Phòng Lãnh sự

Thông tin về việc cho và nhận con nuôi ở Việt Nam

Tháng 6/2008

Mối quan hệ song phương giữa Hoa Kỳ và Việt Nam đang phát triển ngày càng sâu rộng. Sự hợp tác của hai nước trong nhiều lĩnh vực đã được hỗ trợ bởi các bản thoả thuận song phương.

Luật pháp Viêt Nam yêu cầu những nước có công dân muốn nhận con nuôi tại Việt Nam đàm phán và ký thoả thuận chính thức với chính phủ Việt Nam. Hoa Kỳ và Việt Nam đã ký một bản thoả thuận vào năm 2005. Trong khoảng thời gian 28 tháng (từ tháng 1 năm 2006 đến tháng 4 năm 2008), 1403 trẻ mồ côi Việt Nam đã được cấp thị thực sang Hoa Kỳ làm con nuôi. Theo như các quan chức Việt Nam, vài nghìn hồ sơ con nuôi đang được xem xét.

Chính phủ Việt Nam đã không thực hiện đúng Thoả thuận 2005 theo như kế hoạch, và các hồ sơ xin con nuôi cũng bị làm sai lệch do tham nhũng cùng sự yếu kém của hệ thống quản lý hoạt động con nuôi ở Việt Nam. Chính phủ Hoa Kỳ và Việt Nam đã đồng ý không gia hạn Thoả thuận khi nó hết hiệu lực vào ngày 1 tháng 9 năm 2008. Chúng tôi sẽ tiếp tục khuyến khích Việt Nam gia nhập Công ước Quốc tế La Hague về Con nuôi và sẽ tiến hành các biện pháp giúp Việt Nam tăng cường khả năng thực hiện các yêu cầu của Công ước.

Một trong những vấn đề của hệ thống hiện tại là chính phủ Việt Nam chưa thiết lập và công bố một biểu giá cho việc xin con nuôi. Thay vào đó, cá nhân các trại trẻ mồ côi và các tổ chức con nuôi quốc tế tự sắp xếp với nhau theo dạng “tài trợ tự nguyện” và các tổ chức sẽ hỗ trợ nhiều hơn cho các trại trẻ có trẻ cho làm con nuôi. Việc sắp xếp này được giữ kín và không có bản kê khai kế toán chính thức các khoản tiền tài trợ được chi tiêu như thế nào. Bởi vì ở Việt Nam việc có được các giấy tờ dân sự giả mạo rất dễ (như giấy khai sinh, giấy chứng tử, v.v…) nên trong nhiều trường hợp, các viên chức Hoa Kỳ buộc phải xác minh thông tin trong bộ hồ sơ trẻ trước khi cấp visa cho đứa bé. Các viên chức Hoa Kỳ đã bị ngăn cản thực hiện các chuyến đi xác minh này ở một số tỉnh thành, mặc dù họ vẫn thực hiện được ở hầu hết các tỉnh khác của Việt Nam.

Điều đáng ngại nhất là khi các viên chức Hoa Kỳ phát hiện ra nhiều vụ việc gian lận và tham nhũng liên quan đến các trường hợp xin con nuôi ở Việt Nam. Chúng tôi tin rằng cần thiết phải đưa ra những cải tổ có hệ thống và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả khác để ngăn chặn tình trạng này.

Trước tình trạng số lượng các trường hợp xin con nuôi có vấn đề ngày càng tăng lên, quan chức Hoa Kỳ đưa ra chương trình “Orphan First” vào tháng 11 năm 2007, qua đó trẻ được xác định là “trẻ mồ côi” trước khi bố mẹ mới chính thức nhận trẻ làm con nuôi.

Trong hầu hết các trường hợp, Đại sứ quán Mỹ tại Hà Nội thông báo cho bố mẹ nuôi tương lai về quyết định đối với hồ sơ xin con nuôi của họ trong vòng 60 ngày. Thời gian xử lý hồ sơ trung bình là 45 ngày.

Nếu hồ sơ không được giải quyết trong thời gian này, Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS) sẽ gửi văn bản giải thích lý do trì hoãn cho bố mẹ nuôi tương lai.

Mục đích của chương trình “Orphan First” là bảo vệ trẻ và bố mẹ nuôi tương lai cũng như giúp hoạt động con nuôi quốc tế ở Việt Nam toàn vẹn hơn. Chương trình đưa ra một cơ cấu đảm bảo rằng hoạt động con nuôi sẽ mang lại lợi ích tốt nhất cho trẻ, ngăn chặn tình trạng bắt cóc, buôn bán trẻ em, buôn bán trẻ em qua biên giới, và để chắc chắn rằng trẻ đang được làm hồ sơ con nuôi có thể nhập cư vào Hoa Kỳ.

Nói chung, mặc dù đây chỉ là bước đầu tiên để cải thiện tình hình, quy trình mới này đang diễn ra khá tốt. Trong bốn tháng đầu tiên áp dụng “Orphan First”, 287 đơn I-600 đã được phê duyệt sơ bộ. Số lượng này tương đương với số hồ sơ I-600 được phê duyệt giờ này năm ngoái. Trong vòng sáu tháng đầu của năm tài chính 2008 (từ tháng 10 năm 2007 đến tháng 3 năm 2008), 449 visa được cấp, so với 353 cùng kỳ năm 2007.

Thật không may, các cuộc điều tra thực tế của chúng tôi tiếp tục phát hiện ra nhiều vụ việc con nuôi sai quy định nghiêm trọng, gồm giấy tờ bị làm giả hoặc sửa đổi, mẹ đẻ được trả tiền hoặc bị ép từ bỏ con, hay trẻ em được cho đi làm con nuôi mà bố mẹ đẻ không hề biết hay ưng thuận. Chúng tôi biết có bốn trẻ đã được trở về gia đình ruột thịt khi các tình huống này bị phát hiện.

Chính phủ Việt Nam và Hoa Kỳ đã cam kết cùng hợp tác để đưa ra những biện pháp tốt hơn, mang lại lợi ích tốt nhất cho trẻ em, cho bố mẹ đẻ và bố mẹ nuôi.

Chính phủ Hoa Kỳ tin tưởng rằng việc Việt Nam gia nhập Công ước Hague về Con nuôi Quốc tế và cam kết của Việt Nam sẽ thực hiện đúng điều lệ của công ước Hague sẽ là con đường rõ ràng nhất, đáng đi nhất để có được một hoạt động con nuôi minh bạch và hợp với luân thường đạo lý ở Việt Nam.