Tư liệu dịch: Báo chí, truyền thông và công nghệ thông tin

VÌ MỘT NGÀNH TRUYỀN THÔNG ÐẠI CHÚNG TỰ DO VÀ CÓ TRÁCH NHIỆM
Tạp chí điện tử của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, tháng 2/2003

CÁC NHÀ BÁO PHÁT THANH TRUYỀN HÌNH CẦN ĐƯỢC ĐÀO TẠO ĐỂ ĐÁP ỨNG NHỮNG ĐÒI HỎI NGÀY CÀNG GIA TĂNG
Deborah Potter, Giám đốc NewsLab
Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo các nhà báo truyền hình

Phần lớn các nhà báo phát thanh truyền hình ở Hoa Kỳ đã từng được đào tạo tại trường đại học. Ngày càng có nhiều nhà báo đang làm việc cho rằng việc nâng cao hơn nữa kỹ năng trong quá trình hoạt động của họ sẽ phục vụ tốt hơn cho nghề nghiệp và công chúng.

Nói chung, báo chí ở Hoa Kỳ được nhìn nhận như một nghề chuyên nghiệp, nhưng nó có rất ít điểm tương đồng với những nghề nghiệp khác như luật và y tế. Trong nghề báo chí, không có giáo dục chuyên môn, không có thi tuyển sinh và không có hy vọng được học tập liên tục. Phần lớn thanh niên Hoa Kỳ đi vào lĩnh vực báo chí phát thanh truyền hình ngày nay đã được học báo chí ở trình độ đại học. Tuy nhiên, sau khi đã đi làm, họ không có điều kiện được đào tạo về báo chí một cách chính thức, trừ khi họ tự tìm ra cơ hội của riêng mình.

Nhiều nhà báo đang hành nghề đã thực sự yêu cầu sinh viên không cần học để có văn bằng về báo chí hoặc một lĩnh vực thông tin có liên quan, mà nên được giáo dục rộng hơn về khoa học xã hội và nhân văn. Giám đốc phụ trách phòng tin Dave Busiek thuộc KCCI-TV tại Des Moines, Iowa nói rằng: “Đó là một trong những văn bằng vô giá trị nhất mà bạn có thể có được. Tôi thích gặp một ai đó với một văn bằng cử nhân thôi, nhưng đã có kinh nghiệm một hay hai năm thu lượm tin tức và học viết tin trên đường phố”(1).

Tuy nhiên, phát thanh truyền hình là một lĩnh vực có tính cạnh tranh và các sinh viên thấy rằng văn bằng báo chí tạo cho họ một lợi thế, ít nhất là khi lần đầu đi kiếm việc. Một khảo sát cho thấy đúng 90% những người tốt nghiệp đại học được nhận công việc đầu tiên trong ngành tin tức truyền hình đều đến từ các chương trình báo chí và thông tin đại chúng. Những ông chủ muốn những người mới được tuyển dụng “làm việc được ngay khi vào cuộc” trong ngành truyền hình và phát thanh thiếu  nhân viên hiện nay. Các giám đốc phụ trách đưa tin biết rằng các sinh viên có bằng báo chí phát thanh truyền hình đã quen thuộc với những điều cơ bản như làm thế nào để quay phim và biên tập chương trình nghe nhìn và làm thế nào để viết theo phong cách phát thanh truyền hình.

Ở các trường như Đại học Tổng hợp Missouri và Đại học Tổng hợp Brigham Young, các sinh viên có được kinh nghiệm sản xuất và truyền tin qua chương trình truyền hình đưa tin hàng ngày. Phần lớn các chương trình báo chí truyền thông cũng đòi hỏi các sinh viên ít nhất là hoàn thành một chương trình thực tập trong phòng tin của hãng phát thanh truyền hình, qua đó giúp họ xây dựng những mối liên hệ trên hiện trường cũng như làm một băng ghi hình có vẻ mang tính chuyên nghiệp. Ở hệ trên đại học tại Trường Báo chí tại Đại học Tổng hợp Columbia, các sinh viên phải trả hơn 30.000 đô-la trong mười tháng cho chương trình thực hành, và phần lớn đều nghĩ rằng chương trình này xứng đáng với đồng tiền bỏ ra. Trả lời cho một cuộc khảo sát gần đây, một sinh viên viết rằng: “Tôi đã đến Columbia để học những điều cơ bản và để xây dựng những mối liên hệ cần thiết cho sự thành công của tôi trong nghề báo chí. Tôi tin rằng về mặt này, nhà trường đã làm được những công việc rất tuyệt vời”.

