Ngài Đại sứ Michael W. Michalak

Họp báo thông báo kết quả cuộc họp lần ba của Uỷ Ban Cố vấn Hỗn hợp Việt Nam – Hoa Kỳ về Chất da cam/dioxin

Ngày 16/9/2008
Hà Nội, Việt Nam

Đại sứ Michalak:  Xin chào các bạn. Tôi rất vui được có mặt tại đây hôm nay để trao đổi với các bạn về cuộc họp thường niên lần thứ ba của Uỷ ban Cố vấn Hỗn hợp Việt Nam-Hoa Kỳ về Chất da cam/dioxin (JAC). Đồng thời, tôi cũng sẽ thảo luận việc Hoa Kỳ mở rộng cam kết về vấn đề này và các tiến bộ mà chúng tôi đã đạt được cùng với chính phủ Việt Nam và các đối tác trong việc giải quyết các vấn về sức khoẻ và môi trường có liên quan đến dioxin.

Xin hoan nghênh Tiến sĩ Lê Kế Sơn, chủ nhiệm Văn phòng Ban chỉ đạo 33 về vấn đề Dioxin. Ông sẽ thảo luận quan điểm của chính phủ Việt Nam về vấn đề này. Tôi cũng xin chúc mừng Tiến sĩ Sơn vừa được thăng chức Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường thuộc Bộ tài Nguyên và Môi trường. Tôi biết rằng mặc dù bận rộn với rất nhiều trách nhiệm mới, ông Sơn sẽ tiếp tục cam kết của mình trong việc thúc đẩy các cuộc đối thoại đang diễn ra giữa Hoa Kỳ và Việt Nam về dioxin. Tôi tự hào về mối quan hệ hợp tác đã được xây dựng giữa Đại sứ quán Hoa Kỳ và Văn phòng Ban chỉ đạo 33. Mối quan hệ này đã giúp mỗi chính phủ đạt được sự nhất trí về việc tán thành chủ trương tiếp tục mở rộng các nỗ lực chung. Tiến sĩ Sơn đã đóng vai trò chủ chốt trong việc thúc đẩy mối quan hệ sâu sắc và đưa đến sự thành công của JAC.

JAC giúp chính phủ hai nước hiểu rõ hơn các khía cạnh khoa học của vấn đề dioxin. Các khuyến nghị trên cơ sở khoa học rất có giá trị của JAC có vai trò thiết yếu đối với các nhà hoạch định chính sách. Cuộc họp của JAC năm nay tiếp tục các thành công của hai cuộc họp năm 2006 và 2007 để đưa ra các lời khuyên có ích trên phương diện khoa học, kỹ thuật. Những khuyến nghị đó sẽ giúp thúc đẩy hợp tác hai bên nhằm giải quyết hậu quả của tình trạng ô nhiễm dioxin.

Tôi nghĩ, tầm quan trọng ngày càng tăng của JAC đã được chứng minh qua bài phát biểu khai mạc cuộc họp của Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường, Tiến sĩ Phạm Khôi Nguyên, và Thứ trưởng Trần Hồng Hà, cũng như qua việc Phó Trợ lý Ngoại trưởng kiêm Đại sứ Hoa Kỳ tại ASEAN Scot Marciel đã tham dự cuộc họp. 

Năm nay, JAC chuyển từ đàm phán sang hành động, tập trung vào các cuộc trao đổi mang tính tương tác cao nhằm đưa ra các khuyến nghị cụ thể. Các thành viên của JAC từ cả hai bên đều rất hăng hái và cam kết sẽ hợp tác cùng nhau trong suốt năm tới.

Một kết quả chính của cuộc họp JAC năm nay là việc thành lập các nhóm đặc trách về sức khoẻ và môi trường. Các nhóm này sẽ tư vấn cho chính phủ hai nước về một lộ trình cho các bước tiếp theo, trong đó nêu cụ thể các hoạt động chung đồng thời kết hợp hoạt động của các nhà tài trợ khác. 

Như các bạn đã biết, thông qua Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID), chính phủ Mỹ đã bắt đầu giải ngân khoản tiền 3 triệu đô-la do Quốc hội Mỹ phê chuẩn năm 2007 dành cho việc tẩy độc dioxin và các hoạt động về sức khoẻ. USAID đang hoàn tất việc chuẩn bị các dự án tài trợ đầu tiên nhằm nâng cao các dịch vụ hỗ trợ người khuyết tật tại Đà Nẵng. Tôi rất vui mừng với việc Văn phòng Ban chỉ đạo 33 đã tham gia xét duyệt những dự án này. Hy vọng tôi sẽ có thể cung cấp chi tiết về các dự án trong vài ngày tới đây. Các thành viên JAC của Hoa Kỳ và Việt Nam cũng đã rà soát nguồn tài trợ đang được cấp và nhất trí tiến hành các đánh giá liên quan đến các vấn đề về xử lý kỹ thuật và sức khoẻ.

