Quan hệ Thương mại Mỹ-Việt

KỶ NIỆM MỘT NĂM NGÀY HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI SONG PHƯƠNG CÓ HIỆU LỰC

Bài xã luận của Đại sứ Raymond F. Burghardt

CÁC LỢI ÍCH HỮU HÌNH CHỈ CÓ THỂ TĂNG LÊN MÀ THÔI*
Bài đăng trên báo Thanh niên, ngày 6/12/2002

Một năm sau ngày Hiệp định Thương mại Song phương giữa Hoa Kỳ và Việt Nam có hiệu lực, hiệp định lịch sử này rõ ràng đã mang lại lợi ích cho nhân dân và các công ty của cả hai nước với sự tăng vọt về thương mại hai chiều. Xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ trong 9 tháng đầu năm 2002 cao hơn cùng kỳ năm trước là 113%. Giá trị xuất khẩu của các giai đoạn này đã tăng từ 736 triệu đôla lên 1,5 tỷ đôla. Cùng lúc, xuất khẩu của Hoa Kỳ sang Việt Nam cũng đã cao hơn đáng kể - tăng 30% trong năm nay -- từ 263 triệu đôla trong 9 tháng đầu năm 2001 lên 343 triệu đôla. Trong khi nền kinh tế toàn cầu đã phải chứng kiến những cú “sốc” nghiêm trọng trong 1 năm trở lại đây, thì sự tăng trưởng thương mại Mỹ-Việt là một mảng sáng trong một bức tranh u tối.

Vậy, việc thực thi hiệp định đang diễn ra như thế nào? Xin thưa, về phần mình, Hoa Kỳ đã đáp ứng tất cả các cam kết của mình khi Hiệp định Thương mại Song phương Hoa Kỳ-Việt Nam (gọi tắt là BTA) bắt đầu có hiệu lực vào ngày 10/12/2001. Chúng tôi đã ngay lập tức áp dụng sự đối xử theo chuẩn mực của WTO (Tổ chức Thương mại Thế giới) đối với hàng nhập khẩu Việt Nam, giảm thuế suất bình quân từ 40% xuống 3%. Chỉ với một hành động như vậy thôi, chúng tôi đã ngay lập tức mở cửa rộng rãi thị trường của mình cho các công ty Việt Nam - và họ đã tăng gấp đôi doanh số bán của họ sang Hoa Kỳ.

Việt Nam cũng đã có những bước tiến tích cực trong việc thực thi BTA để đáp ứng các cam kết, mà có thể những cam kết ấy không có hiệu lực tức thời giống như việc mở cửa thị trường Mỹ nhưng chúng sẽ tạo ra một nền kinh tế hấp dẫn đối với Hoa Kỳ và các nhà đầu tư nước ngoài khác, đồng thời kích thích sự tăng trưởng trong nước. Theo BTA, Việt Nam đã cam kết mở cửa thị trường của mình cho các công ty và hàng hoá Mỹ thông qua một loạt các cam kết sẽ được thực hiện theo lộ trình trong thời gian tới. Một số thay đổi đã diễn ra tức thì, và ngay khi hiệp định có hiệu lực, Việt Nam đã hạ thuế suất đối với một số mặt hàng nhập khẩu chọn lọc của Hoa Kỳ. Chính phủ Việt Nam cũng đã có những tiến bộ trong công tác lập pháp nhằm đáp ứng một số nghĩa vụ quy định trong BTA. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn chưa đáp ứng được tất cả các nghĩa vụ liên quan đến tính minh bạch, đầu tư và bảo vệ các quyền sở hữu trí tuệ mà đáng ra Việt Nam đã phải đáp ứng khi hiệu định có hiệu lực. Những thay đổi này có tầm quan trọng then chốt không chỉ đối với việc thực hiện thành công BTA mà còn với cả nỗ lực của Việt Nam nhằm hội nhập hoàn toàn nền kinh tế của mình vào thị trường toàn cầu. Tính minh bạch ở Việt Nam tăng lên sẽ gửi đi một bức thông điệp mạnh mẽ tới các nhà đầu tư trong và ngoài nước rằng chính phủ Việt Nam nghiêm túc trong cải cách và xúc tiến đầu tư có chất lượng.

Hoa Kỳ đang giúp Việt Nam đáp ứng các cam kết nêu trong BTA. Chúng tôi đang cung cấp trợ giúp kỹ thuật trong các lĩnh vực như cải cách pháp lý, hải quan, các quyền sở hữu trí tuệ và tính minh bạch cho chính phủ Việt Nam, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, các hiệp hội ngành nghề, các trường đại học và công chúng. Thông qua Cơ quan Phát triển Quốc tế của Hoa Kỳ, Hoa Kỳ đang tài trợ cho Dự án STAR, một dự án trị giá 8 triệu đôla được thực hiện trong 3 năm, nhằm cung cấp cho chính phủ Việt Nam những kinh nghiệm và kỹ năng chuyên sâu về các vấn đề liên quan đến việc thực thi BTA trên toàn Việt Nam. Chúng tôi cũng tài trợ cho các chương trình thông Hội đồng Thương mại Mỹ-Việt. Sự hợp tác này giúp Việt Nam thực thi đầy đủ BTA và chuẩn bị cho việc trở thành thành viên của WTO.

Một năm sau ngày Hiệp định Thương mại Song phương có hiệu lực, mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Việt Nam đang mỗi ngày một lớn mạnh hơn. Mục tiêu của chúng ta hiện nay là phải duy trì mức độ hợp tác sâu sắc mà nhờ đó mới có được sự gia tăng thương mại mạnh mẽ như chúng ta đã chứng kiến hồi năm ngoái. Với việc hiệp định tiếp tục được thực thi, các lợi ích hữu hình dành cho cả hai phía sẽ chỉ có thể tăng lên mà thôi. Sẽ có những đoạn gập ghềnh trên lộ trình, điều cốt yếu là chúng ta phải luôn lấy sự hợp tác giữa chúng ta và những ích lợi cụ thể mà BTA mang lại cho cả hai nước làm tiêu điểm.

* Tựa đề do tòa soạn đặt.