Phỏng vấn Đại sứ Michael W. Marine

Việt Nam cần đẩy mạnh thực thi quyền sở hữu trí tuệ

Ngày 28/7/2005 tại Hà Nội, Đại sứ Hoa Kỳ Michael W. Marine đã có buổi nói chuyện tại CLB giao lưu kinh tế, văn hoá quốc tế(VCCI) về chủ đề “ Quan hệ Việt – Mỹ, những cơ hội và rào cản”. DĐDN đã có cuộc PV Đại sứ xung quanh nội dung này.

- Theo ông, VN cần phải làm gì để có thể cạnh tranh với các nước láng giềng về thu hút đầu tư và thị trường XK?

Tôi cho rằng VN phải tăng sự hấp dẫn với tư cách là một điểm đến của các nhà đầu tư và phải mở rộng các cơ hội kinh doanh cho các Cty Hoa Kỳ và các Cty nước ngoài khác cũng như các cty tư nhân của VN. Để thành công VN phải tạo ra một nền kinh tế hiệu quả, minh bạch, dựa trên luật pháp và không có tham nhũng. Điều này có nghĩa là cho các cty và nhà đầu tư nước ngoài vào thị trường đang phát triển của VN trong khuôn khổ hệ thống pháp luật và quy định có thể dự đoán trước được. Thiết lập một khu vực tài chính, huy động vốn có hiệu quả và cho vay vốn một cách có kinh nghiệm để hỗ trợ khu vực tư nhân mới phát triển. Và nó cũng có nghĩa là phải bảo vệ nguồn vốn trí tuệ hay còn gọi là sở hữu trí tuệ(IPR) thông qua hệ thống pháp luật chặt chẽ và thực thi có hiệu quả. Đồng thời nó cũng có nghĩa là VN bây giờ phải đầu tư vào lĩnh vực cơ sở hạ tầng cần thiết để hỗ trợ phát triển kinh tế, đồng thời cũng phải bảo vệ môi trường.

Một trong những lĩnh vực nữa mà VN không thể sao nhãng đó là cơ sở hạ tầng, chất lượng và chi phí về viễn thông, cảng, vận tải, quản lý và cung cấp nước sạch của VN là mối lo ngại đối với bất kỳ nhà đầu tư nào. Trừ khi được tiếp cận với chi phí thấp, cường độ cao và không bị cản trở vào xa lộ thông tin, nhiều nhà đầu tư sẽ không tới VN. Nền tảng của xa lộ thông tin là một hệ thống viễn thông mang tính cạnh tranh - một điểm yếu rõ ràng trong năm 2005. Các đợt mất điện vừa qua cũng gây nản lòng đối với bất kỳ việc đầu tư mới nào. Với sự tăng trưởng kinh tế hơn nữa sẽ dẫn đến nhu cầu ngày càng tăng về điện, các máy tính và máy chủ cần điều hoà không khí ngay cả khi con người không cần. Ngoài ra VN cũng phải giải quyết vấn đề rác thải rắn và rác thải công nghiệp để bảo vệ môi trường và sức khoẻ của người dân.

- Nhiều chuyên gia nói rằng mặc dù đầu tư của Hoa Kỳ vào VN có tăng trong vài năm trở lại đây, tuy nhiên hiện VN vẫn còn một số rào cản khiến các “Đại gia” lớn của Mỹ e ngại chưa vào cuộc. Xin ông cho biết cụ thể đó là những vấn đề gì?

Đầu tư của Hoa Kỳ đã tăng lên nhanh chóng trong những năm gần đây chủ yếu là do BTA đã dỡ bỏ được một số cản trở khiến các nhà đầu tư không vào được VN. Tuy nhiên sự hẫp dẫn của môi trường đầu tư ở VN vẫn có thể nâng cao được hơn nữa, các nhà đầu tư hiện đang tìm môi trường đầu tư ở các địa phương có cơ cấu pháp luật rõ ràng có thể dự báo được và đảm bảo không có sự thay đổi của các hợp đồng.VN hiện vẫn bị coi là một điểm đến đầu tư tương đối tốn kém và rủi ro hơn do những vấn đề xảy ra không lường trước được. Ví dụ quy trình dự báo của Hải quan ở đây vẫn không thể dự báo trước được và tuỳ tiện, các tranh chấp về sử dụng đất có thể kéo dài hàng tháng, thậm chí là hàng năm…

Việc bảo hộ không đầy đủ quyền sở hữu trí tuệ là một điều làm nản lòng đáng kể đối với các nhà đầu tư Mỹ. Việc thực thi vẫn là một nhược điểm chủ yếu, sao chép trái phép và làm hàng giả là những quan ngại nghiêm trọng, dù sản phẩm đó là: phim ảnh, âm nhạc, sách, phần mềm, dược phẩm…Việc bảo hộ không đầy đủ quyền sở hữu trí tuệ là một trở ngại nghiêm trọng của việc đầu tư dựa trên trí thức vào một số lĩnh vực chủ chốt mà VN có nhiều hứa hẹn. Đối với phim ảnh và âm nhạc Mỹ thì việc sao chép trái phép ở VN trên thực tế là 100%, còn với dược phẩm và một vài sản phẩm khác nạn hàng giả đang gây mối lo ngại nghiêm trọng về sức khỏe. Tôi hy vọng rằng Chính phủ VN và Hoa Kỳ cũng như cộng đồng DN của chúng ta và các tổ chức chẳng hạn như VCCI sẽ cùng nhau hợp tác để tăng cường việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ thông qua việc thực thi có hiệu quả pháp luật hiện hành. Xử lý nghiêm khắc hơn đối với các trường hợp vi phạm, Luật sở hữu trí tuệ đang được bàn thảo là một cơ hội tốtđể bắt đầu làm thực thi quyền sở hữu trí tuệ là một điểm mạnh chứ không phải là điểm yếu của VN.