Cuối cùng, với việc nghi nhận vai trò quan trọng của các nhà tài trợ trong nỗ lực đa phương đang gia tăng này, Hoa Kỳ và Việt Nam đã mời nhiều nhà tài trợ chính có các dự án đang đang được thực hiện tham dự một số phiên họp của JAC. Việc này có mục tiêu rõ ràng là nhằm liên kết các nỗ lực của chúng ta một cách tốt hơn. Tôi nhận thấy ông Charles Bailey, đại diện Quỹ Ford, cũng có mặt tại đây. Xin cám ơn ông về vai trò tích cực của Quỹ Ford.

Bên cạnh đó, sau cuộc họp của JAC, Đại sứ quán Mỹ đã tổ chức một cuộc họp cho cộng đồng các nhà tài trợ, qua đó Tiến sĩ Sơn và ông Kevin Teichman, đồng chủ tịch JAC của Hoa Kỳ, đã đánh giá các hoạt động của JAC. Giám đốc USAID, ông Roger Carlson, cũng đã mời các nhà tài trợ song phương và các tổ chức quốc tế tham gia đối thoại, xem xét xem họ có có thể tham gia như thế nào trong các nỗ lực về dioxin cũng như trong các sáng kiến có phạm vi rộng hơn về sức khoẻ cộng đồng. 

Bây giờ tôi muốn nhường lời cho Tiến sĩ Sơn trước khi trả lời câu hỏi của các bạn. 

Tiến sĩ Lê Kế Sơn: Kính thưa ngài Đại sứ, kính thưa các quý vị. Thay mặt đoàn Việt Nam tại JAC tôi xin cảm ơn ngài Đại sứ và Đại sứ quán Mỹ tại Hà Nội đã tạo điều kiện thuận lợi cho các thành viên Mỹ tai JAC đến Hà Nội để tổ chức cuộc họp lần thứ ba thành công.

Chúng tôi cũng xin cảm ơn ngài Đại sứ và Đại sứ quán Mỹ đã tổ chức cuộc họp báo này và đã có những nhận xét tốt đẹp về JAC.

Chúng tôi nhận thấy rằng cuộc họp của JAC lần thứ ba này được chuẩn bị tốt hơn, có nội dung phong phú và kéo dài bốn ngày. Chúng tôi đã thống nhất mời một số nhà khoa học Việt Nam và Mỹ trình bày các chuyên đề về hậu quả của Chất da cam/dioxin tại Việt Nam và biện pháp khắc phục ô nhiễm. Chúng tôi cũng đã mời đại diện của các tổ chức quốc tế, các tổ chức phi chính phủ đến để thông báo những gì họ đã làm được ở Việt Nam và những kiến nghị sắp tới.

Chúng tôi cũng đã có một số cuộc họp với các nhà tài trợ nước ngoài để họ có thêm nhiều thông tin và cùng chúng tôi chia sẻ những việc cần phải làm trong thời gian sắp tới. Đặc biệt, trong phiên khai mạc, tiến sĩ Phạm Khôi Nguyên, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam và ngài Đại sứ đã có mặt và phát biểu ý kiến. Chúng tôi đánh giá rất cao bài phát biểu của ngài Đại sứ và ngài Bộ trưởng trong phiên khai mạc.

Ngài Đại sứ Scot Marciel, Phó trợ lý Ngoại trưởng Mỹ chuyên trách về  Đông Nam Á nhân chuyến đến thăm Việt Nam và bà Phó Đại sứ cũng đã đến tham dự và thăm JAC. Điều đó thể hiện sự quan tâm của hai chính phủ đến tổ chức và hoạt động của JAC. Có thể khẳng định rằng đấy là những điều kiện quan trọng để đảm bảo cho sự thành công của JAC trong kỳ họp này. 

Với chương trình và nội dung phong phú của cuộc họp, các thành viên của JAC có điều kiện để hiểu rõ hơn hậu quả của Chất da cam/dioxn đối với môi trường và con người ở Việt Nam. JAC cũng có điều kiện để hiểu hơn hoạt động nghiên cứu khắc phục hậu quả của Chất da cam/dioxin do chính phủ, nhân dân Việt Nam, các tổ chức quốc tế và các tổ chức phi chính phủ  đã làm ở Việt Nam trong thời gian qua.

