Phát biểu của Đại sứ Michael W. Marine

Ủy ban Đối ngoại của Thượng viện Hoa Kỳ
Ngày 22 tháng 4 năm 2004
 
Thưa ông Chủ tịch Ủy ban Brownback và các thành viên của Ủy ban Đối ngoại. 

Hôm nay tôi cảm thấy vinh dự được phát biểu trước Ủy ban với tư cách là người được Tổng thống đề cử làm Đại sứ tại Việt nam. Tôi cảm ơn Tổng thống Bush và Ngoại trưởng Powell đã tín nhiệm và tin tưởng tôi.

 
Kinh nghiệm của tôi về Việt nam có từ năm 1988 đến 1990 trong cương vị Phó Giám đốc Văn phòng Bộ Ngoại giao về các Vấn đề Việt Nam, Lào và Cam-pu-chia. Vào thời gian đó, chúng ta tập trung vào vấn đề tù binh chiến tranh/người Mỹ mất tích (POW/MiA) và những vấn đề nhân đạo. Trong khoảng thời gian hai năm đó, tôi đến Hà Nội sáu lần để thảo luận về những nỗ lực của các tổ chức phi chính phủ của Hoa Kỳ giúp đỡ trẻ em và cựu chiến binh bị tàn phế ở Việt Nam. Những cuộc thảo luận này là phần chủ yếu trong các nỗ lực của chúng ta nhằm thúc đẩy sự hợp tác của phía Việt Nam trong việc tìm kiếm thông tin đầy đủ nhất về quân nhân của chúng ta mất tích trong cuộc chiến tranh Việt Nam.
 
Từ quan hệ rất hạn chế trong những năm 1980 tiến tới việc bình thường hóa quan hệ vào năm 1995, và bây giờ là việc ký kết các hiệp định hàng không dân dụng và chống buôn bán ma túy cách đây vài tháng, quan hệ Hoa Kỳ-Việt Nam đã trải qua một chặng đường dài chỉ trong khoảng thời gian tương đối ngắn. Hợp tác để tìm kiếm thông tin đầy đủ nhất về người Mỹ mất tích trong cuộc xung đột Đông Dương đã bước đầu thúc đẩy cho quan hệ tiến tới và là một trong những ưu tiên hàng đầu trong quan hệ song phương. Các mối quan hệ hiện tại với Việt Nam bao quát nhiều vấn đề ngày càng đa dạng và phức tạp; trước hết là yêu cầu Việt Nam tôn trọng những quyền con người vốn được quốc tế công nhận rộng rãi, bao gồm quyền tự do tín ngưỡng. Trong việc mở rộng quan hệ, các vấn đề thương mại và đầu tư, an ninh khu vực, chống khủng bố, y tế toàn cầu, tháo gỡ mìn và cuộc chiến chống tội phạm xuyên quốc gia, đặc biệt là vấn đề buôn bán ma túy và buôn người cũng đều rất quan trọng. Tôi tin rằng những kinh nghiệm tôi thu được trong suốt 29 năm phục vụ trong ngành ngoại giao, đặc biệt trong bốn năm vừa qua ở cương vị Phó Trưởng Phái đoàn Ngoại giao tại Bắc Kinh, sẽ là cơ sở vững chắc cho việc tăng cường sự quan tâm của Hoa Kỳ đối với những vấn đề quan trọng này.
 
Thưa ông Chủ tịch, tôi biết rằng gần đây ông đã đến thăm Việt Nam. Nếu được Thượng viện phê chuẩn, tôi hy vọng có cơ hội được đón tiếp ông và đồng nghiệp của ông tại Hà Nội. Những tiến triển trong mối quan tâm của chúng ta tiếp tục cần đến sự hợp tác chặt chẽ giữa Chính quyền và Quốc hội. Và không có gì thú vị hơn là được tận mắt chứng kiến tình hình ở Việt Nam. 

Trong những năm tới còn có nhiều triển vọng hợp tác song phương khi Việt Nam tiếp tục hội nhập với cộng đồng quốc tế. Một nửa dân số Việt Nam sinh ra sau năm 1975 không có những ký ức về những năm chiến tranh. Thêm vào đó là thành tích kinh tế liên tục của những năm gần đây và một đặc tính của nhân dân Việt Nam là rất coi trọng giáo dục, khả năng làm việc và trình độ doanh nghiệp. Với sự lãnh đạo tốt, tương lai của Việt Nam sẽ rất tươi sáng. Việt Nam ngày càng trở thành đối tác thương mại quan trọng của Hoa Kỳ và đã gánh vác một số trách nhiệm trong các tổ chức quốc tế và khu vực. Rõ ràng là một nước Việt Nam thịnh vượng và sống động, một nước có vai trò lãnh đạo góp phần vào sự ổn định của khu vực chính là mối quan tâm của Chính phủ và nhân dân Hoa Kỳ. 

