Đại sứ Michael W. Michalak

Đại sứ Michael Michalak giao lưu trực tuyến với báo điện tử VietnamNet

21-4-2008

Đại sứ Michalak: Tôi rất vui khi đến tham gia cuộc giao lưu trực tuyến với độc giả của VietnamNet hôm nay. Tôi mong chúng ta sẽ có một buổi trao đổi thú vị. Nhưng trước khi bắt đầu, tôi có vài lời muốn chia sẻ với các bạn.

Như vậy là tôi đã đến Việt Nam được bảy tháng. Các bạn cũng biết trong cuộc giao lưu trực tuyến đầu tiên, tôi đã đề cập ba ưu tiên cao nhất trong nhiệm kỳ tại Việt Nam của mình. Đó là: thúc đẩy đối thoại nhân quyền với Chính phủ Việt Nam, tăng cường và làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại với Chính phủ và nhân dân Việt Nam, đẩy mạnh giao lưu hợp tác về giáo dục. Ba lĩnh vực này đều có những tiến bộ vững chắc và tôi hy vọng sẽ tiếp tục đạt được thêm các tiến bộ.

Về nhân quyền, hai nước sẽ sớm có đối thoại nhân quyền vào tháng 5 tới. Tôi tin rằng đây là cơ hội tốt để chúng ta tiếp tục đối thoại nhằm thúc đẩy việc tham gia nhiều hơn của người dân Việt Nam vào công việc của Chính phủ.

Về thương mại và kinh tế, hai nước đã mở rộng và làm sâu sắc them quan hệ hợp tác một cách đáng kể. Chúng ta đã có chuyến thăm của Bộ trưởng Thương mại Mỹ Gutierrez đến Việt Nam cùng đoàn 22 công ty của Mỹ. Sau đó số lượng doanh nghiệp Mỹ muốn đầu tư vào Việt Nam đã tăng mạnh. Hai nước đã kí kết nhiều hợp đồng, thoả thuận, trong đó có hợp đồng Việt Nam mua máy bay Boeing 787. Chúng tôi cũng thấy có rất nhiều cơ hội tốt khác cho doanh nghiệp Mỹ làm ăn tại Việt Nam.

Về giáo dục, đầu năm nay, chúng tôi đã tổ chức hội nghị về giáo dục, qua đó xây dựng mạng lưới hợp tác giữa các nhà cung cấp dịch vụ giáo dục Mỹ với các doanh nghiệp Mỹ có quan tâm đến Việt Nam. Chúng tôi cũng sẽ bàn với Chính phủ về biện pháp tăng số học sinh Việt Nam sang Mỹ học. Số visa cấp cho sinh viên Việt Nam sang Mỹ học tăng đáng kể. Chúng tôi cũng đã thực hiện một số công việc mà tôi tin rằng sẽ nâng cao đáng kể quan hệ hợp tác giáo dục của hai nước.

Mới đây, chúng tôi cũng đã khai trương Trung tâm Hoa Kỳ tại cơ sở 2 của Đại sứ quán Mỹ Hà Nội. Xin mời tất cả các bạn đến Trung tâm Hoa Kỳ và sử dụng tối đa các thông tin và tài liệu tại đây.

Năm nay chúng tôi sẽ chú trọng vào vấn đề bầu cử ở Mỹ. Đây là khoảng thời gian vô cùng thú vị cho tất cả chúng tôi. Thực tế là hôm nay chúng tôi vừa khai trương trang web về bầu cử. Địa chỉ của trang web là: www.uselection08.us. Vào thăm trang web này, các bạn sẽ có thể tham gia thảo luận về cuộc bầu cử. Sắp tới, chúng tôi sẽ bổ sung chức năng cho phép các bạn bầu cho ứng cử viên mình thích. Như vậy chúng tôi có thể biết người Việt Nam sẽ bầu cho ai nếu giả thiết họ được tham gia vào cuộc bầu cử Tổng thống tại Mỹ.

Bây giờ, tôi sẽ sẵn sàng trả lời câu hỏi của các bạn.

Câu hỏi: Thưa Đại sứ, độc giả Việt Nam cũng như nhiều người trên thế giới rất quan tâm đến hai vấn đề quan trọng sau đây. Đó là sự suy thoái của kinh tế Mỹ và cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ, một cuộc đua rất khốc liệt. Đây là câu hỏi của độc giả từ Thanh Hoá: Hiện nay, các chuyên gia kinh tế trên thế giới đều cho rằng, nền kinh tế Mỹ đang bước vào giai đoạn suy thoái. Đánh giá của ông về nhận định này?
 
Đại sứ Michalak: Đây là một câu hỏi hay. Nhiều nhà kinh tế trên thế giới cho rằng nền kinh tế Mỹ hiện đang ở giai đoạn suy trầm (slow down) và có khả năng sớm rơi vào suy thoái trong quý tiếp theo. Chúng ta cần chờ có đủ số liệu để biết chắc chắn có sự suy thoái hay không. Đây là vấn đề mang tính kỹ thuật. Điều chắc chắn là kinh tế Mỹ đang suy trầm và điều chúng ta quan tâm là nó sẽ kéo dài bao lâu và ở mức độ nào.

Tôi nghĩ rằng các yếu tố căn bản của nền kinh tế Mỹ vẫn vững mạnh. Nước Mỹ vẫn có lực lượng lao động có năng suất cao nhất thế giới và một số ngành công nghiệp có quy mô lớn nhất trên thế giới. Chúng tôi cũng có một số yếu tố kinh tế có tính năng động nhất thế giới. Quan điểm của tôi là trong lúc chúng ta đang chứng kiến sự suy trầm có thể xảy ra trong tương lai rất gần và kéo dài đến hết phần lớn của năm nay, nhiều chuyên gia vẫn cho rằng, đến thời điểm cuối năm, hoạt động kinh tế của Mỹ sẽ có sự khôi phục mà sẽ kéo dài trong 2009. Tôi tin rằng trong quý I, quý II của năm 2009, chúng ta sẽ chứng kiến sự tăng trưởng trở lại của nền kinh tế Mỹ.