Tất nhiên JAC cũng điểm lại và đánh giá những hoạt động hợp tác giữa hai chính phủ Việt Nam và Hoa Kỳ trong lĩnh vực này. Tôi tin rằng các thành viên của JAC đều rút ra được bài học kinh nghiêm quan trọng từ các phiên họp. JAC cũng nhận thấy nhiều việc cần phải làm trước mắt cũng như lâu dài trong các lĩnh vực môi trường, sức khoẻ con người và nâng cao năng lực phòng và chống nhiễm độc Dioxin.

Xin thưa với  Ngài Đại sứ rằng biên bản của cuộc họp JAC đã được hai trưởng đoàn ký. Điều đó thể hiện sự đồng thuận của chúng về kết quả cuộc họp này.

Như Ngài Đại sứ nói, một trong những thành công của cuộc họp lần này là JAC thấy được việc cần thiết xây dựng một khung chương trình với danh mục ưu tiên cần phải làm trong lĩnh vực môi trường. Trong khung chương trình đó, chúng tôi xác định rõ các danh mục hoạt động  ưu tiên . Ví dụ cần phải xác định lại mức độ, quy mô  ô  nhiễm, lựa chọn kỹ thuật xử lý phù hợp, xây dựng các dự án tổng thể và các dự nhỏ để từng bước giả quyết triệt để ô nhiễm Dioxin  ở Đà Nẵng, Biên Hoà và Phú Cát.

Đối với sức khoẻ con người, JAC nhận thấy phải xây dựng một khung chương trình như thế với các danh mục hoạt động ưu tiên. Chăm sóc người khuyết tật trong đó có những người là  nạn nhân Chất da cam/dioxin cần phải được coi là một hoạt động ưu tiên. JAC chú ý tới việc tư vấn sinh sản, di truyền để hạn chế sinh ra những đứa trẻ bị dị tật bẩm sinh.

Để xây dựng được các chương trình đó, JAC đồng ý thành lập các nhóm công tác với sự tham gia của một số thành viên của JAC và một số nhà khoa học. Các khung chương trình đó cần có sự góp ý của một số chuyên gia trong và ngoài nước và một số nhà tài trợ. Văn phòng 33 và JAC sẽ sớm tổ chức thực hiện việc này để thúc đẩy nhanh hơn các hoạt động khắc phục hậu quả của Chất da cam/dioxin ở Việt Nam.

Song song với các hoạt động đang thực hiện, chúng tôi đề nghị cơ quan điều phối viện trợ quốc tế Mỹ USAID sớm triển khai thực hiện số tiền 3 triệu đô-la mà chính phủ Mỹ đã quyết định dành cho việc khắc phục Chất da cam/dioxin ở Việt Nam từ tháng 6 năm ngoái. Số tiền đó sẽ dành một phần cho việc chăm sóc sức khoẻ của nhân dân ở vùng ô nhiễm dioxin ở Đà Nẵng. Một phần dành cho việc xử lý ô nhiễm dioxin trong sân bay Đà Nẵng.

Như các bạn đã hiểu, số tiền đó cũng chưa đủ để chúng ta có thể giải quyết triệt để hậu quả của Chất da cam/dioxin ở Đà Nẵng. Vì vậy chúng tôi đề nghị chính phủ Mỹ và đề nghị các tổ chức khác có thể tham gia cùng chúng tôi để khắc phục triệt để hậu quả Chất da cam/dioxin ở Đà Nẵng trong thời gian sớm nhất.

Nhân cơ hội này, chúng tôi xin khẳng định lại rằng, chúng tôi luôn hoan nghênh và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho mọi tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước tham gia khắc phục hậu quả Chất da cam/dioxin ở Việt Nam. Một lần nữa chúng tôi đánh giá cao sự đóng góp của Quỹ Ford, UNDP, UNICEF, Đại sứ quán Hy Lạp, Đại sứ quán Cộng hoà Séc đã và đang hợp tác với chúng tôi trong lĩnh vực này.

