Tư liệu dịch: Báo chí, truyền thông và công nghệ thông tin

VÌ MỘT NGÀNH TRUYỀN THÔNG ÐẠI CHÚNG TỰ DO VÀ CÓ TRÁCH NHIỆM
Tạp chí điện tử của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, tháng 2/2003

THÚC ĐẨY TRUYỀN THÔNG ĐẠI CHÚNG TỰ DO VÀ CÓ TRÁCH NHIỆM: MỘT BỘ PHẬN KHÔNG THỂ TÁCH RỜI TRONG CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA HOA KỲ
Lorne W. Craner
Trợ lý Ngoại trưởng Phụ trách về Dân chủ, Nhân quyền và Lao động

“Tự do báo chí bản thân nó không phải là một mục đích, mà là một phương tiện để đạt tới mục đích xây dựng một xã hội tự do”.
--Felix Frankfurter, nguyên Thẩm phán Tòa án Tối cao Hoa Kỳ

Mùa xuân này, báo chí độc lập ở Kyrgyzstan có thể chờ đợi việc ra đời một hệ thống báo in màu mới. Trong một chương trình được hoạch định nhằm thúc đẩy truyền thông đại chúng tự do và năng động ở đất nước này, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tài trợ cho ngành báo chí và các lớp đào tạo các nhà báo của Kyrgyzstan. Dự án này là một sự thể hiện cụ thể vấn đề thúc đẩy truyền thông đại chúng cởi mở là một yếu tố quan trọng như thế nào trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ.

Quyền của báo chí được tự do xuất bản, biên tập, phê bình và thông báo là một nguyên tắc cơ bản của nền dân chủ Hoa Kỳ. Trong thực tế, hình thức của chính phủ mà ngày nay những người Mỹ được thừa hưởng không thể nào có được, nếu không có một sự thỏa thuận của đa số được biết như Dự luật về Quyền con người, mười điều bổ sung sửa đổi đầu tiên trong Hiến pháp Hoa Kỳ. Điều bổ sung sửa đổi thứ nhất tuyên bố rằng “Quốc hội sẽ không ban hành một điều luật nào... nhằm hạn chế tự do ngôn luận hay báo chí”. Tự do báo chí tồn tại không chỉ vì đã được quy định trong luật pháp. Ngày nay nó tồn tại và phát triển vì nhân dân Hoa Kỳ mến chuộng nó. Nhân dân yêu quí nó vì báo chí tự do phát huy vai trò quan trọng trong việc hình thành quốc gia vĩ đại của chúng ta và nâng Hoa Kỳ lên vị thế lãnh đạo thế giới về dân chủ và nhân quyền.

Ngày nay, tuy tự do báo chí hưng thịnh ở Hoa Kỳ, nó hoàn toàn không phải chỉ là một thiết chế của riêng Hoa Kỳ. Truyền thông đại chúng tự do và có trách nhiệm có thể có một ảnh hưởng tích cực ở bất cứ nước nào, kể cả những nước mà nền dân chủ mới xuất hiện. Báo chí tự do là yếu tố quan trọng để có một chính phủ ổn định và dân chủ như chính phủ mà người dân Hoa Kỳ đang có.

Thúc đẩy tự do báo chí chính là thúc đẩy quyền tự do của con người. Để cho nhân dân phát huy vai trò tích cực trong nền chính trị của đất nước, họ cần phải được thông tin đầy đủ. Ngay điều đơn giản như bầu cử cũng trở nên khó khăn nếu không có thông tin đầy đủ. Báo chí tự do truyền tải đến người dân thông tin về những người lãnh đạo của họ, về các chính sách của các nước khác và cả việc thực thi những công việc quốc gia. Việc người dân Mỹ ủng hộ báo chí tự do được dựa trên niềm tin rằng nếu hiểu đầy đủ và toàn diện tình hình của đất nước và thế giới, nhân dân có thể chọn cho mình các thiết chế, các chính sách và biện pháp thực thi để có thể duy trì và bảo vệ một cách tốt nhất những quyền cơ bản của công dân và con người.