- Theo ông muốn đẩy mạnh quá trình hội nhập kinh tế thế giới, VN cần phải làm những gì?

Một nhân tố quan trọng đòi hỏi phải giảm bớt sự tham gia của nhà nước vào nền kinh tế , nhà nước phải đóng vai trò là trọng tài chứ không phải là người chơi trong thị trường VN. Đòi hỏi phải có hệ thống tài chính vững chắc thông qua việc giám sát và tạo ra một sân chơi bình đẳng để các DN đều có thể cạnh tranh lành mạnh. Nhà nước không cần phải hạn chế không cho đầu tư vào các lĩnh vực như: tài chính, viễn thông, phân phối, năng lượng…Nhà nước không cần phải hạn chế phần sở hữu của phía đối tác nước ngoài với 30%. Đa số các nhà đầu tư đều muốn có tiếng nói, nếu không phải là kiểm soát thực sự cho việc quản lý dự án. Giới hạn đầu tư tối đa ở mức dưới 50% là một hạn chế về vốn, kiến thức chuyên môn, đào tạo và công nghệ. Tăng trưởng kinh tế bị hạn chế khi nhà nước cố giữ giá hoặc trợ giá ngay cả đối với các mặt hàng chủ chốt như xăng dầu. Không có ích gì khi các cty Nhà nước và nhiều trong số đó không vững mạnh về tài chính nhưng vẫn hấp thụ một lượng vốn rất lớn từ các ngân hàng

Bằng cách tạo ra một sân chơi bình đẳng trong lĩnh vực tài chính, Chính phủ sẽ khuyến khích thành lập một thị trường vốn có thể thu hút những khoản tiền tiết kiệm giữ ở nhà vào ngân hàng, cho phép các thị trường chứng khoán và trái phiếu, thu hút cả đầu tư trong nước và đầu tư nước ngoài. Tất cả những điều này sẽ cung cấp vốn cho khu vực tư nhân ở VN.VN cần học hỏi kinh nghiệm từ các nước láng giềng, ví dụ VN cần phát triển và mở rộng hệ thống ngân hàng thương mại của mình chứ không phải làhệ thống tiết kiệm bưu điện, điều này cùng với sự phát triển khu vực tiền vốn từ nhân sẽ làm cho các cty làm ăn có lãi nhất sẽ nhận được nhiều vốn hơn

- Ông có nói là VN nên mở rộng hệ thống ngân hàng thương mại chứ không phải là hệ thông tiết kiệm bưu điện,vì sao vậy? Xin ông nói rõ hơn điều này?

Hiện nay, VN đã có hệ thống ngân hàng của tư nhân, đó có thể là ngân hàng cổ phần hay ngân hàng liên doanh. Nhưng điều quan trọng là các ngân hàng này cần phải được mở rộng và tạo cơ hội cho các DN tư nhân có thể tiếp cận vay vốn để phát triển.Việc này sẽ không thể thực hiện được chừng nào mà các quy định pháp luật củaVN về hoạt động của ngân hàng nhà nước vẫn còn chi phối. Tôi nghĩ rằng việc CPH 4 ngân hàng quốc doanh của VN cần phải được đẩy nhanh càng sớm càng tốt.

- Thưa ông, hiện VN đã kết thúc đàm phán song phương về việc VN gia nhập WTO với một số đối tác quan trọng. Tuy nhiên việc đàm phán song phương với Hoa Kỳ hiện vẫn chưa kết thúc. Theo ông đâu là cản trở lớn nhất trong việc đàm phán giữa VN và Hoa Kỳ?

Thật ra VN vẫn chưa kết thúc đàm phán với một số đối tác quan trọng khác chẳng hạn như: Australia, NewZealand…Các nhà đàm phán của Hoa Kỳ và VN đã làm việc tích cực trong thời gian dài về vấn đề này và ngay trong tháng 6 trước chuyến thăm của Thủ tướng Phan Văn Khải, hai bên đã hoàn thành vòng đàm phán thứ 7. Để có thể hoàn thành việc đàm phán, hai bên phải hoàn thành khối lượng công việc rất lớn với những nội dung rất phức tạp bao gồm các vấn đề về nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ, tiếp cận thị trường…đó là những vấn đề rất quan trọng mà hai bên phải đàm phán rất cẩn thận. Hiện hai bên vẫn đang tập trung đàm phán các vấn đề về quyền sở hữu trí tuệ, quyền thương mại, quyền phân phối, viễn thông…nhưng điều quan trọng là hai bên tiến hành đàm phán trên tinh thần thiện chí với mục đích để VN gia nhập WTO càng sớm càng tốt.

- Xin cảm ơn ông!

Nguồn: http://www.dddn.com.vn/webplus/viewer.asp?pgid=11&aid=11433