Kính thưa Ngài Đại sứ, kính thưa quý vị, trong lĩnh vực khắc phục hậu quả Chất da cam/dioxin ở Việt Nam, có thể nói rằng phía Việt Nam và phía Hoa Kỳ đã cùng đi được một chặng đường đầu. Trước mắt là còn một quãng đường rất dài. Tôi nghĩ rằng lương tâm và trách nhiệm đối với hậu quả Chất da cam/dioxin ở Việt Nam có thể giúp chúng ta cùng đi những bước nhanh hơn và có hiệu quả hơn. Thưa Ngài Đại sứ và các bạn Mỹ có mặt hôm nay, với tôi dù có đảm nhận một cương vị mới, nhưng tôi xin cam kết với Ngài Đại sứ và các bạn là tôi sẽ luôn luôn cùng với JAC thúc đẩy quá trình hợp tác của hai nước chúng ta ngày càng có hiệu quả hơn trong lĩnh vực này. Điều này tôi cũng muốn nói với Tiến sĩ Bailey và ông Carlson, đại diện của USAID và Quỹ Ford.

Xin cảm ơn Ngài Đại sứ, xin cảm ơn các quí vị và các bạn.      

Câu hỏi: Câu hỏi đầu tiên của tôi dành cho Ngài Đại sứ. Ngài có đề cập đến một lộ trình. Chính xác lộ trình đó là gì? Thời điểm của nó như thế nào?

Đại sứ Michalak: Chúng tôi hy vọng lộ trình đó sẽ đề cập chính xác quy mô của vấn đề; các phương án giải quyết được JAC, chính phủ Việt Nam và chúng tôi khuyến nghị; các chi phí liên quan cũng như phương pháp cần áp dụng để triển khai các chương trình. Đó chính là lộ trình của JAC. Lộ trình đó chỉ ra được vấn đề và tiếp đến là đưa ra cho chúng ta một kế hoạch để giải quyết vấn đề.

Câu hỏi: Ngài có biết lịch trình cụ thể hay không?

Đại sứ Michalak: Tôi hy vọng sẽ có lịch trình.

Câu hỏi: Tức là vẫn chưa có?

Đại sứ Michalak: Đúng vậy. Vì lộ trình chưa cụ thể vẫn chưa được soạn thảo.
                                                                             
Câu hỏi: Tôi là Đình, phóng viên Tạp chí Việt Mỹ. Câu hỏi của tôi dành cho Tiến sĩ Sơn. Tôi muốn đặt câu hỏi liên quan đến vấn đề ô nhiễm ở Đà Nẵng. Chúng ta đã thực hiện khảo sát nào về đặc điểm, bề dày của phần đất bị ô nhiễm chưa? Liệu đã có gợi ý nào về việc sử dụng các biện pháp xử lý sinh học hay không?

Tiến sĩ Lê Kế Sơn: Trong lĩnh vực nghiên cứu về hậu quả Chất da cam/dioxin ở Việt Nam, có thể nói rằng có những việc chúng ta đã làm được rồi, có những việc chúng ta chưa làm, và có những việc phải làm lại. Ở Đà Nẵng, trước đây Bộ Quốc phòng đã nghiên cứu và xác định được qui mô, mức độ ô nhiễm dioxin và cũng đã đưa ra một giải pháp kỹ thuật để khắc phục.

Nhưng hiện nay chúng tôi phát hiện thêm ở phía Nam có một vùng ô nhiễm. Ở đây chưa xác định được qui mô và mức độ. Vì thế, song song với việc mà chúng ta ngăn chặn lan toả dioxin và tìm cách cô lập nó, chúng ta vẫn phải tiếp tục nghiên cứu để xác định lại mức độ và quy mô ở Đà Nẵng.

Phương pháp chôn lấp là chôn lấp bằng bê tông, bằng các chất dẻo tổng hợp đã được lựa chọn. Chúng tôi cũng đang nghiên cứu, áp dụng kết hợp với phương pháp chôn lấp tích cực có kết hợp với vi sinh vật. Chúng tôi đánh giá cao báo cáo của Tiến sĩ Allen từ USEPA về sử dụng phương pháp vi sinh vật trong xử lý dioxin. Chúng tôi sẽ thảo luận kỹ hơn với USEPA về sử dụng phương pháp này ở Việt Nam.

Câu hỏi: Tôi là Ben Stocking, phóng viên AP. Cách đây khoảng một năm, các ông đã tổ chức họp báo và nói rằng các ông cần phối hợp làm việc để nghiên cứu phạm vi của vấn đề và các bước xử lý. Bây giờ sau một năm, tôi biết các ông vẫn đang nỗ lực hợp tác với nhau; tuy nhiên, thông điệp chính của cuộc họp báo năm nay dường như vẫn giống như năm ngoái. Đó là hai bên tích cực phối hợp và cần nhất trí về phạm vi của vấn đề cũng như các bước giải quyết vấn đề. Tôi muốn biết, trong một năm qua, hai hoặc ba kết quả nào có ý nghĩa nhất và hoạt động nào có giá trị nhất đã được tiến hành để giải quyết vấn đề này?

