Tư liệu dịch: Kinh tế và thương mại
THÚC ĐẨY TĂNG TRƯỞNG THÔNG QUA QUẢN LÝ DOANH NGHIỆP
Tạp chí Điện tử của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ
Triển vọng Kinh tế, tháng 2/2005
TĂNG CƯỜNG TÍNH THỐNG NHẤT VÀ ĐIỀU TIẾT QUỐC TẾ
Ethiopis Tafara and Robert D. Strahota
Hơn 1.200 công ty nước ngoài đăng ký báo cáo tài chính với Ủy ban Chứng khoán và Hối đoái Hoa Kỳ và do vậy họ chịu ảnh hưởng của những thay đổi của luật pháp Hoa Kỳ, bao gồm Luật Sarbanes-Oxley năm 2002. Để hỗ trợ cho việc tuân thủ của các công ty này và các công ty khác, các cơ quan điều tiết Hoa Kỳ đã hợp tác với các cơ quan đồng nhiệm và cộng đồng doanh nghiệp nước ngoài nhằm tháo gỡ các trở ngại và giải quyết những khác biệt về các chuẩn mực và thông lệ quốc gia.
Luật Sarbanes-Oxley là đạo luật về chứng khoán Hoa Kỳ toàn diện và quan trọng nhất có tác động đến các công ty cổ phần hữu hạn và tổ chức kế toán độc lập kể từ khi Ủy ban Chứng khoán và Hối đoái Hoa Kỳ (SEC) được thành lập năm 1934. Những cải cách trên diện rộng của luật này tập trung vào chế độ báo cáo tài chính của công ty cổ phần hữu hạn, chế độ quản lý doanh nghiệp và giám sát kiểm toán. Nhưng điều đặc biệt đáng chú ý là sự quan tâm, lo ngại và bàn luận mà đạo luật này đã tạo ra bên ngoài Hoa Kỳ. Khi SEC được thành lập, không ai có thể hình dung rằng những sửa đổi luật pháp chứng khoán Hoa Kỳ lại có thể gây nên một tác động như vậy ở nước ngoài. Ngày nay, hơn 1.200 công ty nước ngoài đăng ký báo cáo tài chính với SEC, chiếm gần 10% tổng số công ty thuộc phạm vi quản lý của SEC. Một số loại cổ phiếu của các công ty này được giao dịch sôi động nhất trên các thị trường chứng khoán Hoa Kỳ.
Hơn bao giờ hết, các thị trường vốn trên khắp thế giới trở nên phụ thuộc lẫn nhau và những thay đổi luật pháp quốc gia có thể tạo nên những xáo trộn bên ngoài biên giới quốc gia.
CUỘC CẢI CÁCH SARBANES-OXLEY
Những cải cách chính được chứa đựng trong Sarbanes-Oxley có thể chia một cách khái quát thành ba nhóm. Thứ nhất, luật này bao hàm những cải cách quan trọng nhằm vào việc cải thiện hoạt động và khôi phục lòng tin đối với nghề kế toán. Luật này chấm dứt cơ chế tự quản của nghề kế toán khi liên quan đến việc kiểm toán báo cáo tài chính của các công ty cổ phần hữu hạn. Thay vào đó, luật này tạo ra Ủy ban Giám sát Kế toán Công ty cổ phần hữu hạn, một cơ quan độc lập thuộc khu vực tư nhân chịu sự giám sát của SEC.
Thứ hai, luật này tạo ra những công cụ mới để hiệu lực hóa pháp luật chứng khoán. Ủy ban Chứng khoán và Hối đoái Hoa Kỳ đã sử dụng những công cụ này nhằm mở rộng phạm vi chương trình thực thi pháp luật. Hai năm qua, ủy ban đã công bố 1.300 quyết định xử lý, hơn 370 trong số đó liên quan đến các sai phạm về báo cáo tài chính và kế toán. Chúng tôi đã có lệnh xử phạt và buộc hoàn trả các khoản lợi bất chính lên tới gần 5 tỷ đô-la và cấm hơn 330 người điều hành doanh nghiệp không được giữ các vị trí điều hành hoặc thành viên hội đồng quản trị trong các công ty cổ phần hữu hạn.
