Tư liệu dịch: Kinh tế và thương mại

CÁI GIÁ PHẢI TRẢ CỦA CHỦ NGHĨA BẢO HỘ MẬU DỊCH
Tạp chí Điện tử của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, tháng 1/2007

GIỚI THIỆU
Đại sứ John K. Veroneau

Lịch sử và thực tiễn đã chỉ ra những bài học quan trọng khi chúng ta tìm hiểu tương lai của hệ thống thương mại quốc tế. Đặc biệt, kể từ khi kết thúc Chiến tranh Thế giới Thứ hai, thương mại đã trở thành động năng không thể tách rời của quá trình phát triển kinh tế trên thế giới. Các vòng đàm phán tự do hóa thương mại đa phương kế tiếp nhau trong khuôn khổ Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT) và sau này là Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã giúp tái thiết các nền kinh tế bị cạnh tranh tàn phá ở châu Âu, chứng tỏ là một con đường phát triển đã được kiểm nghiệm cho các quốc gia độc lập và đang tiến hành hiện đại hóa ở châu Á, châu Mỹ La-tinh, châu Phi và Trung Đông, đồng thời đã giúp hàng trăm triệu người thoát nghèo.

Trong suốt bảy thập kỷ qua, các Tổng thống Hoa Kỳ từ Franklin D. Roosevelt tới George W. Bush đã không ngừng ủng hộ cắt giảm rào cản thương mại giữa Hoa Kỳ và các đối tác. Họ đều có niềm tin về vai trò chủ đạo của thương mại trong việc nâng cao mức sống, thúc đẩy thịnh vượng và đem lại nhiều sự lựa chọn hơn cho người dân Mỹ và các quốc gia đối tác. Nhờ đó Hoa Kỳ trở thành nền kinh tế mở cửa nhất thế giới, đồng thời việc mở rộng cánh cửa như vậy cũng là cội nguồn tạo nên sức mạnh. Theo Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, thu nhập hàng năm của Hoa Kỳ đạt trên 1.000 tỷ đô-la, tương đương 9.000 đô-la một hộ, nhờ tự do hóa thương mại từ năm 1945 đến nay.

Chúng ta đang chứng kiến giai đoạn chuyển đổi nhanh chóng trên thị trường toàn cầu. Chỉ trong một vài năm kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, đã có thêm khoảng 2 tỷ công nhân và người tiêu dùng tham gia nền kinh tế thế giới nhờ những rào cản chính trị và công nghệ đối với nền kinh tế thế giới đã bị dỡ bỏ. Để giúp thêm nhiều người thực hiện được ước mơ và chăm sóc cho gia đình của họ, chúng ta cần phát huy tiềm năng của thương mại để thúc đẩy hơn nữa tăng trưởng kinh tế toàn cầu và tạo thêm công ăn việc làm tốt hơn.

Ngân hàng Thế giới ước tính nếu các rào cản thương mại hoàn toàn được dỡ bỏ thì sẽ có thêm hàng chục triệu người nữa được thoát nghèo. Do đó, việc tìm ra hướng đi cho thương mại trong tương lai là một sứ mệnh mang tính đạo lý. Hơn nữa, cho dù việc giảm nợ và viện trợ nước ngoài có thể góp phần quan trọng vào quá trình phát triển ở các nước nghèo song thương mại và tự do hóa thương mại thậm chí có thể còn là những công cụ hữu hiệu hơn để xóa đói, giảm nghèo và giúp cho các quốc gia có nguồn lực kinh tế để đáp ứng các nhu cầu cấp thiết nhất của họ. Cũng theo Ngân hàng Thế giới, chỉ riêng việc xóa bỏ các rào cản thương mại đối với hàng hóa, nếu tính khiêm tốn, mỗi năm các quốc gia đang phát triển cũng có thể tăng thêm thu nhập 142 tỷ đô-la. Con số đó có thể sẽ cao hơn 80 tỷ đô-la viện trợ kinh tế của các nước công nghiệp phát triển trong năm 2005 và cao hơn 42,5 tỷ đô-la tổng các khoản nợ dự kiến được giảm cho các nước đang phát triển.

Tiềm năng lợi ích từ tự do hóa thương mại trong lĩnh vực hàng chế tạo, dịch vụ và nông nghiệp thực sự rất lớn. Việc ngưng trệ các cuộc đàm phán trong khuôn khổ Vòng đàm phán Doha của WTO đã gây ra sự thất vọng đối với tất cả những ai đề cao sức mạnh của thương mại đối với việc thúc đẩy phát triển kinh tế, mở rộng cơ hội và tăng cường hợp tác hòa bình giữa các quốc gia. Đó chính là lý do tại sao Tổng thống Bush đã chỉ thị cho Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ cần tiếp tục tìm ra giải pháp cân bằng và thực sự có ý nghĩa, đáp ứng được các mục tiêu phát triển của vòng đàm phán Doha.

Tốc độ thay đổi nhanh chóng của nền kinh tế thế giới cũng như những tác động - cả tích cực và tiêu cực - đối với các khu vực, địa phương và cá nhân có thể gây ra nỗi lo sợ, hoài nghi. Do đó, mỗi quốc gia cần tìm ra giải pháp đáp ứng yêu cầu của những người có thể bị gạt ra ngoài lề trước sự thay đổi như vậy và tạo cho họ bước đệm trong quá trình chuyển đổi. Việc quay trở lại áp dụng và dựng lên những hàng rào thương mại không phải là giải pháp: các rào cản thương mại chỉ bảo vệ lợi ích của thiểu số nhưng gây tổn hại cho đa số. Nhiều quốc gia không ngăn chặn các biện pháp bảo hộ có nguy cơ đạt mức tăng trưởng thấp hơn, các ngành sẽ kém hiệu quả và kém cạnh tranh hơn, thất nghiệp nhiều hơn và về lâu dài lạm phát sẽ tăng lên.

Việc thúc đẩy thương mại như vậy sẽ đem lại những lợi ích xã hội to lớn: các quốc gia giàu có hơn sẽ sẵn sàng dành nguồn lực để bảo vệ môi trường của họ nhiều hơn, người công nhân làm việc trong các ngành xuất khẩu có xu hướng đạt mức thu nhập cao hơn những người làm trong các ngành không xuất khẩu. Những lợi ích của thương mại là điều hoàn toàn có thật đối với hàng trăm triệu người trên thế giới ngày nay. Sinh kế và các gia đình đều phụ thuộc vào thương mại.

Chúng tôi hy vọng độc giả sẽ dành thời gian tìm hiểu những bài viết đăng trong số ra lần này để tìm hiểu rõ hơn những lợi ích của tự do hóa thương mại trong quá trình cải thiện chất lượng cuộc sống cho tất cả mọi người trên thế giới.

Đại sứ John K. Veroneau
Phó Đại diện Thương mại Hoa Kỳ