Đại sứ Michalak: Chỉ hai hay ba thôi ư? Chúng tôi có thể kể ra bốn hoặc năm kết quả.

Một bước quan trọng là Mỹ đã thông báo dành khoản tiền 3 triệu đô-la và chúng tôi đã lựa chọn các dự án. Những dự án này đang trong giai đoạn thương lượng cuối cùng để sớm được thực hiện. Đó là một kết quả.

Một việc khác nữa, bổ sung cho bài phát biểu của Tiến sĩ Sơn, đó là các hoạt động đang diễn ra tại Đà Nẵng. Tại cuộc họp gần đây của JAC, Tiến sĩ Allen đã có các cuộc trao đổi rất tốt đẹp với Bộ Quốc phòng về một số phương pháp nhất định nhằm xác lập bản đồ chính xác cho vùng ô nhiễm. Ông cho rằng việc này sẽ giúp tiết kiệm đáng kể về chi phí, có thể lên tới hàng triệu đô-la, cho cả hai chính phủ. Tôi cho rằng đây là hai bước tiến đáng kể trong thời gian gần đây.

Nội dung các cuộc trao đổi của Tiến sĩ Allen trao đổi là cách thức lập bản đồ khu vực ô nhiễm và giảm khối lượng đất cần phải di chuyển để tẩy độc cho khu vực đó.

Tôi có thể nói đến ba hoặc bốn kết quả nữa. Nhưng tôi muốn nhường lời cho Tiến sĩ Sơn.

Tiến sĩ Lê Kế Sơn: Có một hợp tác khá quan trọng. Với tài trợ của Quỹ Ford, Bộ Quốc phòng đã xây dựng một công trình ngăn chặn sự lan toả chất dioxin trong sân bay Đà Nẵng. Điều đó rất có ý nghĩa. Các Chuyên gia của Cục Bảo vệ Môi trường Mỹ (US EPA) cũng tham gia vào quá trình thiết kế và tư vấn kỹ thuật công trình này. Ngoài ra, chúng tôi có thảo luận và chia sẻ thông tin và kinh nghiệm trong việc lựa chọn giải pháp kỹ thuật phù hợp cho vấn đề xử lý Dioxin ở Việt Nam.

Đại sứ Michalak: Còn một điều nữa tôi muốn bổ sung vì anh có đề cập đến cuộc họp báo năm ngoái do Đại sứ Marine và Tiến sĩ Sơn tổ chức.

Tại cuộc họp báo năm ngoái, Đại sứ Marine đã lưu ý việc Bộ Quốc phòng Mỹ sẽ cung cấp thêm thông tin để trợ giúp Việt Nam trong việc lập bản đồ các khu vực bị ô nhiễm tại các căn cứ không quân trước đây. Vào tháng 5/2007, Bộ Quốc phòng Mỹ đã tổ chức hai hay ba cuộc hội thảo với các thành viên của Bộ quốc phòng Việt Nam và Văn phòng Ban chỉ đạo 33. Họ đã xem xét khoảng 10.000 trang tư liệu và trực tiếp nghe lời kể của những người có liên quan đến các chiến dịch trong quá khứ nhằm thu thập thêm thông tin về các điểm nóng tiềm tàng khác.

Tôi nghĩ rằng, thành công lớn nhất trong năm ngoái là sự hợp tác tuyệt vời giữa Văn phòng Ban chỉ đạo 33, chính phủ Hoa Kỳ và các tổ chức phi chính phủ như Quỹ Ford và một số tổ chức khác trong nỗ lực đa phương về dioxin mà chúng tôi hy vọng sẽ mang lại lợi ích cho người dân Việt Nam.

Tiến sĩ Lê Kế Sơn: Ngài Đại sứ sẽ ở Việt Nam hơn hai năm nữa. Chúng tôi hy vọng rằng năm sau, cũng vào mùa hè, chúng ta sẽ tổ chức cuộc họp báo khác và chúng ta sẽ có nhiều câu trả lời tốt hơn cho phóng viên của AP.

Đại sứ Michalak: Chừng nào Tiến sĩ Sơn còn ở đây, tôi cũng sẽ ở đây [Cười]. 