Thứ ba, luật này đặt ra một số quy định mới nhằm cải thiện thông lệ báo cáo tài chính của các công ty cổ phần hữu hạn. Các điều khoản liên quan đến việc xác nhận của tổng giám đốc điều hành (CEO) và giám đốc tài chính (CFO) trong các báo cáo tài chính, kể cả tính đầy đủ của việc kiểm soát và thủ tục công bố thông tin, nhằm loại bỏ những hoài nghi về trách nhiệm của những người điều hành cấp cao đối với báo cáo tài chính. Trong nhóm này cũng có những điều khoản hiện đang nhận được sự chú ý nhất từ các công ty và tổ chức kiểm toán - các quy định về báo cáo của ban điều hành và tổ chức kiểm toán đối với hệ thống kiểm soát nội bộ của các công ty về báo cáo tài chính.
BIÊN GIỚI QUỐC GIA VÀ NHỮNG QUAN NGẠI VỀ CHỦ QUYỀN
Mặc dù luật Sarbanes-Oxley thể hiện một sự đối phó pháp lý của Hoa Kỳ đối với sự sụp đổ của các công ty Hoa Kỳ như Enron và WorldCom, các vấn đề tài chính được đưa ra ánh sáng tại các công ty nước ngoài như Ahold, Parmalat, Royal Dutch Shell và Vivendi, cho thấy các vấn đề là mục tiêu của luật này vượt ra ngoài biên giới quốc gia.
Ngày nay, các cơ quan lập pháp và điều tiết trên khắp thế giới đang tích cực hợp tác nhằm cải cách chế độ quản lý doanh nghiệp, giám sát kiểm toán và các phương diện khác của quy trình báo cáo tài chính. Có một sự thống nhất quốc tế đang phát triển nhanh đối với nhiều mục tiêu quan trọng, như được minh họa trong báo cáo của Tổ chức Quốc tế các Ủy ban Chứng khoán về việc công bố các thông tin nhạy cảm về giá chứng khoán, thảo luận và phân tích của ban điều hành về các báo cáo tài chính, tính độc lập của kiểm toán và giám sát kiểm toán. Nhiều quốc gia, bao gồm một số quốc gia thành viên của Liên minh châu Âu (EU) đang có những nỗ lực cải cách hệ thống giám sát kiểm toán và EU đã công bố Ưu tiên Cải thiện Chất lượng Kiểm toán Pháp quy tại các quốc gia thành viên. Bên cạnh đó, những sửa đổi năm 2004 trong Các Nguyên tắc Quản lý Doanh nghiệp của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế đã nhấn mạnh vai trò của các thành viên hội đồng quản trị độc lập và tiểu ban kiểm toán trong quy trình báo cáo tài chính.
Mặc dù SEC có cùng các mục tiêu quản lý trên đây với các cơ quan đồng nhiệm nước ngoài, chúng tôi ghi nhận ngay từ đầu rằng một số khía cạnh nhất định của Luật Sarbanes-Oxley tạo ra mâu thuẫn tiềm tàng giữa pháp luật và chủ quyền đối với một số cơ quan quản lý và người tham gia thị trường nước ngoài. Quốc hội Hoa Kỳ xác định rõ rằng luật này không phân biệt đối xử giữa các công ty trong nước với nước ngoài. Theo đó, nhà đầu tư Hoa Kỳ trên thị trường Hoa Kỳ được hưởng sự bảo vệ tương tự, bất kể tổ chức phát hành chứng khoán là công ty trong nước hay nước ngoài.
Đồng thời, SEC nhận thấy các quy định áp dụng đối với những người nước ngoài tham gia thị trường phải được thực hiện một cách hợp lý và thận trọng nhằm tăng cường sự hợp tác và thống nhất. Một trong những thách thức lớn nhất Ủy ban phải đối mặt trong việc thực thi luật Sarbanes-Oxley là làm tròn trách nhiệm được quốc hội giao phó đồng thời tôn trọng những mâu thuẫn tiềm tàng với pháp luật và quy định quản lý ở nước ngoài. Sự thiện chí của chúng tôi trước những quan ngại ở nước ngoài là một sự chứng thực về tầm quan trọng của việc đối thoại cởi mở và những mối quan hệ vững chắc chúng tôi có được với các cơ quan đồng nhiệm ở nước ngoài.
