Tư liệu dịch: Chính trị, xã hội và văn hóa Mỹ

CÔNG VIỆC CỦA BỘ NGOẠI GIAO HOA KỲ TRONG THẾ KỶ 21: NHỮNG HÀNH ĐỘNG MANG TÍNH TOÀN CẦU
Tạp chí điện tử của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, tháng 2/2007

THÚC ĐẨY THỊNH VƯỢNG KINH TẾ TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
Daniel S. Sullivan
Trợ lý Bộ trưởng về Kinh tế, Năng lượng và Kinh doanh

Ở Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, nơi chúng tôi sử dụng chính sách ngoại giao để giúp thúc đẩy hơn nữa sự thịnh vượng về kinh tế trong và ngoài nước nhằm củng cố an ninh quốc gia, thì vấn đề năng lượng đóng một vai trò mới mẻ và đặc biệt quan trọng.

Mức tăng trưởng kỷ lục của kinh tế thế giới, sự mới nổi lên của các quốc gia tiêu dùng nhiều năng lượng như Trung Quốc và Ấn Độ, cùng với những mối quan ngại về nguồn cung cấp năng lượng đã khiến cho các thị trường năng lượng toàn cầu trở nên căng thẳng. An ninh năng lượng là chính sách ngoại giao chủ chốt của Hoa Kỳ trong tương lai. Bộ trưởng Rice đã nhấn mạnh cam kết của Hoa Kỳ trong việc đảm bảo tương lai năng lượng cho nước Mỹ thông qua việc khẳng định rằng Bộ Ngoại giao sẽ tự tổ chức một cách hiệu quả để vượt qua được thách thức này.

Năng lượng

Việc nhận ra tầm quan trọng của năng lượng là nguyên nhân gây ra một vài thay đổi về tên gọi. Chuyên viên kinh tế chính của Bộ Ngoại giao nay làm việc trực tiếp dưới sự quản lý của Bộ trưởng Kinh tế, Năng lượng và Nông nghiệp - nhằm đảm bảo rằng các vấn đề về năng lượng luôn được giải quyết từ cấp cao. Văn phòng của tôi nay có thêm từ “Năng lượng” trong tên của nó. Điều đó làm cho phạm vi phụ trách của chúng tôi sâu hơn và rộng hơn. Để phối hợp nhiều Cơ quan và Văn phòng trong Bộ Ngoại giao có dính dáng đến năng lượng – như kinh tế, môi trường, các vùng miền và các lĩnh vực khác - Ngoại trưởng Rice đã bổ nhiệm một cố vấn đặc biệt và là điều phối viên năng lượng quốc tế - Gregory Manuel. Ông Manuel có vai trò đảm bảo để Bộ Ngoại giao phối hợp có hiệu quả hơn trên phạm vi quốc tế và với các cơ quan liên bang khác trong nhiều chính sách ngoại giao liên quan đến các vấn đề về năng lượng.

Nhân vật mới quan trọng này sẽ hỗ trợ cho các nỗ lực của chúng tôi nhằm đẩy nhanh hơn nữa bốn yếu tố chủ chốt trong chính sách an ninh năng lượng của Hoa Kỳ: đa dạng hóa nguồn cung cấp năng lượng, hợp tác với các quốc gia tiêu dùng dầu mỏ khác, đối thoại với các nước xuất khẩu dầu mỏ, và giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ trên phạm vi toàn cầu.

Các nguồn năng lượng đáng tin cậy, có thể khai thác, và đủ để sử dụng luôn có vai trò không thể thiếu trong các chính sách mục tiêu của Hoa Kỳ nhằm thúc đẩy tăng trưởng trong nước và tại các nền kinh tế trên thế giới. Để đạt được mục tiêu này, Hoa Kỳ đang hợp tác chặt chẽ với các quốc gia công nghiệp tiêu thụ dầu lửa khác thông qua Cơ quan Năng lượng Quốc tế và các diễn đàn khác về các vấn đề liên quan đến các nguồn dự trữ dầu mỏ chiến lược và việc tăng cường tính hiệu suất trong sử dụng năng lượng. Thông qua nhiều cuộc đối thoại song phương và đa phương, chúng tôi cũng đang giúp Trung Quốc và Ấn Độ xây dựng các chính sách về năng lượng bền vững.