Câu hỏi: Tôi là phóng viên báo Tuổi trẻ. Câu hỏi của tôi về nhóm đặc trách. Nhóm này làm về lĩnh vực gì và đâu là nguồn lực về nhân sự cũng như tài chính?

Đại sứ Michalak: Theo như tôi biết, một nhóm đặc trách sẽ tập trung vào các vấn đề về môi trường. Nhóm kia sẽ tập trung vào các vấn đề sức khoẻ. Tôi cũng được biết Quỹ Ford đã đề xuất cấp ngân sách cho hoạt động của các nhóm đặc trách. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng, Tiến sĩ Sơn có thể thảo luận về việc một cách chi tiết hơn tôi.

Tiến sĩ Lê Kế Sơn: Về câu hỏi của phóng viên báo Tuổi Trẻ, đó sẽ là việc làm đầu tiên của chúng tôi sau cuộc họp của JAC. Văn phòng 33 sẽ là cơ quan đầu mối để chuẩn bị. Chúng tôi sẽ phối hợp với Đại sứ quán Mỹ tại Hà Nội, JAC và các tổ chức khác để sớm thành lập các nhóm đặc trách. Chúng tôi sẽ chia sẻ mọi thông tin với các nhà tài trợ, trước hết là USAID, Quỹ Ford và các tổ chức khác. Những người tham gia vào các nhóm đặc trách phải có kinh nghiệm và kiến thức trong lĩnh vực này. Họ phải biết về vai trò của chính phủ Việt Nam, chính phủ Hoa Kỳ và các tổ chức phi chính phủ trong khung chương trình đó. Trong một vài tháng tới, tôi có thể trả lời bạn kỹ hơn về tổ chức và hiệu quả hoạt động của họ.

Đại sứ Michalak: Tôi muốn bổ sung thêm. Chính phủ Hoa Kỳ sẽ cấp ngân quỹ cho hoạt động của nhóm đặc trách thông qua USAID.

Câu hỏi: Có phải đó là khoản tiền 3 triệu đô-la không?

Đại sứ Michalak: Tôi nghĩ, tại thời điểm này thì đó sẽ là một phần trong khoản tiền 3 triệu đô-la.

Câu hỏi: Tôi là phóng viên Reuters. Câu hỏi của tôi dành cho Tiến sĩ Sơn. Trong phần phát biểu của ông, ông có nhắc tới việc các nhà khoa học và những người làm công tác môi trường phát hiện ra một khu vực ô nhiễm mới ở phía Nam. Câu hỏi của tôi là, có phải ý ông muốn đề cập đến phía Nam của sân bay Đà Nẵng hay phía Nam của thành phố Đà Nẵng? Liệu khu vực đó có ảnh hưởng đến du lịch của thành phố không?

Tiến sĩ Lê Kế Sơn: Trước hết, khu vực đó nằm ở phía nam trong sân bay Đà Nẵng. Thứ hai, đây là hậu quả của Chiến dịch Pacer Ivy, tức là vận chuyển và tiêu huỷ số chất diệt cỏ còn lại trong năm 71-72. Thứ ba, khu vực này nằm xa khu dân cư. Nó thuộc khu vực quân sự của Sư đoàn Không quân Đà Nẵng. Thứ tư, chúng tôi đã khuyến cáo các quân nhân đóng quân tại địa điểm này, lưu ý việc phòng chống nhiễm độc dioxin.

Tôi cũng xin khẳng định rằng ô nhiễm dioxin trong sân bay Đà Nẵng, dù là ở phía bắc hay phía nam, không hề ảnh hưởng đến du lịch của thành phố Đà Nẵng. Chỉ có những người vi phạm các quy định cấm câu cá và ăn phải các động vật thuỷ sinh trong các hồ sen mới có nguy cơ bị phơi nhiễm dioxin. Tôi không nghĩ khách du lịch không thuộc nhóm đó.

Câu hỏi: Tôi là phóng viên báo điện tử Việt Nam. Tôi có hai câu hỏi, một cho ngài Đại sứ và một cho Tiến sĩ Sơn. Thứ nhất, khi hai nước bình thường hoá quan hệ, Việt Nam đã nhanh chóng bày tỏ thiện chí bằng cách hợp tác với Mỹ giải quyết vấn đề người mất tích trong chiến tranh (MIA). Hợp tác về MIA đã rất thành công. Việt Nam đã đề cập đến các nỗ lực giải quyết ô nhiễm dioxin từ rất lâu. Tuy nhiên, mới chỉ gần đây hai nước mới bắt đầu có hợp tác tốt, rộng khắp và ở cấp cao trong lĩnh vực này. Ngài Đại sứ nhận định như thế nào về việc này?