TẠO ĐIỀU KIỆN CHO CÁC DOANH NGHIỆP NƯỚC NGOÀI
Trong số những cải cách quan trọng nhất của luật Sarbanes-Oxley là cải cách về vai trò của tiểu ban kiểm toán của hội đồng quản trị trong việc giám sát hoạt động kế toán, kiểm toán và báo cáo tài chính. Cách tiếp cận của SEC đối với việc thực hiện quy định về tiểu ban kiểm toán đối với các công ty niêm yết là một ví dụ về nỗ lực của chúng tôi nhằm giải quyết những mâu thuẫn tiềm tàng và dung hòa với những quy định quản lý khác biệt ở nước ngoài.
Luật này yêu cầu Ủy ban phải áp dụng quy định đối với các sở giao dịch chứng khoán quốc gia và Hiệp hội Các nhà Giao dịch Chứng khoán Quốc gia về việc cấm niêm yết bất kỳ loại chứng khoán của tổ chức phát hành nào không tuân thủ điều khoản về tiểu ban kiểm toán. Mọi thành viên trong tiểu ban kiểm toán của hội đồng quản trị các công ty niêm yết phải là các thành viên hội đồng quản trị độc lập và tiểu ban kiểm toán phải chịu trách nhiệm trực tiếp về việc chỉ định, chi trả và giám sát tổ chức kiểm toán độc lập của công ty.
Trên cơ sở xem xét các quy định pháp lý có tính mâu thuẫn tiềm tàng ở nước ngoài, quy định của SEC bao gồm việc tạo điều kiện nhất định cho các tổ chức phát hành tư nhân, có xét đến chế độ quản lý doanh nghiệp ở nước ngoài, trong khi đó vẫn bảo vệ chủ ý của đạo luật nhằm đảm bảo rằng những người chịu trách nhiệm giám sát tổ chức kiểm toán của công ty phải độc lập với ban điều hành. Những hỗ trợ này bao gồm:
Một số người quan sát không tin rằng Ủy ban Chứng khoán và Hối đoái đã có nỗ lực lớn trong việc tạo điều kiện cho các tổ chức nước ngoài tham gia thị trường và họ đã yêu cầu những miễn trừ trên cơ sở các nguyên tắc công nhận lẫn nhau. Tất nhiên, chúng tôi tôn trọng những quan điểm này, nhưng chúng tôi tin rằng SEC, cũng như bất kỳ cơ quan quản lý quốc gia nào khác, có quyền quyết định các điều khoản và điều kiện cho phép các công ty và đại diện của công ty được tiếp cận nhà đầu tư thuộc phạm vi chủ quyền của quốc gia đó. Thách thức thực sự là điều đó nên được tiến hành một cách hợp lý và bình đẳng nhằm gia tăng sự chấp nhận của quốc tế.
NHỮNG THÁCH THỨC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NƯỚC NGOÀI
Mặc dù Luật Sarbanes-Oxley không quy định miễn trừ đối với các tổ chức phát hành tư nhân nước ngoài, SEC sẽ tiếp tục nhạy cảm với sự cần thiết phải hỗ trợ cho các quy định và cơ cấu đặc biệt của nước ngoài. Nhiều công ty và tổ chức kiểm toán nước ngoài hiện đang cố gắng và đang dần hoàn tất các quy trình cần thiết để báo cáo về hệ thống kiểm soát nội bộ. Chúng tôi nhận thấy các điều khoản công bố thông tin về kiểm soát nội bộ của đạo luật rất khó và tốn kém khi thực hiện. Tuy nhiên, trong số những cải cách mà đạo luật đưa ra, việc thực hiện đúng các quy trình này có thể mang lại những tác động dài hạn lớn nhất đối với việc cải thiện tính chính xác và tin cậy của báo cáo tài chính. Nhưng đối với các công ty nước ngoài, trong một số trường hợp, những cải cách này đòi hỏi phải có sự tư duy lại đáng kể về môi trường kiểm soát nội bộ. Đây là một trong những lý do Ủy ban đã gia hạn việc tuân thủ cho các công ty nước ngoài đến hết năm tài chính kết thúc vào ngày 15/05/2005 hoặc sau đó.