Các nhà báo phát thanh truyền hình trong tương lai không chỉ cần học những kỹ năng cơ bản của nghề này, mà họ còn cần được đào tạo để đối phó với những áp lực mà họ sẽ phải đối diện trong công việc, đặc biệt là những áp lực về thời gian. Trong thập niên vừa qua, các đài truyền hình địa phương ở Hoa Kỳ đã tăng số giờ truyền tin trong ngày, nhưng phần lớn không có số lượng nhân viên cho phù hợp với tình hình. Bình thường các phóng viên mỗi ngày phải cho ra hơn một bài tường thuật. Thế có nghĩa là họ cần phải được đào tạo để làm thế nào có thể làm việc nhanh hơn và có hiệu quả hơn.

Hai tá các nhà giáo dục đã sử dụng một phần thời gian của mùa hè năm 2002 làm việc ở các phòng tin phát thanh truyền hình khắp đất nước và đã hiểu rõ tình hình như vậy. Là một phần của dự án Giáo dục Hoàn hảo thuộc Quĩ các Giám đốc Tin tức Phát thanh-Truyền hình, mỗi giáo viên được cử đến làm việc ở một đài phát thanh/truyền hình trong bốn tuần. Những nhà giáo có kinh nghiệm này ngạc nhiên trước biết bao thay đổi trong nghề nghiệp kể từ khi họ rời phòng tin tức, trong đó có một số mới xa những nơi này chưa đến một thập niên. Đối một số người, bài học lớn nhất mà họ thu được là ở chỗ phải thôi thúc các sinh viên của họ chăm chỉ hơn để chuẩn bị làm việc với một thời gian khẩn trương và những yêu cầu nghiêm ngặt trong các phòng tin của ngành truyền hình ngày nay.

Camilla Grant thuộc trường Đại học Tổng hợp miền Tây Georgia nói rằng sau khi thấy đài KMOL-TV tại San Antonio, Bang Texas kiên quyêt yêu cầu các phóng viên theo thường lệ phải viết bài cho Web site cuả đài, bà nói là sẽ yêu cầu các sinh viên của mình trung bình phải đưa tin trên nhiều phương tiện truyền thông. Dutch Hoggatt thuộc Đại học Tổng hợp Harding cũng trở về sau đợt khảo sát ở phòng tin tức dự định đề ra yêu cầu cao hơn: “Điều chủ yếu tôi muốn nhấn mạnh với các sinh viên của tôi là cần tăng tốc độ viết và truyền các bài tường thuật”.

Dạy cho các nhà báo trẻ tuổi làm việc nhanh hơn sẽ chỉ tăng thêm số lượng những gì họ sản xuất ra, chứ không phải là chất lượng. Họ cũng cần được đào tạo về đạo đức và luật lệ trong ngành báo chí. Họ cũng cần thực hành nhận xét các bài viết xuất sắc tin bài tốt và vượt qua những quyết định khó khăn khi thời hạn đến. Họ có nên cho chiếu băng hình về cảnh phạm tội không? Họ có nên đưa một bài tường thuật truyền hình mới nhất với câu chuyện có chút ít hoặc không có ý nghĩa ? Họ cần có khả năng để phát hiện ra những vấn đề cần khai thác trong một câu chuyện và biết phát hiện ra những điểm đó ở đâu và đặt ra những câu hỏi gì để xử lý những vấn đề đó. Họ cần phải học địa lý và lịch sử, vì các giám đốc tin tức đang tìm kiếm những nhân viên có tư duy, chứ không phải chỉ là những người bấm nút. Dan Weiser thuộc KCRA-TV ở Sacramento, California yêu cầu những nhân viên có tiềm năng mới được tuyển dụng giải thích về chỉ số trung bình công nghiệp Dow Jones và phát hiện thấy nhiều người thậm chí không thể trả lời đúng. Sean Kennedy, giám đốc tin tức tại KTAL-TV ở Shreveport, Louisiana, nói một trong những câu hỏi mà ông thích đặt ra cho những người có khả năng được tuyển dụng là: James Dean, Jimmy Dean và John Dean là ai? (Câu trả lời là: một ngôi sao điện ảnh, một ca sĩ và một nhân vật trong vụ Watergate).

Các nhà báo phát thanh truyền hình tương lai cần phải học những điều đó ở nhà trường, vì thông thường đó là những nội dung trong chương trình học chính quy mà họ cần được đào tạo. Các nhà báo Hoa Kỳ không bắt buộc phải tham gia các khóa đào tạo liên tục để duy trì sự năng động trong nghề nghiệp và chỉ có ít hãng truyền thông Hoa Kỳ tạo điều kiện cho các nhân viên của mình được đào tạo trong thời gian đi làm. Trong cuộc khảo sát gần đây của Hội đồng Chủ tịch cácTổ chức Báo chí Quốc gia, đúng một nửa các nhà báo nói rằng họ hoàn toàn không được đào tạo gì thêm.