Câu hỏi thứ hai. Tôi có thăm Đà Nẵng khoảng một năm trước. Tôi nhận thấy nhiều người vẫn câu cá ở các hồ trong khu vực sân bay. Có chương trình giáo dục hoặc truyền thông nào giúp người dân nhận thức mối nguy hiểm từ việc câu cá tại các hồ đó hay không? Tôi thấy mỗi buổi chiều người dân vẫn câu cá tại khu vực này và sử dụng làm thức ăn sau đó.

Đại sứ Michalak: Chắc chắn rồi. Tôi cho rằng chúng ta đã có sự hợp tác tuyệt vời kể từ khi thiết lập quan hệ song phương từ giữa thập niên 90. Trên thực tế, Hoa Kỳ đã trợ giúp người khuyết tật Việt Nam từ năm 1989. Chúng tôi đã chi hơn 46 triệu đô-la cho nỗ lực này kể từ đó đến nay. Chúng tôi đã bắt đầu làm việc với Chính phủ Việt Nam từ đầu thập niên này về vấn đề dioxin nói riêng, cũng như về việc tiếp tục hỗ trợ người khuyết tật nói chung.

Cuối tuần này tôi sẽ tới Pleiku để khai trương một ngôi trường dành riêng cho người dân tộc thiểu số bị khuyết tật ở khu vực đó. Tôi cũng đã thăm các dự án do Hoa Kỳ tài trợ về sản xuất chân tay giả và các lĩnh vực trợ giúp người khuyết tật khác trên khắp Việt Nam. 

Do đó, tôi tin rằng hợp tác của chúng ta rất tốt đẹp trong suốt tiến trình của mối quan hệ song phương, bắt đầu với các hoạt động về MIA, tiếp đến là dioxin, vật liệu chưa nổ còn sót lại sau chiến tranh, hay các vấn đề khác có ảnh hưởng đến người dân Việt Nam. Tôi biết chúng ta sẽ tiếp tục quan hệ hợp tác đó trong tương lai. 

Tôi nghĩ sự thực là khi nối lại quan hệ song phương, chúng ta đã có một mức độ hợp tác nhất định. Nhưng theo thời gian, quan hệ hai nước đã trở nên sâu rộng hơn; chúng ta đã mở rộng các lĩnh vực hợp tác, làm cho mối quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ bước vào giai đoạn tốt đẹp nhất từ trước đến nay. Chúng tôi dự định sẽ tiếp tục làm việc để đưa quan hệ đó thậm chí còn tốt đẹp hơn nữa.  

Tôi biết Tiến sĩ Sơn cũng rất lo ngại về việc người dân tìm cách đánh cá từ các hồ sen. Ông cũng đã làm việc rất tích cực để chấm dứt tình trạng này.

Tiến sĩ Lê Kế Sơn: Trước hết tôi muốn nói rằng năm ngoái và năm nay khác nhau rất nhiều. Các bức tường bao quanh khu vực hồ sen ô nhiễm dioxin đã được xây cao hơn. Những người câu cá trộm sẽ không thể vượt qua tường một cách dễ dàng để vào câu cá trong hồ. Người dân ở gần các hồ đã được di chuyển đi chỗ khác, không còn ở trong sân bay nữa. Chúng tôi cũng đặt các biển khuyến cáo với nhân dân việc ăn cá sẽ bị phơi nhiễm dioxin.

Hiện ở Đà Nẵng đang có các việc làm nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng dân cư về phòng chống nhiễm độc dioxin. Tuy nhiên những việc đó chưa đủ. Chúng tôi cần tiếp tục làm để giúp người dân hiểu rõ hơn và thực hiện các biện pháp phòng chống một cách tích cực.

Câu hỏi: Tôi là phóng viên báo Lao Động. Tôi có hai câu hỏi. Xin ông Sơn cho biết về chuyến đi thực địa của các thành viên JAC đến sân bay Biên Hoà. Câu hỏi thứ hai là về vấn đề y tế. Ưu tiên của JAC về vấn đề này là gì? Liệu có các hoạt động như xét nghiệm máu cho người đã bị phơi nhiễm dioxin trong chiến tranh hoặc người sinh sống trong khu vực sân bay hay không?