Tăng trưởng kinh tế bền vững

Ngoài việc tìm cách đảm bảo các nguồn cung cấp năng lượng liên tục, Hoa Kỳ cũng đang đẩy mạnh các chính sách khác nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho tăng trưởng kinh tế bền vững.

Trước tiên, chúng tôi hoạt động trên phạm vi toàn cầu nhằm thúc đẩy các biện pháp bảo hộ đầu tư và mở ra các thị trường mới cho hàng hóa Mỹ xuất khẩu. Nền kinh tế Hoa Kỳ có tính cạnh tranh vì nó là một trong số những nền kinh tế mở nhất trên thế giới. Chúng tôi thu lợi từ xuất khẩu – kim ngạch tăng gần 60% trong 10 năm qua. Đồng thời, chúng tôi cũng được lợi từ nhập khẩu vì các hàng hóa nhập khẩu làm tăng tính cạnh tranh của hàng hóa trong nước thông qua việc cắt giảm chi phí sản xuất, giúp kiềm chế lạm phát và đáp ứng nhu cầu cho hàng hóa xuất khẩu.

Ngoài ra, chúng tôi cũng ủng hộ mạnh mẽ những kết luận cuối cùng của Vòng đàm phán thương mại đa biên Doha và hiện nay chúng tôi đang làm việc cật lực để đẩy nhanh hơn nữa tiến trình này. Việc cắt giảm hơn nữa các rào cản thương mại và rào cản đầu tư là một trong những cách thức hiệu quả nhất để xây dựng nền tảng cho tăng trưởng kinh tế và cho một mức sống cao hơn trên toàn thế giới.

Hoa Kỳ cũng mở cửa các thị trường thông qua các hiệp định thương mại song phương và các hiệp định thương mại khu vực. Hiệp định mậu dịch khu vực lớn nhất của Hoa Kỳ là Thỏa thuận Khu vực Mậu dịch Tự do Bắc Mỹ (NAFTA). Từ khi NAFTA có hiệu lực năm 1994, thương mại giữa Hoa Kỳ với hai đối tác Canađa và Mêhicô đã tăng gấp hơn hai lần. Thỏa thuận Thương mại Tự do 7 nước mới đây giữa Hoa Kỳ, các nước Trung Phi và Cộng hòa Đôminich cũng bắt đầu chứng tỏ những thành quả tốt đẹp mà nó mang lại.

Hoa Kỳ có hiệp định thương mại tự do song phương (FTAs) với Baranh, Chilê, Gioóc-đa-ni, Ixraen, Marốc, Ôman và Singapo. Hoa Kỳ cũng đang bắt đầu tiến hành hoặc đã hoàn tất các cuộc đàm phán hiệp định thương mại tự do song phương với Côlômbia, Êcuađo, Malaixia, Panama, Pêru, Hàn Quốc, Thái Lan và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập thống nhất. Hoa Kỳ cũng đang đàm phán các Hiệp ước Đầu tư song phương (BITs) với các quốc gia gần như tương tự với các đối tác FTA. Trong đó, Hiệp ước đầu tư song phương với Urugoay đã bắt đầu có hiệu lực từ năm 2006, còn các Hiệp ước khác thì vẫn đang trong quá trình đàm phán.