Thiếu đào tạo liên tục là điều rõ rệt nhất đối với các nhà báo ở các đài truyền hình địa phương. Cuộc khảo sát trên cho thấy 81% các nhà báo nói rằng đào tạo về đạo đức và các giá trị của nghề báo chí là điều quan trọng, nhưng chỉ 33% nói rằng họ được đào tạo các môn này. Còn hơn một nửa (54%) các nhà báo truyền hình thì nói rằng họ cần được đào tạo về nội dung và những lĩnh vực đặc biệt cần đưa tin, nhưng chỉ 13% nói là đã được đào tạo những môn đó(2).

Cũng trong cuộc khảo sát này, các nhà quản lý khi được hỏi, cũng thừa nhận rằng họ đáng phải đào tạo nhiều hơn cho các nhân viên của họ, nhưng họ cũng nói là không có thời gian và tiền để làm công việc đó. Beverley Kees, người phụ trách cuộc khảo sát nói rằng: “Tuy các hãng truyền thông hoạt động kinh doanh tri thức, nhưng ngành công nghiệp này lạc hậu so với những ngành khác trong việc cung cấp những hiểu biết mới và kỹ năng cho các nhân viên của mình thông qua đào tạo về nghề nghiệp”(3).

Rất hiếm những tổng giám đốc như Shawn Oswald của KNSW-TV ở Wichita, Kansas là người rất coi trọng việc đào tạo và đặt công việc đó là ưu tiên của đài. Oswald nói với tờ Wichita Business Journal: “Có một lời nhận xét đáng buồn về công việc của chúng tôi – chúng tôi không đào tạo các nhân viên. Do không đào tạo họ, nền công nghiệp này đã để mất khá nhiều nhân viên bán hàng, các phóng viên truyền hình và phóng viên nhiếp ảnh tốt xuất sắc”(4). Ngược lại ở một số nước châu Âu, các nhà báo truyền hình ký hợp đồng với Hội nhà báo cứ vài năm lại được nghỉ việc mà vẫn hưởng lương để có cơ hội phát triển nghề nghiệp.

Có những nhà báo phát thanh truyền hình Hoa Kỳ, tuy không được các ông chủ tổ chức đào tạo, nhưng có thể và thực sự đã tự tìm cơ hội đào tạo ở các trường và các tổ chức khác nhau. Phần lớn các tổ chức này hoặc là độc lập hoặc được tài trợ bằng tiền hội phí do các thành viên đóng góp. Học viện Poynter đào tạo các nhà báo ở St. Petersburg, Florida có các khóa học về đưa tin, sản xuất chương trình, đạo đức học và quản lý tin tức cho các nhà báo phát thanh truyền hình. Các nhóm hội viên nghề nghiệp như Hiệp hội Giám đốc Tin tức Phát thanh-Truyền hình, Hiệp hội Phóng viên Nhiếp ảnh Báo chí Quốc gia và tổ chức Phóng viên và Biên tập viên Điều tra thường kỳ tổ chức các hội thảo khu vực và quốc gia cho các thành viên của mình. Mặc dù chi phí nói chung là thấp, nhưng các nhà báo tham gia vào các chương trình và hội thảo này thường phải tự trả tiền và đôi khi phải tranh thủ thời gian trong các kỳ nghỉ của mình để tham dự.

Tại một số phòng tin truyền hình đã tiến hành đào tạo tại chỗ, nhưng nó bị hạn chế về khă năng thực hiện và nội dung. Các phóng viên trẻ có thể và thực sự học được những điều có lợi cho công việc của họ qua cách những người hướng dẫn tiến hành biên tập và thông qua bài viết của họ. Nhưng một cuộc khảo sát gần đây đối với các phóng viên đã có kinh nghiệm công tác trong hai năm hoặc ít hơn cho thấy gần 40% các đài nơi họ làm việc không có qui trình thông qua bài viết trước khi phát tin chính thức. Điều này chứng tỏ rằng nhiều nhà báo có ít kinh nghiệm nhất trong ngành đưa tin truyền hình không được hoặc được hướng dẫn rất ít để cải tiến công việc của họ. Nhiều đài dựa vào các công ty tư vấn tư nhân bên ngoài như Frank N. Magid Associates hoặc Nhóm Broadcast Image Group để tư vấn cho các nhân viên của mình(5). Một số chuyên gia tư vấn tổ chức các buổi đào tạo về viết tin và sản xuất. Nhưng phổ biến hơn là tư vấn cho những người lấy tin và tập trung vào kỹ năng trình bày và thể hiện, chứ không nhằm vào các vấn đề của nghề báo chí. Thí dụ Magid giúp về hóa trang, trang phục, làm tóc và phát âm.

