Ngài Đại sứ Michael W. Michalak

Bài viết của Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Michael W. Michalak về biến đổi khí hậu

21/09/2009

Ngày 21/9, Tổng thống Mỹ Barack Obama sẽ phát biểu trước các nhà lãnh đạo thế giới về biến đổi khí hậu tại cuộc họp thượng đỉnh đặc biệt của Liên hiệp quốc tại New York trước khi Đại Hội đồng Liên hiệp quốc khai mạc phiên họp thứ 64. Các quốc gia trên toàn thế giới đang tích cực đàm phán về một thoả thuận quốc tế mới giúp ngăn chặn biến đổi khí hậu.

Biến đổi khí hậu là một trong những thách thức lớn nhất mà thế giới của chúng ta đang phải đối mặt. Tác động và hậu quả của nó đã rõ ràng và nghiêm trọng. Giới khoa học gửi một thông điệp đơn giản và đích thực: các quốc gia phải làm việc với nhau để chống lại biến đổi khí hậu, đã đến lúc phải hành động.

Tổng thống Obama nhìn nhận Hoa Kỳ phải giữ vai trò chủ đạo trong nỗ lực toàn cầu nhằm ngăn chặn biến đổi khí hậu. Là quốc gia phát thải khí nhà kính lớn nhất trong lịch sử thế giới, chúng tôi có trách nhiệm. Chúng tôi biết nếu Hoa Kỳ không giảm phát thải, sẽ không thể có một giải pháp nào cho vấn đề biến đổi khí hậu. Vì vậy, Hoa Kỳ sẽ dẫn đầu trong việc xây dựng một nền kinh tế năng lượng sạch của thế kỷ 21.

Tổng thống Obama đang đưa Hoa Kỳ đi theo một hướng mới. Tổng thống kêu gọi Quốc hội Hoa Kỳ xây dựng bộ luật năng lượng sạch tổng hợp nhằm cắt giảm phát thải 14% so với mức của năm 2005 và 83% vào năm 2050. Dự luật đã được Hạ viện thông qua và đang được thảo luận tại Quốc hội. Gói kích cầu kinh tế của Tổng thống bao gồm hơn 80 tỷ đô la dành cho năng lượng sạch. Đồng thời, các tiêu chuẩn phương tiện giao thông mới được xây dựng gần đây sẽ tăng khả năng tiết kiệm nhiên liệu và giảm phát thải.

Tuy nhiên, hành động của Hoa Kỳ và các nước phát triển vẫn chưa đủ. Để bảo tồn một hành tinh an toàn và có thể sống được, các quốc gia phát thải chính phải chung tay, cùng hành động mạnh mẽ. Các nước phát triển cần giảm phát thải một cách đáng kể vào năm 2020 trên cơ sở tuyệt đối, so với mức cơ sở của năm 2005 hoặc 1990. Các nước đang phát triển chủ chốt phải đưa ra hành động giúp giảm đáng kể phát thải của nước đó vào năm 2020 trên cơ sở tương đối, so với điều họ gọi là “vẫn làm ăn như thường”. Không có cách nào khác giúp kiềm chế biến đổi khí hậu. Cơ quan Năng lượng Quốc tế ước tính 97% sự gia tăng phát thải trong tương lai là từ các nước đang phát triển.

Các quốc gia đang phát triển khác, trong đó có Việt Nam, đóng vai trò rất khác biệt. Họ cần chú trọng xây dựng các kế hoạch tăng trưởng trong đó lượng phát thải các-bon được giữ ở mức thấp – với hỗ trợ kỹ thuật và tài chính nếu cần – để định hướng cho lộ trình phát triển dài hạn hơn của mình.

Thực tế cho thấy một thoả thuận mới là tối quan trọng đối với tất cả các quốc gia, đặc biệt là những nước dễ bị ảnh hưởng nhất bởi các tác động nguy hiểm của biến đổi khí hậu. Thoả thuận mới đó sẽ có lợi cho các nước đang phát triển. Nó sẽ cung cấp hỗ trợ tài chính và công nghệ giúp giảm lượng phát thải và giúp các nước thích nghi với các tác động của biến đổi khí hậu. Chúng ta có thể yên tâm rằng một thoả thuận mới sẽ không buộc các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, phải tiến hành các bước đi có khả năng bóp nghẹt năng lực phát triển và tăng trưởng của mình. Tất cả các nước đều xứng đáng có cơ hội đưa người dân của mình ra khỏi nghèo đói và nâng cao mức sống cho họ. Rốt cuộc, một thoả thuận về biến đổi khí hậu không chỉ cần quy định về việc giảm phát thải các-bon. Nó còn cần đưa ra một lộ trình an toàn cho phát triển bền vững. Thoả thuận mới cần giúp giải quyết câu hỏi liệu thế giới sẽ có thể phát triển trong những thập niên tới như thế nào mà không gây nguy hiểm cho hành tinh chung của chúng ta. Phát triển năng lượng sạch là con đường bền vững duy nhất để đi tới. Để tạo thuận lợi cho con đường đó, những nước có năng lực cao hơn cần sẵn sàng phát triển và phổ biến công nghệ cho những nước khác đang cần các công nghệ này.

Nếu chúng ta cùng làm việc với nhau, nỗ lực xây dựng một nền kinh tế toàn cầu dựa trên năng lượng sạch sẽ mang đến các cơ hội quan trọng, thúc đẩy đầu tư, tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm trên phạm vi toàn cầu. Nỗ lực đó cũng có thể sẽ là phương tiện mang các dịch vụ về năng lượng đến hàng trăm triệu người nghèo trên thế giới. Trong thế giới của thông tin liên lạc, nhiều nước đang phát triển đã bỏ qua gia đoạn sử dụng loại hình dịch vụ điện thoại cố định đắt tiền và thường không kết nối được. Thay vào đó, họ chuyển ngay sang loại hình điện thoại di động. Chúng ta có thể làm điều tương tự trong thế giới của năng lượng – với hỗ trợ thích đáng, các nước đang phát triển có thể bỏ qua giai đoạn phát triển “bẩn” và sử dụng ngay các công nghệ có hàm lượng phát thải các-bon thấp cũng như sử dụng năng lượng sạch. 

Năm 2007, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Tổng thống George Bush đã đồng ý thành lập nhóm công tác Hoa Kỳ-Việt Nam về biến đổi khí hậu, đóng vai trò là nơi hội tụ cho hai nước xây dựng các giải pháp ứng phó thực tiễn cho vấn đề nóng lên toàn cầu. Cùng năm đó, Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ đã khai trương Viện Quan trắc Toàn cầu và Mạng lưới Nghiên cứu Đồng bằng (DRAGON) tại Cần Thơ nhằm giải quyết các vấn đề môi trường đang đe doạ Đồng bằng Sông Cửu Long, đặc biệt là biến đổi khí hậu. Các cơ quan khác của Hoa Kỳ trong đó có USAID, Cơ quan Quản lý Đại dương và Khí quyển Hoa Kỳ (NOAA), Cục Quản lý Rừng Hoa Kỳ đã đồng ý hỗ trợ các chương trình ứng phó biến đổi khí hậu của Việt Nam. Chúng tôi trông đợi hợp tác hai bên sẽ tiếp tục mở rộng trong tương lai.

Hoa Kỳ tuyên bố rõ ràng về mục tiêu tìm kiếm sự nhất trí cao của quốc tế. Tôi tin tưởng rằng cùng với nhau, chúng ta sẽ có thể ứng phó các thách thức về biến đổi khí hậu./.