Chúng ta cần nhận thấy kinh tế Mỹ gặp khó khăn vì giá cả hàng hoá tăng trên phạm vi toàn cầu và do một số khó khăn trong nền tài chính Mỹ vào thời điểm này. Tôi cho rằng độc giả VietNamNet cũng biết Chính phủ, Quốc hội và Tổng thống Mỹ đã có những biện pháp khẩn cấp có tác dụng cung cấp thêm tiền cho người tiêu dùng và sẽ giúp chúng tôi vượt qua giai đoạn suy trầm.

Bên cạnh các giải pháp đã được thực hiện tại Mỹ, tôi cho rằng còn một yếu tố khác mà chúng ta cần xem xét. Nước Mỹ cũng như tât cả các nước khác đang trải qua quá trình toàn cầu hoá. Việt Nam cũng vậy. Trong tiến trình đó, những nước có cơ chế linh hoạt, minh bạch trong nền pháp quyền và hệ thống luật pháp sẽ có khả năng ứng phó tốt nhất với các yếu tố kinh tế gây ra sự suy giảm toàn cầu.

Tôi tin rằng, lịch sử nước Mỹ, đặc biệt là lịch sử gần đây, đã cho thấy Chính phủ Mỹ có thể hành động mau lẹ. Một điều quan trọng không kém là các công ty và lực lượng lao động của Mỹ có khả năng ứng phó với sự thay đổi trong nền kinh tế, biết cách áp dụng biện pháp điều chỉnh linh hoạt để thoát khỏi tình trạng suy trầm.

Câu hỏi: Ngược với dự đoán lạc quan đó của ngài, nhiều độc giả cho rằng nền kinh tế Mỹ thường suy trầm hay suy thoái sau giai đoạn tăng trưởng liên tục 5-6 năm. Nhiều nhà phân tích chỉ trích cách thức xử lý của chính quyền Bush đối với cuộc khủng hoảng tín dụng nhà đất. Theo họ, các biện pháp của chính quyền Bush mới chỉ giải quyết được phần nổi của tảng băng. Ý kiến của ông như thế nào về nhận định này?

Đại sứ Michalak: Dĩ nhiên là tôi không đồng ý.

Có những tranh cãi ở Mỹ về tính hiệu quả của các biện pháp Tổng thống và Quốc hội đưa ra nhưng cá nhân tôi cho rằng các biện pháp đó có tác động tích cực hơn là tiêu cực đối với kinh tế Mỹ. Hơn nữa, chúng ta cần nhìn nhận đây là những giải pháp tình thế, tạm thời, do đó không nên xem xét chúng một cách đơn lẻ, riêng rẽ.

Các giải pháp của Tổng thống Bush mang tính tình thế nhằm giúp người dân vượt qua giai đoạn khó khăn nhất trong vấn đề về nhà đất. Đồng thời, Quốc hội Mỹ cũng đang xem xét lại các quy định về cho vay thế chấp, xem cần điều chỉnh gì để tránh khả năng những hiện tượng vừa rồi sẽ tái xảy ra.

Chính phủ cũng tính đến tính linh hoạt, thích nghi lâu dài của nền kinh tế trên phương diện khu vực kinh tế tư nhân, lực lượng lao động cũng như Chính phủ Mỹ để thích ứng với các thay đổi trong bối cảnh kinh tế. Sự kết hợp của các yếu tố này sẽ có tác động tích cực lên nền kinh tế Mỹ.

Bạn đừng nghĩ rằng tôi đang cố giảm nhẹ vấn đề hoặc lạc quan thái quá. Tất nhiên, giai đoạn 6 tháng kinh tế suy trầm này đã tạo ảnh hưởng tiêu cực đối với kinh tế Mỹ và kinh tế toàn cầu.

Tôi tin rằng hiện đang có nhiều tranh cãi về việc cần thay đổi luật lệ như thế nào cho thích hợp và tốt hơn. Tôi tin là quá trình này sẽ diễn ra minh bạch, công khai và mọi người dân Mỹ sẽ được tham gia trong việc quyết định điều gì là tốt nhất cho nền kinh tế. Trong quá khứ, những hoạt động như vậy đã được thực hiện. Tôi tin rằng lịch sử sẽ lặp lại, chúng tôi sẽ tìm được giải pháp vượt qua khó khăn và nhờ đó nền kinh tế Mỹ sẽ vững mạnh hơn.

Câu hỏi: Cả thế giới đều đang chờ đợi sự khôi phục của nền kinh tế Mỹ, đầu kéo của kinh tế toàn cầu. Nước Mỹ hắt hơi, nền kinh tế thế giới cũng sổ mũi ngay lập tức. Ngay Việt Nam cũng đang chịu tác động của sự suy trầm trong kinh tế Mỹ. Độc giả Nguyễn Duy Hậu, TP.HCM hỏi: Trong khi Việt Nam bị phàn nàn về sự can thiệp quá sâu của Chính phủ đối với nền kinh tế thì nước Mỹ thường bị chỉ trích về việc hạn chế can thiệp hay can thiệp chậm vào nền kinh tế để giải quyết khủng hoảng. Sắp tới FED sẽ có một số can thiệp, nhưng có ý kiến cho rằng như vậy là quá trễ. Vậy theo ông, thời điểm nào Chính phủ nên can thiệp vào nền kinh tế? Mức độ can thiệp và cách thức can thiệp như thế nào? Nếu cần đưa ra thực thể chịu trách nhiệm cho sự suy giảm của kinh tế Mỹ, thì đó sẽ là Chính phủ, khu vực tư nhân, FED hay chính người dân Mỹ?

Đại sứ Michalak: Câu hỏi này rất phức tạp.

Tôi tin rằng, và hẳn là Chính phủ Mỹ cũng tin rằng, Chính phủ càng ít can thiệp vào nền kinh tế càng tốt. Bản thân nền kinh tế thị trường tự biết rõ những vấn đề của mình và tự giải quyết.

Ngoài ra, có những vấn đề phức tạp và ở quy mô rộng lớn đến mức một lĩnh vực của nền kinh tế, dù là lĩnh vực ngân hàng hay lĩnh vực sản xuất, không thể tự mình giải quyết được. Trong một số trường hợp, Chính phủ cần có sự can thiệp, đặc biệt khi thực hiện các giải pháp đòi hỏi có sự thay đổi về luật lệ, chính sách tài khoá hoặc tiền tệ.