Tiến sĩ Lê Kế Sơn: Một trong những hoạt động quan trọng của JAC lần này là tổ chức cho các thành viên của Mỹ thăm Biên Hoà. Các thành viên đã thăm bệnh viện đa khoa, trung tâm phục hồi chức năng của Biên Hoà, và làm việc với Sở Y tế. Đoàn cũng đã làm việc với Sở Tài nguyên và Môi trường, đi thăm một số ao, hồ bị ô nhiễm dioxin lân cận sân bay Biên Hoà. Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân tỉnh Biên Hoà cũng đã tiếp đoàn.

Về việc nghiên cứu và chăm sóc người phơi nhiễm dioxin do sinh sống gần các sân bay, có rất nhiều việc phải làm.

Trước hết là việc chăm sóc người khuyết tật thông qua phẫu thuật chỉnh hình, phục hồi chức năng, cải thiện đời sống, trong đó có người bị phơi nhiễm dioxin, nạn nhân của chất Da cam/dioxin. Đây là việc làm hàng đầu.

Thứ hai, tư vấn sinh sản và di truyền, nhằm hạn chế số trẻ bị khuyết tật ở các vùng bị ô nhiễm là việc cực kỳ quan trọng. Đây là một việc rất khó, mang tính nhân đạo rất cao, nhưng vẫn có thể làm được.

Chúng tôi cũng có các chương trình theo dõi và chăm sóc người bị phơi nhiễm dioxin. Chúng tôi cũng tiếp tục nghiên cứu tìm hiểu vì có thể còn có nhiều người có nồng độ dioxin rất cao trong máu nhưng chưa được phát hiện. Đây là việc làm rất tốn kém. Nâng cao năng lực y tế địa phương cũng như nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng chống nhiễm độc dioxin có thể coi là các biện pháp tích cực, cơ bản và lâu dài.

Câu hỏi: Tôi là phóng viên báo Sức khoẻ và Đời sống. Câu hỏi của tôi dành cho Tiến sĩ Sơn. Xin ông cho biết với khoản ngân sách 3 triệu đô-la, JAC có chương trình cụ thể nào cho việc chăm sóc sức khoẻ cho người bị phơi nhiễm dioxin trong chiến tranh, đặc biệt là các cựu chiến binh Việt Nam, hay không? Khoản tiền đó sẽ được sử dụng cho nhiều tỉnh khác hay chỉ cho ba tỉnh như ông đã đề cập?

Tiến sĩ Lê Kế Sơn: Tôi có thể trả lời câu hỏi này. Tuy nhiên, đối với việc điều phối và sử dụng khoản tiền 3 triệu đô-la đó, cơ quan chịu trách nhiệm chính là USAID. Chúng tôi chia sẽ thông tin và tư vấn cho họ. Tuy nhiên, họ sẽ quyết định các bước đi cụ thể. Nếu ngài Đại sứ cho phép, tôi muốn mời ông Carlson trả lời câu hỏi này. 
  
Đại sứ Michalak: Tất nhiên rồi.

Ông Roger Carlson:  Khoản tiền đầu tiên trị giá 3 triệu đô-la sẽ được sử dụng chủ yếu cho các hoạt động về y tế và phục hồi môi trường ở khu vực Đà Nẵng vào thời điểm này. Đã có một số đánh giá về y tế và xử lý môi trường được tiến hành, và sẽ tiếp tục được tiến hành. Các đánh giá này cũng sẽ có ích cho các lĩnh vực khác nữa. Tuy nhiên, trước hết khoản tiền này sẽ được sử dụng chủ yếu để giúp cải thiện điều kiện sức khoẻ cho người dân sinh sống gần nhất tại các khu vực được xác định là các điểm nóng, sau đó sẽ mở rộng ra toàn khu vực Đà Nẵng.

Về vấn đề xử lý môi trường, chúng tôi sẽ xem xét rất kỹ lưỡng các khuyến nghị của JAC. Chúng tôi sẽ làm việc cùng Văn phòng Ban chỉ đạo 33 nhằm đưa ra các giải pháp hiệu quả nhất. Trợ giúp của chúng tôi sẽ tập trung vào việc làm sạch quanh khu vực sân bay Đà Nẵng và các bước cần thiết khác cho việc xử lý và phục hồi môi trường. 

Đại sứ Michalak: Cảm ơn các bạn đã tham dự buổi họp báo. Xin cảm ơn Tiến sĩ Sơn.

Tiến sĩ Lê Kế Sơn: Xin cảm ơn.