Hoa Kỳ ủng hộ truyền thông đại chúng tự do và có trách nhiệm bằng cách khuyến khích các chính phủ khác chấp nhận những biện pháp bảo vệ tự do báo chí và bằng cách tài trợ cho đào tạo truyền thông đại chúng và hỗ trợ cho các chương trình giảng dạy các nhà báo nước ngoài tại Hoa Kỳ và ở nước ngoài. Phần lớn các chương trình nhằm vào những nước có thể được lợi nhiều nhờ có tự do báo chí, chẳng hạn như các nền dân chủ mới xuất hiện. Vì tự do báo chí mang lại nhiều lợi ích cho các nước, việc Hoa Kỳ trợ giúp cho truyền thông đại chúng tự do và có trách nhiệm có thể được giải thích rõ ràng nhất trên bốn khía cạnh.

Thứ nhất là Hoa Kỳ trợ giúp sự phát triển truyền thông đại chúng tự do và có trách nhiệm, vì quyền tự do báo chí, quyền tự do tư tưởng và ngôn luận mà tự do báo chí mang lại là những quyền cơ bản và phổ quát của con người mà toàn thể nhân dân cần phải có với tư cách là con người. Niềm tin này được thể hiện trong hiến pháp Hoa Kỳ, trong Tuyên ngôn chung về nhân quyền và trong lịch sử cuộc đấu tranh chống kiểm duyệt và kiểm soát truyền thông đại chúng của Hoa Kỳ ở trong và ngoài nước.

Thứ hai, sự hiện diện của báo chí tự do là nhân tố quan trọng để xuất hiện một nền dân chủ thực sự và đầy đủ. Chỉ báo chí tự do mới có thể cung cấp cho các cử tri những thông tin mà họ cần có để chọn ra những người lãnh đạo xuất sắc nhất. Rất nhiều khi các chính phủ sử dụng truyền thông đại chúng do nhà nước kiểm soát để đưa ra một hệ thống những sự kiện bị xuyên tạc. Hoặc cũng bằng cách như vậy, vì không được bảo vệ, nên các chính phủ có thể ép buộc các hãng thông tin tư nhân phải xuất bản hoặc không xuất bản những thông tin quan trọng. Tóm lại, truyền thông đại chúng tự do đảm bảo cho các chính phủ đại diện cho lợi ích của các công dân và các công dân có thể buộc các chính phủ phải chịu trách nhiệm. Trong công bố công khai, báo chí tự do cho phép bày tỏ ý kiến riêng của các báo và đăng tải nhiều quảng cáo thương mại. Môi trường này là “thị trường của các ý tưởng”, nơi mà các công dân và những người mua hàng lựa chọn và ủng hộ những ý tưởng tốt đẹp hơn những ý tưởng khác. Hệ thống này đảm bảo thu nhận được kết quả tốt nhất mà không hạn chế việc thể hiện bất cứ một quan điểm nào.

Thứ ba, giữa báo cáo và đưa tin cởi mở với các nền kinh tế tự do, cởi mở và có hiệu quả có một mối quan hệ chặt chẽ và tích cực. Tăng trưởng kinh tế dẫn đến sự cải thiện tiêu chuẩn sinh hoạt, giáo dục và chăm sóc sức khỏe – tóm lại là nhìn chung sẽ có một cuộc sống tốt đẹp hơn và tự do hơn trong một đất nước ổn định và thái bình hơn. Một cuốn sách của Ngân hàng Thế giới gần đây mang tiêu đề “Quyền được nói” viết về vai trò của truyền thông đại chúng cởi mở trong việc hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. James D. Wolfensohn, Chủ tịch Ngân hàng Thế giới viết trong lời giới thiệu cuốn sách rằng: “chúng ta phải cho phép tự do tiếp cận thông tin và cải thiện chất lượng thông tin để giảm bớt sự nghèo khổ. Khi nhân dân có nhiều thông tin hơn, họ sẽ có những lựa chọn tốt hơn”. Truyền thông đại chúng tự do thúc đẩy sự trao đổi những thực tiễn kinh doanh thành công, tạo ra các đối tác thương mại và có thể làm cho các nền kinh tế có hiệu quả hơn bằng cách phổ biến công nghệ hữu ích. Việc đưa tin cởi mở cũng có thể giành được sự ủng hộ và tin cậy của các nhà đầu tư cả ở trong nước và ngoài nước.