Cho dù tới đây nước Mỹ có thoát khỏi suy trầm kinh tế đi chăng nữa, ở Mỹ người ta cũng vẫn sẽ tranh luận về việc FED cần can thiệp sớm hơn hay muộn hơn, chính sách tài khoá của chính phủ cần được thay đổi vào thời điểm nào, khu vực tư nhân nên có hành động sớm hoặc muộn như thế nào. Các chuyên gia kinh tế và các sử gia sẽ là người đưa ra kết luận cuối cùng.

Tôi vẫn cho rằng chính phủ càng ít can thiệp càng tốt. Đối với Việt Nam, tôi nghĩ rằng Chính phủ Việt Nam cần đẩy nhanh hơn quá trình cổ phần hoá DNNN, thực hiện cải cách quy định hành chính, trong đó có đề án 30. Đây là một đề án tuyệt vời. Khi thực hiện đề án này sẽ giúp cải cách các quy định hành chính, các luật từ trung ương tới địa phương. Đề án này được thực hiện sớm chừng nào thì nền kinh tế Việt Nam sẽ vận hành trơn tru chừng ấy.

Câu hỏi: Rõ ràng đây không phải là một năm tốt đối với nền kinh tế các nước. Ở Việt Nam, tình trạng lạm phát cao ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân. Một trong những nguyên nhân được viện dẫn cho sự khó khăn của kinh tế Việt Nam chính là sự suy giảm của nền kinh tế Mỹ. Theo ông, liệu có đúng như vậy không?

Đại sứ Michalak: Không hoàn toàn như vậy. Như đã nói, nền kinh tế Mỹ khi suy trầm ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, còn rất nhiều nhân tố khác tác động, trong đó yếu tố lớn nhất là sự tăng giá của dầu lửa, lương thực và các hàng hoá khác trên toàn thế giới. Mọi chuyện không phải chỉ do nước Mỹ gây ra.

Những nền kinh tế đang nổi lên khác cũng có nhu cầu rất lớn về năng lượng. Chúng ta không thể đổ lỗi cho nước Mỹ hoàn toàn vì tình trạng khó khăn này.

Việt Nam cũng đang trong giai đoạn phát triển. Việt Nam đang xây dựng hệ thống giám sát kinh tế, ngân hàng trung ương, thị trường chứng khoán và các định chế kinh tế khác để nền kinh tế thị trường tự do có thể hoạt động một cách hợp lý. Việt Nam còn có chặng đường dài phía trước.

Là một nền kinh tế đang phát triển, Việt Nam không thể ứng phó mau lẹ đối với những biến động của thị trường thế giới. Theo thời gian, những hạn chế này sẽ được hoàn thiện. Nhưng trước hết chúng cần vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay.

Câu hỏi: Nhìn vào những biến động của nền kinh tế Việt Nam thời gian gần đây, nhiều người cho rằng, khi Việt Nam đã gia nhập WTO, đây chính là những hệ luỵ của quá trình hội nhập quốc tế mà Việt Nam chưa kịp chuẩn bị sẵn sàng để ứng phó với tình hình. Chính phủ Việt Nam đã đưa ra gói giải pháp để giải quyết vấn đề lạm phát, trong đó ưu tiên cắt giảm chi tiêu công và thắt chặt đầu tư công để tăng hiệu quả. Theo ngài nhận định, gói giải pháp này có thực thi được hay không và liệu nó có hiệu quả?

Đại sứ Michalak: Tôi nghĩ việc thắt chặt tiền tệ, kiểm soát lãi suất, v.v. là cần thiết, nhưng hiệu quả đến đâu thì cần chờ thời gian mới biết được.

Gần đây, Thủ tướng Việt Nam đã đưa ra kế hoạch 8 điểm nhằm đưa Việt Nam, theo đó, các doanh nghiệp nhà nước cần ngừng vay tiền để lập ra những công ty, những lĩnh vực kinh doanh mới không liên quan đến ngành nghề chính. Đây là một điểm rất tích cực vì chúng ta thấy gần đây có hiện tượng nhiều ngân hàng mới thành lập có tỉ lệ cho vay rất cao. Các ngân hàng này chưa có nhiều kinh nghiệm. Do đó, chúng ta khó có thể biết các khoản vay đó có tốt và có sinh lời hay không. Như vậy tôi cho rằng đó là điểm tốt trong chính sách của Thủ tướng.

Câu hỏi: Khi đề cập đến kinh tế Mỹ, ngài đã bảo lưu quan điểm rằng Chính phủ cần can thiệp càng ít càng tốt. Đây cũng là cuộc tranh luận đang diễn ra tại Việt Nam. Với tình hình khó khăn hiện nay, nhiều người cho rằng, đôi khi cần áp dụng liệu pháp sốc, mang tính hành chính với lập luận việc này là cần thiết, thậm chí cần làm mạnh mẽ hơn. Tuy nhiên cũng có ý kiến cảnh báo rằng, nếu Chính phủ can thiệp quá sâu bằng những biện pháp không mang tính kinh tế sẽ có thể dẫn tới những tác động trái chiều. Ngài nhìn nhận cuộc tranh luận đó như thế nào?

Đại sứ Michalak: Tôi rất vui khi bạn hỏi câu này. Thực tế là tôi cũng vừa nghĩ đến điều đó. Dĩ nhiên đây là vấn đề mà Chính phủ và người dân Việt Nam phải tự quyết định. Điều tôi có thể nói là trong thập kỷ 70, khi đối mặt với tình trạng lạm phát cao, Chính phủ Mỹ cũng đặt ra mức trần về giá hàng hoá.

Cuối cùng, kết quả là tình hình của Mỹ không tốt hơn mà thậm chí còn xấu hơn nhiều. Điều tôi có thể nói là Việt Nam hãy nhìn xem các nước xung quanh đã làm gì trước tình hình tương tự, học hỏi từ sai lầm của họ để tự rút ra quyết định cho mình.

Tôi cũng muốn bổ sung thêm hai điểm nữa. Khi trao đổi với các chuyên gia kinh tế ở Mỹ và Việt Nam, chúng tôi đúc rút ra rằng, Chính phủ cần hết sức thận trọng trong hành động, bởi vì đôi khi họ hành động quá mức để đạt được một điều gì đó mà họ không biết rõ điều đó cần phải như thế nào.