Nếu được chuẩn y làm Đại sứ của Hoa Kỳ tại Việt Nam, tôi sẽ bảo vệ quyền lợi của công dân Mỹ và thúc đẩy quyền lợi của Hoa Kỳ, luôn coi việc củng cố và phát triển mối quan hệ với giới lãnh đạo và nhân dân Việt Nam là vì lợi ích chung của cả hai quốc gia. Tôi sẽ tích cực làm việc để tiếp tục hợp tác tốt hơn nữa với Việt Nam nhằm thu được thông tin đầy đủ nhất về quân nhân Mỹ mất tích trong cuộc xung đột Đông Dương. Tôi sẽ tiếp tục thúc đẩy sự tiến bộ rõ rệt của Việt Nam trong lĩnh vực nhân quyền và tự do tôn giáo, một lĩnh vực cần được cải thiện nếu muốn quan hệ Mỹ - Việt tiếp tục đơm hoa kết trái. Tôi sẽ coi trọng việc ủng hộ các doanh nghiệp Hoa Kỳ thâm nhập vào thị trường Việt Nam. Tôi sẽ tìm kiếm cách thức mới để tăng cường các mối quan hệ giữa nhân dân với nhân dân của hai quốc gia. 

Tăng cường các mối quan tâm của Hoa Kỳ ở nước ngoài là tăng cường các giá trị Hoa Kỳ, bao gồm cả tính phổ quát của các quyền con người. Thưa ông Chủ tịch, rõ ràng là Việt Nam cần làm nhiều hơn nữa để thực hiện nghĩa vụ quốc tế của mình về các quyền con người. Chính phủ Việt Nam vẫn tiếp tục không khoan nhượng với bất đồng chính kiến và hạn chế một cách đáng kể quyền tự do tín ngưỡng, tự do phát biểu, tự do báo chí, tự do hội họp và lập hội. Trong khi về nhiều phương diện, rõ ràng Việt Nam ngày nay là một xã hội bớt hà khắc hơn một thập kỷ trước đây, cùng với việc người dân Việt Nam được hưởng nhiều quyền tự do cá nhân hơn và tự kiểm soát cuộc sống của chính mình nhiều hơn, thì Việt Nam sẽ có thể làm được nhiều hơn nữa. Chúng ta cần thể hiện cho những nhà lãnh đạo của Việt Nam biết rằng quyền cá nhân được mở rộng, việc tăng cường và tôn trọng triệt để nền pháp trị sẽ tạo môi trường thu hút đầu tư nước ngoài nhiều hơn nữa sẽ tăng cường quan hệ với Hoa Kỳ và sẽ nâng cao hơn nữa vị thế của Việt Nam trong cộng đồng quốc tế. 

Hoa Kỳ vẫn quan tâm tới tình hình đang tiếp tục diễn biến ở Tây Nguyên của Việt Nam. Chính phủ Việt Nam đóng cửa không cho người nước ngoài và các tổ chức quốc tế vào khu vực này sau vụ biểu tình ngày 10 và 11 tháng 4 của người Thượng ở các tỉnh Đắc Lắc và Gia Lai. Theo chỗ tôi được biết, tình hình hiện nay đã ổn định và khách du lịch đã được phép đến khu vực này, nhưng Chính phủ Việt Nam vẫn chưa cho phép các quan chức Hoa Kỳ tiếp cận khu vực này. Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội và Tổng Lãnh sự quán tại Thành phố Hồ Chí Minh đang nỗ lực thu thập thêm thông tin về số người biểu tình, số người bị bắt giữ, mức độ phản ứng của Chính phủ Việt Nam, con số thương vong và động cơ biểu tình. Dựa trên những thông tin mà chúng ta đã nắm được, chúng ta tin rằng những nguyên nhân cơ bản là sự tranh chấp đất đai, sự chênh lệch về đời sống kinh tế, sự phân biệt đối xử và can thiệp vào việc thực hành tín ngưỡng của người thiểu số. Nếu được phê chuẩn là Đại sứ, tôi sẽ khuyến khích phía Việt Nam xem xét sự giúp đỡ trực tiếp của nước ngoài và các dự án phát triển nhằm cải thiện điều kiện sống của tất cả dân cư ở Tây Nguyên, trong đó có người Thượng, đồng thời vẫn kiên trì giữ vững quan điểm về các quyền có tính phổ quát là hội họp ôn hòa, tự do ngôn luận và tự do tôn giáo. Tôi sẽ hối thúc phía Việt Nam ký Công ước Tị nạn và thực thi các điều khoản trong đó. 