Chúng tôi cũng đã cố gắng để bảo đảm mở cửa các thị trường và các sân chơi khác cho đối tác thương mại lớn thứ hai của Hoa Kỳ là Trung Quốc. Năm ngoái, thương mại hàng hóa giữa hai quốc gia đã vượt mức 300 tỷ đô-la Mỹ . Để tăng cường hơn nữa quan hệ kinh tế Trung Quốc – Hoa Kỳ, Trung Quốc cần phải thực hiện đúng những cam kết của mình đối với Hoa Kỳ và các cam kết khác trong khuôn khổ Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Để giúp Trung Quốc thực hiện những cam kết này, chính quyền Hoa Kỳ đã thiết lập Cuộc Đối thoại Kinh tế Chiến lược Mỹ - Trung. Cuộc đối thoại này do Bộ Tài Chính quản lý và sẽ diễn ra hai lần mỗi năm thông qua các cuộc gặp cấp cao được tổ chức luân phiên tại thủ đô hai nước.

Hàng không, Internet, công nghệ sinh học và quyền sở hữu trí tuệ

Để hỗ trợ hơn nữa cho thương mại và tăng trưởng, thông qua một khung luật pháp và điều tiết mềm dẻo hơn, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ có vai trò quan trọng trong việc mở cửa hơn nữa hàng không quốc tế đối với việc luân chuyển hàng hóa và hành khách. Bộ Ngoại giao đã cầm đầu các phái đoàn của Hoa Kỳ để đàm phán khoảng 80 Hiệp định về “Mở cửa Vùng Trời” từ năm 1992 đến nay. Các hiệp định này đã tạo điều kiện mở rộng thương mại, đầu tư, cơ hội việc làm và du lịch nhờ vào việc tăng các lựa chọn về dịch vụ và giảm giá vé.

Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cũng là người tiên phong trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế và tự do mạng. Bộ trưởng Rice đã thành lập Đội Công tác về Tự do mạng Toàn cầu vào tháng 2 năm 2006, nhằm phát hiện các cố gắng kiểm duyệt mạng. Đội Công tác báo cáo về các cách thức mà các chính phủ sử dụng công nghệ và luật pháp để hạn chế sự lưu chuyển tự do của các dòng thông tin. Bộ Ngoại giao cũng tham gia vào các sáng kiến khác về tự do mạng, nhằm thúc đẩy lĩnh vực truyền thông của Hoa Kỳ và để quản lý tốt hơn truyền thông vệ tinh quốc tế.

Bộ Ngoại giao cũng đóng vai trò trung tâm trong chính sách của Hoa Kỳ nhằm đẩy mạnh công nghệ sinh học phục vụ nông nghiệp và giống cây trồng. Các giống cây được cải tiến này mang lại năng suất cao hơn và việc trồng chúng trên khắp thế giới đã khiến cho sản lượng nông nghiệp tăng gấp hơn 50 lần so với năm 1996 - là thời điểm những giống cây này bắt đầu được sử dụng. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã làm việc với các đồng nghiệp trong ngành để yêu cầu các quốc gia khác cắt giảm những rào cản bất công đối với các sản phẩm của công nghệ sinh học được xuất khẩu. Cùng với Canađa và Achentina, chúng tôi rất vui mừng trước quyết định mới đây của Ban bồi thẩm Giải quyết Tranh chấp WTO cho rằng Liên minh châu Âu và các quốc gia thành viên đã không có cơ sở để ngăn cấm nhập khẩu một số loại nông sản là sản phẩm của công nghệ sinh học.

Thúc đẩy tăng trưởng cũng đồng nghĩa với việc đấu tranh chống các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, ví dụ như quyền sở hữu về kiểu dáng công nghiệp, bản quyền, và giả mạo nhãn hiệu. Theo Phòng Thương mại Hoa Kỳ, những hành vi vi phạm này đã khiến ngành công nghiệp Mỹ thiệt hại tới 250 tỷ đô-la mỗi năm. Chúng tôi cũng làm việc với các diễn đàn khác nhau, trong đó có G-8, Nhóm Công tác Sở hữu Trí tuệ (IP) Hoa Kỳ - Liên minh châu Âu, WTO, Tổ chức Thế giới về Sở hữu Trí tuệ, các hiệp định thương mại tự do song phương và khu vực, nhằm khởi tố những kẻ vi phạm.