Hai là, chúng ta cần phân biệt đâu là giải pháp ngắn hạn, đâu là giải pháp dài hạn. Những giải pháp dài hạn rất quan trọng và có tác dụng lâu dài. Ví dụ, tăng giảm lãi suất chỉ có thể là giải pháp tình thế, không thể xem là giải pháp lâu dài. Trong khi đó, các giải pháp dài hạn như đề án 30 nhằm tinh giản cải cách hành chính, cải cách luật pháp sẽ mang lại hiệu quả tích cực về lâu dài.

Câu hỏi: Nghĩa là Việt Nam có thể xem tình hình kinh tế khó khăn hiện nay là cơ hội cho sự cải cách sâu rộng cho toàn bộ nền kinh tế?

Đại sứ Michalak: Tôi cho là như vậy. Đây là một nhận định hay và đúng đắn. Theo quan sát của tôi, Việt Nam cần điều chỉnh, cải cách hoạt động của các DNNN. Về lâu dài, cần nâng cao tính minh bạch,cải cách nền pháp quyền, đặc biệt là cải cách luật lệ. Điều đó về lâu dài sẽ có lợi hơn cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, tôi không phải là chính trị gia. Chính trị gia cần xem xét đáp ứng yêu cầu của người dân ở thời điểm hiện tại, đồng thời giải quyết lợi ích lâu dài cho họ. Vì vậy, cần biết cách cân bằng giữa mục tiêu dài hạn và ngắn hạn. Đó là lí do mà các chính trị gia được trả lương.

Câu hỏi: Cảm ơn ông vì những lời khuyên rất hữu ích cho Việt Nam.

Xin quay trở lại với vấn đề "sức khoẻcủa nền kinh tế Mỹ”. Độc giả Nguyễn Trọng Vang, Bắc Ninh hỏi: Kinh tế Mỹ đang suy giảm. Ông có nghĩ rằng vì thế, nước Mỹ đang yếu đi?

Đại sứ Michalak: Tôi không nghĩ rằng, kinh tế Mỹ đang yếu đi. Như tôi đã nói, những biện pháp nước Mỹ áp dụng để đối phó với tình thế hiện nay sẽ làm cho nền kinh tế Mỹ mạnh lên. Thực tế, nền kinh tế Mỹ đã trở nên suy trầm nhưng nền kinh tế thế giới cũng đang suy trầm. Tôi cũng hi vọng sau giai đoạn suy trầm này, bạn sẽ thấy nước Mỹ có mức suy giảm ít hơn các nước khác, bởi kinh tế Mỹ có những thế mạnh cơ bản.

Câu hỏi: Độc giả Đoàn Anh hỏi: Liệu sự suy trầm của kinh tế Mỹ có làm nước Mỹ yếu đi, tạo cơ hội cho các đối thủ của nước Mỹ mạnh lên, nổi lên cạnh tranh với Mỹ hay không? Ông nhìn nhận như thế nào về phát triển "thần kỳ" của Trung Quốc hiện nay? Liệu trong vài thập kỷ tới, vị trí của nước Mỹ hiện nay sẽ bị thay thế bởi Trung Quốc vì Mỹ không những đang suy thoái về kinh tế mà còn đang sa lầy trong cuộc chiến chống khủng bố và làm cho thế giới suy giảm lòng tin vào nước Mỹ. Liệu nước Mỹ có sự điều chỉnh như thế nào để lấy lại vị thế đã mất?

Đại sứ Michalak: Đây là một câu hỏi lớn [Cười]. Trước hết, tôi không muốn mô tả Trung Quốc như là một đối thủ của Mỹ. Nền kinh tế thế giới ngày càng tích hợp, gắn bó với nhau, do đó đây không phải là cuộc chơi "được ăn cả, ngã về không" (zero-sum game). Điều này không đồng nghĩa với việc một nước hưởng lợi thì nước khác sẽ phải chịu thiệt. Ý tưởng chung là khi kinh tế toàn cầu mở rộng, các nước đều được lợi vì họ đều có thêm nhiều hoạt động kinh tế, thương mại, cũng như trao đổi về con người. Thế giới sẽ trở nên tốt đẹp hơn.

Hiện nay, sự suy trầm đang ảnh hưởng đến các nước trên thế giới. Nhưng tôi hy vọng khi nền kinh tế Mỹ vững mạnh hơn, các nền kinh tế khác cũng sẽ trở nên vững mạnh hơn và tất cả chúng ta sẽ có đời sống tốt đẹp hơn.

Còn về câu hỏi thứ hai, tôi không đồng ý rằng nước Mỹ đang mất ảnh hưởng, mất uy tín chính trị ở nước ngoài, vì "Mỹ đang sa lầy trong cuộc chiến chống khủng bố" như được nêu trong câu hỏi. Tôi cho rằng, tình hình ở một số nơi trên thế giới như Iraq đã tốt hơn so với 1 năm trước, dù còn nhiều việc phải làm. Nhưng như ở nước Mỹ, sau 11/9/2001, không có vụ việc thứ hai như vậy xảy ra.

Mạng lưới hợp tác được hình thành sau 11/9 giữa tất cả các nước trong cuộc chiến chống khủng bố cho thấy nước Mỹ không đơn độc. Các nước đều tham gia vào cuộc chiến này. Điều đó cho thấy uy tín của nước Mỹ, dấu hiệu tích cực về uy tín của nước Mỹ.

Nếu nhìn vào các khu vực trên thế giới, bạn sẽ thấy nước Mỹ đóng góp cho cuộc chiến chống HIV/AIDS nhiều hơn tất cả các nước khác trên thế giới cộng lại. Các nước châu Phi đã rất cảm kích với sự giúp đỡ của Mỹ trong cuộc chiến chống HIV/AIDS này. Với Việt Nam, chúng ta cũng có sự hợp tác tuyệt vời về phát triển kinh tế, giáo dục, tư pháp và thông tin.

Nếu nhìn lại lịch sử quan hệ song phương, hai nước đã có tiến bộ tuyệt vời trong quan hệ, trở thành đối tác tuyệt vời trong hợp tác kinh tế, chính trị, giáo dục, y tế, và các vấn đề xã hội nhằm giúp Việt Nam hội nhập tốt hơn vào cộng đồng quốc tế, đem lại đời sống tốt đẹp hơn cho nhân dân hai nước.