Nhằm bù đắp cho những thiếu sót này, các nhóm phi lợi nhuận như NewsLab và Dự án Excellence in Journalism tham gia đóng góp các chương trình đào tạo giá thấp hoặc miễn phí trong các phòng tin tức truyền hình. Nói chung, những nhóm này được tài trợ bởi các quĩ có quan hệ chặt chẽ với lĩnh vực báo chí và giúp đào tạo về cách tường thuật, làm quyết định, cách tổ chức phòng tin tức, các lĩnh vực với chủ đề cụ thể như đưa tin về y tế và giáo dục.

Một số nhóm truyền hình đang xây dựng các chương trình đào tạo của họ nhằm thu nhận những người dự tuyển vào làm các công việc đặc biệt của phòng tin tức vốn không thu hút nhiều người xin việc như các vị trí ở bộ phận phát tin. Susana Schuler, giám đốc tin tức thuộc Nexstar Broadcasting Group, Inc..đã xây dựng cái mà bà gọi là Trường Đào tạo Người Sản xuất để thu hút những người xin vào làm ở bộ phận sản xuất chương trình cho các đài trong Công ty của bà. Các đài tài trợ một đợt thực tập miễn phí cho các sinh viên năm cuối cùng để đào tạo người sản xuất bản tin. Đổi lại, các sinh viên hứa sẽ ký một hợp đồng hai năm nếu họ được bất cứ đài nào của Nexstar nhận vào làm sản xuất chương trình.

Nhóm Hearst Argyle gần đây liên kết với Công ty Belo để xây dựng “Viện đào tạo nhân viên sản xuất” để năng cao kỹ năng của những người sản xuất tin tức đang làm việc tại các đài của họ. Candy Altman, Phó Chủ tịch Hearst nói rằng những người tham dự học nhiều vấn đề, từ kỹ năng góp nhặt tin tức và đạo đức đến cách viết tựa đề và sản xuất bản tin.

Rõ ràng là có nhiều nhà báo trẻ có nhu cầu và mong muốn được đào tạo nhiều hơn những gì họ đã có. Tuy nhiên trong tương lai gần, tình hình này có vẻ vẫn tiếp diễn như vậy. Tình hình kinh tế hiện nay ở Hoa Kỳ đã khiến cho nhiều Quĩ giảm bớt trợ giúp tài chính cho các chương trình đào tạo báo chí và các phòng tin tức bị cắt giảm ngân sách sẽ không có khả năng tài trợ cho các chương trình đào tạo. Trong tương lai xa, có thể cần nghiên cứu để xác định những lợi ích mà các công ty đầu tư có thể thu hồi được sau khi họ đào tạo các nhân viên phòng tin tức. Những bằng chứng được ghi nhận cho thấy việc đào tạo có thể giúp các nhà báo theo nhiều cách, từ việc cải tiến công việc của họ đến chỗ tăng thêm nhiệt tình của họ đối với báo chí. Nếu các nghiên cứu có thể chứng tỏ rằng việc đào tạo sẽ được bù đắp xứng đáng do nâng cao hiệu quả của công ty, thì luận cứ về đào tạo nghề báo chí thực sự là vững chắc.

⁽¹⁾ Busiek quote: http://www.emonline.com/newspro/111802jschool.html
Hiring study: http://www.grady.uga.edu/annualsurveys/PauleyReport01.htm
⁽²⁾ Young reporter survey: http://www.newslab.org/tuohey.htm
⁽³⁾ Kees quote: http://www.spj.org/news.asp?REF=230
Columbia student survey: http://spj.jrn.columbia.edu/2002-11-19survey.pdf
⁽⁴⁾_Oswald quote: http://wichita.bizjournals.com/wichita/stories/2002/10/28/story7.html.pdf
⁽⁵⁾ Magid services: http://www.magid.com/resources/ctd.html

Potter nguyên là phóng viên của các mạng lưới truyền hình CBS và CNN. NewsLab là một cơ sở phi lợi nhuận phục vụ cho các phòng tin tức truyền hình, tập trung vào nghiên cứu và đào tạo và phục vụ cho các đài truyền hình địa phương trên toàn Hoa Kỳ.

Quan điểm trong bài viết này không nhất thiết phản ánh quan điểm hoặc chính sách của Chính phủ Hoa Kỳ.