Các mối liên hệ giữa hai quốc gia chúng ta đang phát triển rất nhanh khi ngày càng có nhiều Việt kiều về nước thăm gia đình, đầu tư và làm việc. Cựu chiến binh đang trở lại để chiêm nghiệm lại một phần quan trọng trong cuộc đời họ, hàng năm có hàng nghìn người Việt nhập cư vào Hoa Kỳ hoặc thăm viếng người thân. Có nhiều cơ hội khác để mở rộng các mối quan hệ giữa nhân dân với nhân dân của hai quốc gia. Điều nổi bật là sự trao đổi giáo dục thông qua Chương trình Fulbright và Quỹ Giáo dục Việt Nam, cũng như những trao đổi với cộng đồng người Mỹ gốc Việt đóng vai trò quan trọng trong xu thế này, và tôi muốn được làm chất xúc tác thúc đẩy mối quan hệ với Việt Nam trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục, thương mại và xã hội. Theo tôi, không có gì thúc đẩy cải cách ở Việt Nam nhanh hơn bằng những trao đổi giữa nhân dân hai nước. 

Nếu được phê chuẩn, tôi sẽ hoạt động tích cực cho quyền lợi của doanh nghiệp Hoa Kỳ và sẽ thúc giục phía Việt Nam tạo ra một sân chơi thương mại và kinh tế công bằng. Sự phát triển hơn nữa nền pháp trị, sự minh bạch hơn nữa trong quá trình thực thi luật pháp và chính sách, cũng như cấu trúc kinh tế dựa trên cơ sở thị trường trong đó các công ty nước ngoài và nội địa có thể cạnh tranh một cách bình đẳng sẽ có lợi cho cả Hoa Kỳ và Việt Nam. Khi cải cách kinh tế đứng vững và sự thịnh vượng phổ biến khắp xã hội Việt Nam, thì cải cách chính trị sẽ tiến triển. Tuy nhiên, đây là một quá trình lâu dài. 

Hiệp định Thương mại Song phương (BTA) năm 2001 giúp cho việc tạo dựng một hệ thống dựa trên nền pháp trị ở Việt Nam. Nếu được phê chuẩn làm Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam, tôi sẽ cố gắng hết mình để đảm bảo cho Việt Nam thực hiện những cam kết của họ theo các điều khoản của Hiệp định, đó là điều cốt yếu để doanh nghiệp Hoa Kỳ có thể hoạt động một cách bình đẳng. Nếu Việt Nam thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo BTA, họ cũng sẽ củng cố vị trí của ứng viên xin gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Tôi tin rằng giúp đỡ Việt Nam gia nhập WTO sẽ hỗ trợ cho quyền lợi lâu dài của Hoa Kỳ, vì những tiến bộ hơn nữa trong cải cách kinh tế sẽ là tiền thân của cải cách chính trị.

 
Thêm nữa, chúng ta đang xây dựng mối quan hệ quốc phòng với Việt Nam theo một cách mới và tích cực. Tiếp theo một loạt diễn biến tích cực gần đây, trong đó có chuyến thăm Washington của Bộ trưởng Quốc phòng Phạm Văn Trà tháng 11 năm 2003 và chuyến viếng thăm Việt Nam lần đầu tiên của tầu hải quân của Hoa Kỳ kể từ khi chiến tranh kết thúc, chúng ta muốn đạt được những tiến bộ đều đặn trong sự phát triển quan hệ quốc phòng chính thức và phù hợp. 

Trong tất cả nỗ lực này, sự tiếp tục hậu thuẫn của Quốc hội có ý nghĩa quyết định.. Đặc biệt, tôi hy vọng Quốc hội sẽ tiếp tục hậu thuẫn các chương trình trợ giúp vốn có vai trò quan trọng nhằm đạt được những mục tiêu của chính sách có tính chất bao quát của chúng ta. Những chương trình này thúc đẩy sự phát triển xã hội dân sự và nền pháp trị, giúp đỡ người tàn tật và những người sống với HiV/AiDS, quản lý môi trường và cải cách thương mại.  

Tôi đánh giá cao cơ hội được thảo luận về các mục đích và mục tiêu của chúng ta ở Việt Nam, và nếu được phê chuẩn làm Đại sứ tại Việt Nam, tôi rất mong được cộng tác với quý vị để đạt được những mục đích này. Xin cảm ơn.