Tóm lại, khi các nước khác phát triển hơn, vững mạnh hơn không đồng nghĩa với việc nước Mỹ kém hùng mạnh đi. Tôi cũng muốn nói thêm một điều nữa, vì đây là một câu hỏi lớn. Một điều nữa là chúng tôi muốn tăng cường hợp tác với Việt Nam, muốn Việt Nam trở thành một nước lớn, hùng mạnh, có vị trí quan trọng trong khu vực và thế giới. Việt Nam đã làm được những kết quả tuyệt vời và chúng tôi muốn hợp tác với một đối tác như vậy. Điều này đem lại lợi ích cho tất cả mọi người.

Xin lỗi vì câu trả lời của tôi khá dài.

Câu hỏi: Có phải quá bi quan hay không khi một số nhà phân tích nói rằng, thời kì trật tự thế giới đơn cực trong đó nước Mỹ giữ vai trò thống trị đã qua rồi. Thế giới sẽ sẽ có khả năng phải đối mặt với một thế giới không cực. Khi đó, quyền lực sẽ bị phân tán thay vì tập trung, ảnh hưởng của các quốc gia dân tộc sẽ giảm sút và sự nổi lên của các nhân tố phi quốc gia. Và điều này không có lợi cho thế giới?

Đại sứ Michalak: Đây là một câu hỏi mang tính lí thuyết. Trước hết, phải khẳng định nước Mỹ không muốn thống trị thế giới [Cười].

Có phải thế giới đang trở nên đa cực hay không? Tôi cho là có thể như vậy. Thực tế có những nhóm nước, nước đang lớn mạnh hơn như Trung Quốc hay Liên minh châu Âu EU. Việt Nam cũng đang dần trở thành một nền kinh tế mạnh hơn. Tôi phải khẳng định rằng, nước Mỹ hoan nghênh điều đó, đặc biệt trong khía cạnh kinh tế.

Chúng tôi đã làm việc Trung Quốc, Nhật Bản với quan điểm rằng, nước Mỹ muốn kinh tế thế giới cần có nhiều đầu máy để kéo nền kinh tế thế giới. Cũng như một máy bay, nếu có nhiều động cơ, sẽ ít có nguy cơ bị chết máy hay trục trặc giữa đường.

Chúng tôi tin rằng chúng ta cùng vận hành trên nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau về chủ quyền. Đối với các nhân tố phi quốc gia, nếu đó là các tổ chức, chúng ta cần hợp tác với nhau để chống lại. Còn với những tổ chức phi chính phủ, cần lắng nghe tiếng nói của họ và tùy vào điều kiện hoàn cảnh của mình để có quyết định phù hợp. Hiện nay có rất nhiều tổ chức phi chính phủ có tiếng nói quan trọng trên thế giới.

Câu hỏi: Mặc dù còn rất nhiều câu hỏi liên quan đến kinh tế Mỹ, nhưng tôi xin phép quay lại với chủ đề nóng thứ hai, về chuyện bầu cử Tổng thống Mỹ. Ngày mai thôi, bà Hillary sẽ bước vào trận quyết đấu tại Pennsylvania để xác định xem, bà có thể tiếp tục cuộc đua giành vè ứng viên Tổng thống Đảng Dân chủ với ông Obama hay không. Độc giả Nguyễn Thanh Bình, Hà Nội hỏi: Thưa ngài Đại sứ, cá nhân tôi không tin là nước Mỹ đã sẵn sàng cho một Tổng thống nữ hoặc Tổng thống da màu đầu tiên. Trong khi đó, Đảng Dân chủ chỉ có hai ứng viên như vậy. Liệu như thế có đảm bảo cho chiến thắng cho Đảng Cộng hòa hay không?

Đại sứ Michalak: Có một số vấn đề tôi muốn đề cập. Thứ nhất, các bạn không nên nghĩ rằng Hillary có khả năng bị loại ra khỏi bất cứ cuộc đua nào, ở bất kỳ thời điểm nào.

Tôi cũng cho rằng ở nước Mỹ, đa số người dân tin rằng, vào thời điểm này, họ đã sẵn sàng để có một Tổng thống nữ, một Tổng thống gốc Phi hoặc một Tổng thống là một ông già da trắng.

Nếu các bạn theo dõi các cuộc thăm dò dư luận, cho dù ai là ứng viên của Đảng Dân chủ đi chăng nữa, cuộc đua giữa hai đảng vẫn rất sít sao cho đến tháng 11.

Là một nhà ngoại giao, chúng tôi luôn cố gắng có câu trả lời khéo léo. Nhưng tôi cũng phải nói một cách rất thật rằng, từ giờ đến tháng 11, bất cứ điều gì cũng có thể xảy ra. Các bạn hãy chờ xem. Tôi cho rằng giai đoạn sáu tháng tới sẽ rất thú vị.

Câu hỏi: Độc giả Phạm Thị Thanh Bình, Quy Nhơn, người rất hâm mộ Hillary Clinton hỏi: Bill Clinton đã có 2 nhiệm kỳ rất thành công. Chúng tôi mong rằng Hillary sẽ là người chiến thắng, trở thành vị Tổng thống nữ đầu tiên và nước Mỹ sẽ có hai vị Tổng thống [đến từ cùng một gia đình]. Ông nghĩ gì về điều này?

Đại sứ Michalak: Tôi nghĩ bạn là người công bằng. Bạn đã chọn câu hỏi của một người ủng hộ đảng Cộng hòa và bây giờ là của người ủng hộ đảng Dân chủ.

Ở Mỹ cũng đã có cuộc tranh luận khi Bush con được bầu làm Tổng thống. Người ta nói việc này giống như một thứ triều đại và nước Mỹ không thích điều đó. Nhưng dù sao, nước Mỹ cũng đã bầu chọn hai cha con Bush làm Tổng thống.

Nếu Hillary cũng được bầu là Tổng thống, nước Mỹ sẽ lại có một kiểu triều đại nữa. Hiện người Mỹ đang bàn và suy nghĩ về điều này và họ sẽ có quyết định của mình sau khi cân nhắc.