Khủng bố

Khủng bố là mối đe dọa tiềm tàng đối với tăng trưởng kinh tế. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đóng vai trò quan trọng trong cuộc chiến chống khủng bố, thông qua việc tìm cách chấm dứt các nguồn hỗ trợ tài chính. Cơ quan Chính sách Trừng phạt Kinh tế và Tài chính chống Khủng bố đóng vai trò then chốt trong các nỗ lực phong tỏa tài sản và phá vỡ hoạt động của các tổ chức khủng bố. Chúng tôi cố gắng để có được sự ủng hộ quốc tế đối với các nỗ lực chống khủng bố, khuyến khích các quốc gia phong tỏa tài sản của các lực lượng khủng bố và đưa ra các sáng kiến mới nhằm tăng cường hợp tác quốc tế để chống lại việc tài trợ cho các tổ chức khủng bố.

Chúng tôi cũng phải đối mặt với nguy cơ một vài quốc gia phát triển kinh tế yếu kém và có khả năng nhân rộng mối đe dọa khủng bố hơn là khả năng hợp tác với chúng tôi. Mặc dù nghèo đói không phải là nguyên nhân gây ra khủng bố, nhưng giảm đói nghèo và nạn dịch, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tăng cường cải cách và chống tham nhũng trên toàn thế giới là việc mà chúng tôi phải làm để loại trừ các nguyên nhân gây ra sự tuyệt vọng khiến những kẻ khủng bố dễ dàng dựa vào đó để tuyển mộ binh lính.

Tái thiết và chống tham nhũng

Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tham gia vào các nỗ lực tái thiết của các quốc gia vừa thoát khỏi các cuộc xung đột vũ trang như Hai-i-ti, Irắc, Libăng, Libêria. Chúng tôi đang giúp triển khai hiệp định Irắc, trong đó giải thích cho các chính phủ tài trợ và các tổ chức cấp vốn về những mục tiêu của chính phủ nước này và về những điều kiện cơ bản để có được sự hỗ trợ của quốc tế.

Chúng tôi cũng luôn dẫn đầu trong các nỗ lực chống tham nhũng, nhằm cải thiện môi trường đầu tư và triển vọng của khu vực tư nhân vốn đang là đầu tàu cho tăng trưởng kinh tế trên toàn thế giới. Những nỗ lực này gồm Chiến lược Chống tham nhũng và Sáng kiến Thanh lọc các ngành công nghiệp khai khoáng của Tổng thống Bush (EITI). Hoa Kỳ cũng ủng hộ Công ước của Liên Hiệp Quốc về Chống Tham nhũng vốn được coi là diễn đàn toàn cầu thực sự đầu tiên về chống tham nhũng.

Bộ Ngoại giao cũng tham gia vào các sáng kiến nhằm giảm nợ và ổn định nợ cho các nước nghèo nhất trên thế giới. Chúng tôi đang xem xét một thách thức mới đối với các khoản vay thương mại liên tục dành cho các nước đang phát triển có thu nhập thấp, do nhiều nước có thị trường mới nổi không được coi là đối tượng được giảm nợ. Chúng tôi đang làm việc để tăng cường điều phối tín dụng và hạn chế các khoản cho vay không nhượng bộ đối với các quốc gia nhận viện trợ.

Phạm vi hoạt động của chúng tôi ở Phòng Kinh tế là rất rộng lớn, từ hoạt động thương mại với các nước lớn nhất đến việc giảm nợ cho các nước nghèo nhất. Việc phối hợp các hoạt động này cùng một lúc là một trong những ưu tiên hàng đầu của chúng tôi nhằm đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế trong nước và thế giới. Cùng với ưu tiên về đảm bảo an ninh các nguồn cung cấp năng lượng chủ chốt, chúng tôi cũng sẽ tạo điều kiện thuận lợi nhằm thúc đẩy tăng trưởng trong thế kỷ 21.

http://www.state.gov/e/