Thêm vào đó, Ủy ban đã có những bước đi nhằm kéo dài thêm thời gian thực thi cho một số công ty Hoa Kỳ có tổng quy mô vốn theo giá trị thị trường dưới 700 triệu đô-la và chúng tôi cũng có ý định phải chăng trong việc đặt ra các quy định đối với các tổ chức phát hành nước ngoài. Có lẽ điều quan trọng nhất là nhiều công ty nước ngoài, đặc biệt là ở châu Âu, sắp tới phải đối mặt với những thách thức bổ sung lớn hơn các công ty Hoa Kỳ do họ bắt đầu áp dụng các chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế từ năm 2005. Để giải quyết những gánh nặng này, Ủy ban đã đề xuất sửa đổi chế độ báo cáo của chúng tôi nhằm tạo điều kiện cho việc chuyển đổi sang các Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) của các tổ chức phát hành tư nhân nước ngoài. Chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi sự tiến triển trong những lĩnh vực này. Chúng tôi sẵn sàng cố gắng và tham gia vào một cuộc đối thoại cởi mở nhằm giải quyết những quan ngại cả về kiểm soát nội bộ lẫn thực hiện IFRS.
MỞ RỘNG XÃ HỘI CỔ ĐÔNG
Sự điều tiết của chúng tôi đối với thị trường Hoa Kỳ và các cơ quan đồng nhiệm của chúng tôi đối với thị trường của họ là những cấu phần của một vấn đề rộng hơn: sự tham gia của hàng triệu người trên khắp thế giới vào cái được gọi là “xã hội cổ đông”. Ngày nay, hơn 13 triệu hộ gia đình tại Ấn Độ đầu tư trực tiếp vào các khoản nợ hoặc cổ phiếu. Ước tính có khoảng 60 triệu nhà đầu tư cổ phiếu tích cực tại Trung Quốc. Sở hữu cổ phiếu tạo ra những cơ hội mới tích lũy các khoản tiết kiệm và tài sản và đưa vốn vào đầu tư cho các dự án sản xuất kinh doanh thúc đẩy các nền kinh tế tăng trưởng.
Vấn đề cơ bản để mọi người tham gia vào thị trường tài chính, bất kể là công ty hay quốc gia, là phải duy trì những chuẩn mực cao nhằm tăng cường lòng tin. Nhà đầu tư có thể và đang dịch chuyển vốn đầu tư toàn cầu chỉ với vài thao tác trên bàn phím máy tính. Vốn đầu tư sẽ tránh xa những môi trường không ổn định hoặc không dự đoán được - dù là do chế độ quản lý doanh nghiệp lỏng lẻo, các chuẩn mực kế toán kém hiệu quả, hay thiếu tính minh bạch. Nhà đầu tư phải có khả năng tự nhìn nhận về việc các công ty thực hiện các nghĩa vụ, sức mạnh của các loại chứng khoán và quy định về quản lý doanh nghiệp.
Một trong những ưu tiên cao nhất của Hoa Kỳ và SEC là giúp thúc đẩy sự tăng trưởng của các thị trường vốn và những lợi ích xuất phát từ các thị trường năng động và chế độ quản lý doanh nghiệp cấp tiến. Những lợi ích này giúp giảm chi phí vốn và tạo ra nền tảng ổn định hơn cho tăng trưởng kinh tế dài hạn. Những điều kiện này mang lại sự thịnh vượng và tạo cơ hội cho nhà đầu tư thu được lợi nhuận cao hơn. Chỉ có sự chấp nhận rộng rãi những giá trị này thì các thị trường vốn mới có thể duy trì vị thế là động lực mang lại sự thịnh vượng tại Hoa Kỳ và trên khắp thế giới.
Ethiopis Tafara và Robert D. Strahota là Vụ trưởng và Phó Vụ trưởng Vụ Quan hệ Quốc tế của Ủy ban Chứng khoán và Hối đoái Hoa Kỳ. Những quan điểm trên đây là của các tác giả và không nhất thiết phản ánh các quan điểm của Ủy ban, các ủy viên, hay đội ngũ công chức của Ủy ban.
Tư liệu dịch