Tất cả những yếu tố này đều đang được nước Mỹ thảo luận sôi nổi ở mọi nơi, bởi các chính trị gia hay người dân bên bàn ăn hay trong quán bar. Trong nền chính trịc Mỹ có câu ngạn ngữ: người dân sẽ có Chính phủ mà họ xứng đáng có. Chúng tôi đã có đủ thông tin, đã thảo luận về chúng. Do đó, khi một Tổng thống được bầu lên, sẽ không ai có quyền nói họ không được biết một điều gì đó về việc này vì mọi thông tin đều đã được công khai cho tất cả mọi người.

Câu hỏi: Độc giả Trần Minh Sơn, Hà Nội hỏi: Cá nhân ông sẽ bầu cho ai, thưa Đại sứ?

Đại sứ Michalak: Câu hỏi này không thực sự công bằng [cười]. Là một nhà ngoại giao, tôi không thuộc về bất cứ đảng phái chính trị nào. Tôi sẽ đợi đến tháng 11 để quyết định sẽ bầu cho ai.

Hiện nay cả 3 ứng cử viên đều rất tốt, có nhiều ý tưởng hay. Tuy nhiên, tôi nghĩ mình sẽ đợi đến khi đảng Dân chủ có quyết định cuối cùng về ứng viên của mình, sau đó sẽ theo dõi ứng cử viên của hai đảng tranh luận về các chính sách thì tôi mới quyết định.

Câu hỏi: Nước Mỹ và cá nhân ông đang chờ đợi một vị Tổng thống như thế nào?

Đại sứ Michalak: Câu hỏi này dễ trả lời. Chúng tôi muốn có một Tổng thống tốt nhất, biết về mọi thứ, quan tâm đến mọi người, có khả năng đưa ra những quyết định chính xác và nhanh chóng. Tôi không biết liệu một người như vậy có tồn tại không.

Câu hỏi: Theo quan điểm của ông, Đảng nào thích hợp nhất để giải quyết vấn đề kinh tế Mỹ khó khăn hiện nay?

Đại sứ Michalak: Hãy suy nghĩ một chút về điều đó. Nếu tôi nói đó Đảng Dân chủ, Đảng Cộng hòa sẽ cáu với tôi và ngược lại, nếu tôi nói đó đảng Cộng hoà, đảng Dân chủ sẽ tức giận với tôi. Tôi làm việc cho bất cứ đảng nào cầm quyền ở Mỹ. Do đó, tôi không thể trả lời câu hỏi này [cười].

Câu hỏi: Đây là một câu hỏi khó đối với một nhà ngoại giao.

Đại sứ Michalak: Ở Mỹ, khi bầu cử Tổng thống, người ta sẽ bầu cho người họ nhìn thấy tiềm năng lãnh đạo Chính phủ của người đó. Đó là cái tạo ra sự khác biệt lớn, bất kể họ thuộc về đảng nào. Cá nhân tôi sẽ chờ xem chính sách các ứng cử viên đưa ra là gì. Hãy gặp lại tôi vào tháng 12 và chúng ta sẽ xem xét điều gì sẽ xảy ra.

Câu hỏi: Có nhiều độc giả rất thích John McCain. Họ cho rằng bản thân McCain từng tham chiến tại Việt Nam, có liên quan cá nhân với Việt Nam. Nếu ông John McCain được bầu là Tổng thống kế tiếp của nước Mỹ, điều này sẽ tác động như thế nào đối với quan hệ Việt - Mỹ?

Đại sứ Michalak: Đây là một câu hỏi hay. Tôi nghĩ bạn cần hỏi chính Thượng nghị sỹ John McCain. Tôi được nghe từ nhiều người Việt Nam rằng John McCain có nhiều thiện cảm với Việt Nam và ông đã rất tích cực ủng hộ việc Việt Nam và Mỹ kí BTA, ủng hộ Việt Nam gia nhập WTO.

Tôi chưa biết quan điểm của Obama và Clinton về Việt Nam nhưng tôi cảm giác rằng nếu Thượng nghị sỹ John McCain được bầu làm Tổng thống, thì một Tổng thống Mỹ có cảm tình với Việt Nam sẽ tốt cho Việt Nam.

Câu hỏi: Độc giả Tuấn Anh, Hải Phòng hỏi: Tại sao bầu cử Tổng thống Mỹ kéo dài và tốn kém tiền của. Liệu có thể đơn giản hóa được không?

Đại sứ Michalak: Đây là một câu hỏi rất hay và bản thân nhiều người Mỹ cũng đặt ra câu hỏi này. Cá nhân tôi nghĩ rằng, đúng là các cuộc bầu cử này có thể ngắn hơn và đỡ tốn kém hơn. Tuy nhiên, đây là vấn đề mà mỗi Đảng, mỗi ứng cử viên phải tự quyết định. Một người dù không thuộc Đảng nào cũng có thể bắt đầu chiến dịch tranh cử của mình ở bất cứ thời điểm nào và quyết định chi tiêu ra sao, miễn là họ phải tuân thủ đúng luật về chi tiêu tranh cử của Mỹ.

Một số người cho rằng bản thân cuộc bầu cử Tổng thống lần này đã quá dài và cứ 4 năm một lần, người ta lại đặt câu hỏi và tranh luận về việc cần kéo dài bao lâu và chi tiêu bao nhiêu. Thậm chí sau bầu cử năm nay vấn đề này sẽ được đặt ra gay gắt hơn, và có thể người ta sẽ quyết định phải làm một điều gì đó. Nhưng hiện nay chưa có một phong trào lớn nào đòi hỏi việc hạn chế thời gian và chi tiêu ngoại trừ một số luật về chi tiêu tranh cử.

Câu hỏi: Tôi muốn hỏi thêm một câu về bầu cử. Ông dự đoán như thế nào về cuộc bỏ phiếu ngày mai ở Pennsylvania? Liệu đây có phải là cuộc đua quyết định ứng viên của Đảng Dân chủ?