Cuối cùng, Hoa Kỳ thúc đẩy truyền thông đại chúng tự do và có trách nhiệm vì đó là nhân tố quan trọng để các hành động và ý đồ của Hoa Kỳ được thông báo một cách chính xác. Hoa Kỳ cố gắng thúc đẩy dân chủ và quyền con người, diệt trừ nạn đói và bệnh tật và duy trì an ninh trên thế giới. Không may là các hành động và chính sách của Hoa Kỳ trong việc thực hiện các mục đích đó có những khi đã bị truyền thông đại chúng do nhà nước kiểm soát hoặc các hãng tư nhân đưa tin sai lạc đi. Để đấu tranh chống xu hướng bài Hoa Kỳ, xây dựng niềm tin cậy và làm cho nhân dân trên khắp thế giới hiểu rõ hơn về Hoa Kỳ, điều quan trọng là truyền thông đại chúng tự do và có trách nhiệm phải đưa tin chính xác về các hành động của Hoa Kỳ.

Ngoài việc đầu tư về vật chất như trang bị các máy in ở Kyrgyzstan, Bộ Ngoại giao và Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (U.S. Agency for International Development - USAID) trợ giúp tự do báo chí bằng cách tài trợ cho các chương trình đào tạo và quản lý truyền thông đại chúng. Thí dụ, năm 2003 những tài trợ này sẽ do Trung tâm Quốc tế các Nhà Báo (International Center for Journalists - ICFJ) trợ giúp các chương trình đào tạo nhân viên chuyên nghiệp về in ấn và truyền thông đại chúng ở Azerbaijan và Kazakhstan. Những người tham gia các chương trình này sẽ được giảng dạy về đạo đức nghề nghiệp, kỹ thuật điều tra và vấn đề làm thế nào để duy trì sự độc lập với cơ quan bảo trợ của nhà nước và những nhóm quan tâm đến truyền thông có thể ngăn cản tự do đưa tin. Một chương trình ICFJ khác do Bộ Ngoại giao tài trợ sẽ triển khai hàng loạt các hội thảo trong suốt một năm tại Đông Nam châu Âu nhằm tăng cường khả năng của các nhà báo trong việc đưa tin và bài viết về các vụ buôn bán phụ nữ. Một chương trình do USAID bảo trợ và do Internews quản lý, một tổ chức phi lợi nhuận quốc tế vốn khuyến khích truyền thông đại chúng tự do trong các nền dân chủ mới xuất hiện, sẽ đào tạo các nhà báo Campuchia và Indonesia xây dựng những phương tiện truyền thông đại chúng bền vững và khách quan.

Dưới con mắt của những người Mỹ, mỗi con người đều có quyền nhận được thông tin chính xác về chính phủ mình hoặc về chính phủ những nước khác và về tình hình thế giới. Và một điều không kém phần quan trọng là truyền thông đại chúng tự do có tác dụng như một sự kiểm tra đối với một chính phủ mạnh, đồng thời bảo vệ sự toàn vẹn của nền kinh tế quốc gia và giải thích một cách chính xác về hành động của Hoa Kỳ ở nước ngoài. Tuy đối với nhiều người một tờ báo in có vẻ hơn một cái máy một chút thôi, nhưng việc xuất hiện của nó đối với Kyrgyzstan sẽ sớm giúp cho nhân dân ở nước đó được hưởng những quyền lợi và cơ hội chưa từng có và xây dựng một đất nước tốt đẹp hơn, tự do hơn.