Đại sứ Michalak: Theo tôi ngày mai sẽ không phải là ngày quyết định. Hai ứng cử viên của Đảng Dân chủ sẽ tiếp tục chiến đấu để trở thành đại diện chính thức. Đọc các báo, tôi thấy người ta nói nếu bà Hillary muốn tiếp tục cuộc đua, bà cần chiến thắng với tỷ lệ lớn, nhưng chúng ta không biết tỷ lệ lớn đó là bao nhiêu. Tôi cho rằng hai ứng viên của đảng Dân chủ đều rất mạnh và tôi không tin rằng sau cuộc bầu cử ngày mai sẽ có ai đó rút lui khỏi cuộc đua.

Câu hỏi: Cuộc đua này càng kéo dài thì càng hấp dẫn với người dân Mỹ cũng như nhân dân thế giới.

Đại sứ Michalak: Tôi đồng ý.

Câu hỏi: Tôi muốn dành phần thời gian còn lại cho các câu hỏi về quan hệ Việt-Mỹ. Ngài đã ở Việt Nam 6 tháng và đã chứng kiến những dấu mốc lớn trong quan hệ hai nước. Theo ngài, còn đỉnh cao nào trong quan hệ mà hai nước có thể hướng tới và ngài muốn hướng tới.

Đại sứ Michalak: Có rất nhiều dấu mốc thành công để chúng ta trông đợi. Một trong những mốc đó là chúng ta hy vọng Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng sẽ thăm Mỹ trong năm nay.

Một mốc nữa là tôi hy vọng sẽ tăng gấp đôi số sinh viên Việt Nam sang du học ở Mỹ.

Tôi muốn nhìn thấy chiếc máy bay Boeing 787 của Vietnam Airline sẽ bay qua lại giữa Hà Nội và Washington DC.

Tôi muốn thấy các hãng tin nước ngoài được mở văn phòng đại diện ở TP.HCM.

Tôi hy vọng đề án 30 được triển khai thành công dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Việt Nam.

Tôi mong sẽ có các cuộc tranh luận rộng rãi trong xã hội về các vấn đề của nền kinh tế, chính trị và các vấn đề khác sẽ diễn ra ở Vệt Nam.

Danh sách của tôi còn dài lắm, nếu bạn muốn, tôi sẽ kể thêm.

Câu hỏi: Độc giả Xuân Linh, Hà Nội hỏi: Không có kẻ thù vĩnh viễn, chỉ có lợi ích quốc gia là vĩnh viễn. Chúng ta sẽ tận dụng cơ hội để thúc đẩy quan hệ song phương như thế nào sau hơn một thập kỷ xây dựng lòng tin?

Đại sứ Michalak: Tôi cho rằng chúng ta đã và đang xây dựng trên cở sở nhiều mối quan tâm chung. Hai nước cùng muốn kinh tế vững mạnh và Mỹ đang giúp phát triển kinh tế Việt Nam.

Chúng ta cũng đang làm việc để tăng cường quan hệ giữa nhân dân hai nước thông qua tăng cường hợp tác giáo dục, và triển khai các chương trình khác nhằm giúp cải thiện nền giáo dục của Việt Nam. Chúng tôi muốn giúp người Việt Nam có quyền tự do bày tỏ ý kiến về mọi vấn đề. Tôi cho rằng, chúng ta đã tận dụng được nhiều cơ hội và đang đạt được các bước tiến trong hầu hết mọi lĩnh vực.

Câu hỏi: Cùng có mặt tại HĐBA Liên Hợp Quốc, hai nước chia sẻ quan tâm chung về hoà bình an ninh quốc tế. Theo ngài, Việt Nam có ưu thế gì trong hoạt động tại HĐBA Liên Hợp Quốc?

Đại sứ Michalak: Tôi cho rằng, từ ưu thế không hoàn hoàn chính xác trong trường hợp này. Trở thành thành viên HĐBA là một bước tiến tiếp theo của Việt Nam trong quá trình hội nhập sâu hơn vào cộng đồng thế giới. Có mặt tại HĐBA, Việt Nam sẽ phải chú ý đến những vấn đề nằm rất xa biên giới của mình.

Gần đây, Việt Nam đã cùng với Mỹ bỏ phiếu về vấn đề vũ khí nguyên tử của Iran. Đây là vấn đề mà chắc hẳn không phải là mối quan tâm thường trực của Việt Nam kể từ khi giành độc lập.

Khi Việt Nam tham gia HĐBA, Việt Nam cần mở rộng tầm nhìn, có sự hiểu biết sâu sắc hơn về các vấn đề trên thế giới và quyết định vị thế của mình như thế nào trong bối cảnh như vậy.

Bạn có thể đưa ra nhận xét như thế này, với kinh nghiệm của Việt Nam tại HĐBA, trong việc giải quyết các vấn đề toàn cầu, Việt Nam sẽ được chuẩn bị tốt hơn nếu các vấn đề tương tự xảy ra ở gần biên giới của nước mình.

Câu hỏi: Một câu hỏi khá gai góc của độc giả Nguyễn Hoàng, Canada: Xin ngài cho tôi biết, nhiệm vụ chính của các Đại sứ Mỹ tại Việt Nam là gì? Bởi vì qua báo chí, tôi thấy từ khi đến Việt Nam, ngài Đại sứ Mỹ gần như chỉ lo về chuyện "nhân quyền", với các cuộc chất vấn cấp Chính phủ về các việc bắt người vi phạm pháp luật. Ngài có thấy rằng điều đó sẽ làm ảnh hưởng đến quan hệ ngoại giao của 2 nước mà rất khó mới có thể có được sau cuộc chiến tàn khốc? Phải chăng phía Mỹ đã "ngây thơ” khi chỉ nghe những lời "phiến diện" từ phía những "cử tri" của Ngài và một số người đang muốn chống lại đường lối và chính sách cũng như sự phát triển của Việt Nam hiện nay? Xin cảm ơn Ngài và chúc Ngài những ngày làm việc ở Việt Nam được thoải mái và đạt được kết quả như mong muốn.

Đại sứ Michalak: [cười] Đây là một câu hỏi rất tuyệt vời. Trên thực tế, tôi đã nghe câu hỏi này trước đó dù nó được hỏi với những cách khác nhau. Tôi sẽ trả lời là không. Công việc thúc đẩy nhân quyền và đối thoại về nhân quyền với Chính phủ Việt Nam và chính phủ các nước khác là một trong những nhiệm vụ của chúng tôi tại đây và là một trong những đại diện cho nước Mỹ và giá trị Mỹ.

Khi chúng tôi trao đổi về quyền tự do cho những người bị bắt giữ mà như anh Hoàng nói "vì vi phạm pháp luật", chúng tôi đồng ý rằng nếu họ vi phạm luật, họ cần bị trừng trị theo pháp luật của từng nước. Nhưng chúng tôi có thể không đồng ý với một các điều luật. Ngay nhiều nước cũng không đồng ý với nước Mỹ về việc duy trì án tử hình.

Tôi không cho rằng nước Mỹ ngây thơ và tôi không cho rằng những việc tôi làm ảnh hưởng đến quan hệ Việt - Mỹ.

Và khi nói chuyện với đại diện chính phủ Việt Nam, tôi cũng không cho rằng việc trao đổi với Chính phủ Việt Nam về tự do ngôn luận, nhân quyền sẽ ảnh hưởng xấu đến quan hệ Việt - Mỹ. Chúng tôi tin rằng cải thiện quyền tự do phát biểu chính kiến sẽ có tác dụng tích cực đối với Việt Nam và Việt Nam sẽ có lợi khi làm như vậy.

Nước Mỹ không ủng hộ việc sử dụng bạo lực hoặc lật đổ chính quyền bằng bạo lực. Chúng tôi không ủng hộ bất cứ tổ chức nào cổ suý cho xu hướng đó. Cũng có một điều cần làm rõ, chúng tôi sẽ không ủng hộ bất cứ một tổ chức chính trị nào. Điều chúng tôi ủng hộ là quyền bày tỏ ý kiến của người dân một cách ôn hoà, dù cho họ ở Mỹ hay Việt Nam. Chúng tôi không cho rằng người ta đáng bị bỏ tù vì đưa ra chính kiến của mình. Chúng tôi muốn thấy những người bị bỏ tù vì lý do đó sẽ được trả tự do.

Về chuyện ngây thơ, tôi phải thú nhận tôi là người khá lạc quan về mọi thứ. Và ở Việt Nam, tôi thấy có nhiều điều để mình có thể lạc quan. Một trong những lý do đó là Chính phủ Việt Nam rất sẵn lòng cho phép các nhà ngoại giao tiếp cận với một số người có quan điểm khác với quan điểm của Chính phủ. Tôi cũng luôn cố gắng gặp gỡ đại diện Chính phủ Việt Nam để nghe từ hai phía. Và tôi cho rằng việc đối thoại của chúng tôi không ảnh hưởng tiêu cực đến quan hệ hai nước.

Tôi cũng muốn được coi là người thực tế hơn là người ngây thơ. Tôi tin với tinh thần thiện chí và tôn trọng lẫn nhau, hai nước sẽ có giải pháp cho tất cả các vấn đề hai bên còn tồn tại khác biệt.

Tuy nhiên, xin cảm ơn bạn đã hỏi câu hỏi này.

Câu hỏi: Nếu chuyến thăm của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cuối năm nay trở thành hiện thực, thì có thể thấy trong 3 năm liên tiếp, hai nước có trao đổi quan chức ở cấp cao nhất. Ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa của động thái này?

Đại sứ Michalak: Tôi thấy chúng ta nên duy trì hoạt động trao đổi cấp cao này và càng nhiều càng tốt. Chúng tôi thấy quan hệ hai nước sẽ được hưởng lợi nhiều khi có các cuộc thăm viếng ở cấp cao nhất. Khi tôi mới nhận nhiệm kỳ, một đoàn nghị sỹ cao cấp của Mỹ đã tới Việt Nam và tôi có thể nói với bạn rằng, họ đã rất sửng sốt với những gì được chứng kiến tại Việt Nam.

Những nhà hoạch định chính sách cấp cao của Mỹ đến Việt Nam, chứng kiến tận mắt những gì đang diễn ra ở đây và ngược lại, khi các nhà hoạch định chính sách Việt Nam đến Mỹ và tự mình nhìn nhận tình hình ở đó, họ sẽ có thông tin nền tốt hơn nhiều khi đưa ra các chính sách.

Là một nhà báo, bạn cũng biết rằng khi các quan chức cao cấp đến nước khác, họ thường muốn đạt được thỏa thuận nào đó. Chuyến thăm cấp cao là cơ hội để giải quyết các vấn đề, thúc đẩy quan hệ song phương.

Tôi có thể nói với bạn rằng Tổng thống Bush đang chờ đợi được đón tiếp Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ở Mỹ. Ông ấy vẫn còn rất vui về những kỷ niệm ở Việt Nam nằm 2006 và vẫn nhắc lại những câu chuyện tại Việt Nam khi nói chuyện với những người quen.

Câu hỏi: Người Việt Nam cũng vẫn còn nhớ phát biểu của Tổng thống Bush ở thị trường chứng khoán Tp. HCM rằng nếu ông còn trẻ, ông sẽ đến Việt Nam để làm ăn. Sau 6 tháng ở Việt Nam, ngài có đồng tình với nhận định đó của Tổng thống Bush trên góc độ những cơ hội mới đang mở ra hay không?

Đại sứ Michalak: Tôi rất đồng ý với lời phát biểu của ông ấy. Và bạn nên tiếp xúc với ông ấy sau tháng 1/2009, khi ông đã kết thúc nhiệm kỳ Tổng thống của mình [cười].

Có rất nhiều cơ hội làm ăn ở Việt Nam, nhất là các cơ hội đầu tư trong mọi lĩnh vực như năng lượng, giao thông vận tải, tại chính, du lịch, v.v. Chúng tôi đang khuyến khích các công ty của Mỹ đến Việt Nam làm ăn. Sau 3 tháng đầu năm 2008, Mỹ đã là đối tác đầu tư lớn nhất của Việt Nam.

Câu hỏi: Đây là một thành tựu rất ấn tượng.

Cảm ơn Đại sứ đã dành thời gian cho VietNamNet và những câu trả lời thú vị. Chúng tôi chúc Đại sứ có một nhiệm kỳ thành công và thời gian thú vị cho cá nhân ngài tại Việt Nam.

Đại sứ Michalak: Xin cảm ơn các bạn. Các bạn hãy đến thăm Trung tâm Hoa Kỳ để tìm hiểu thêm về nước Mỹ.