Tư liệu dịch: Các vấn đề toàn cầu

BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG: 30 NĂM TIẾN BỘ CỦA HOA KỲ
Tạp chí điện tử của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ
Các vấn đề toàn cầu, tháng 6/2005

HIỂU BIẾT VỀ THAY ĐỔI KHÍ HẬU TOÀN CẦU
Richard H. Moss

Hoa Kỳ đã thực hiện những hoạt động đầu tư lớn trong việc thúc đẩy tri thức của loài người về khí hậu, vai trò của nó trong vấn đề môi trường, và tác động của nó đối với các hoạt động của con người. Các nhà khoa học đã xác định những thay đổi khí hậu trên quy mô toàn cầu và đang làm việc để khẳng định chắc chắn những hệ quả tiềm tàng và các biện pháp ứng phó.

Chương trình khoa học về thay đổi khí hậu của Hoa Kỳ (CCSP) phối hợp các hoạt động khoa học của khoảng 13 cơ quan và bộ của chính phủ liên bang và cung cấp cho Hoa Kỳ và cộng đồng quốc tế những tri thức có cơ sở khoa học để quản lý các rủi ro và cơ hội từ sự thay đổi khí hậu và các hệ thống môi trường có liên quan.

Tiến sĩ Richard H. Moss là Giám đốc văn phòng Chương trình khoa học về thay đổi khí hậu của Chính phủ Hoa Kỳ và là khoa học gia cao cấp tại Viện Nghiên cứu Hỗn hợp về Thay đổi Toàn cầu của Đại học Maryland.  

Khí hậu và khả năng biến đổi khí hậu đóng vai trò quan trọng trong việc định hình môi trường, các nguồn tài nguyên thiên nhiên, cơ sở hạ tầng, kinh tế và các khía cạnh khác của cuộc sống ở tất cả các quốc gia trên thế giới. Những thay đổi tiềm tàng do con người gây ra đối với khí hậu và các hệ thống môi sinh liên quan, cũng như những sự lựa chọn để thích ứng hoặc giảm nhẹ những thay đổi này, cũng được cho là có những hệ quả to lớn về môi trường, kinh tế và xã hội. 

Để đưa ra những điều chỉnh và quyết định trên cơ sở đầy đủ thông tin, người dân và những người có thẩm quyền ra quyết định trong các tổ chức của chính phủ và tư nhân cần những thông tin đáng tin cậy và dễ xử lý. Để đáp ứng yêu cầu này, Hoa Kỳ dành các nỗ lực nghiên cứu để phân đấu xây dựng và cung cấp thông tin về khả năng biến đổi và sự thay đổi về khí hậu và các hệ thống liên quan.

Đầu tư lớn cho nghiên cứu

Trong khoảng 15 năm qua, Hoa Kỳ đã đầu tư lớn cho nghiên cứu khoa học, theo dõi, quản lý dữ liệu và đánh giá những phân tích về thay đổi khí hậu để xây dựng một nền tảng tri thức phục vụ cho việc ra quyết định. Cho đến nay, các cơ quan và bộ của Chính phủ Hoa Kỳ đã dành hơn 20 tỷ đô-la cho hoạt động nghiên cứu.

Năm 1989, Tổng thống George H.W. Bush thành lập Chương trình liên cơ quan của Hoa Kỳ về nghiên cứu thay đổi toàn cầu (USGCRP) trên cơ sở pháp lý là Đạo luật nghiên cứu thay đổi toàn cầu của Hoa Kỳ năm 1990. Lý do thành lập chương trình này là vì các vấn đề thay đổi toàn cầu rất phức tạp và rộng khắp nên vượt quá chức năng nhiệm vụ, nguồn lực và khả năng chuyên môn của bất kỳ cơ quan nào, do đó đòi hỏi các nỗ lực chung của các nhà khoa học và nghiên cứu đang làm việc tại nhiều bộ hoặc được các cơ quan này hỗ trợ.

Trong 10 năm hoạt động đầu tiên, những nghiên cứu với sự hỗ trợ của USGCRP đã chứng minh rằng những thay đổi trên quy mô toàn cầu đang diễn ra trong môi trường của trái đất và các hoạt động của con người đóng góp vào những sự thay đổi này. Sự biến đổi thành phần khí quyển, suy giảm ôzôn tầng bình lưu, thay đổi khí hậu và các vùng đất bao phủ là một số hiện tượng được nhận biết.

USGCRP còn thực hiện nghiên cứu khả năng biến đổi tự nhiên của trái đất và đặt cơ sở cho việc xây dựng những dự đoán về những dịch chuyển theo pha của hiện tượng Dao động phía nam El Niño (ENSO) - một sự biến động tự nhiên của các dòng hải lưu có những tác động lớn đối với thời tiết trên toàn cầu và những bất thường của tự nhiên - và xác định các dao động khí hậu khác.

Các hoạt động được USGCRP hỗ trợ đã phát triển và triển khai ứng dụng một loạt các vệ tinh thăm do từ xa có tác dụng thiết lập cơ sở cho một hệ thống quan trắc môi trường toàn cầu đang được xây dựng thông qua Tập hợp hệ thống quan trắc toàn cầu về trái đất (http://iwgeo.ssc.nasa.gov). Một hệ thống mô hình khí hậu và hệ sinh thái trên trái đất đã được phát triển để tổng hợp những quan sát thu được, phân tích những quá trình thay đổi toàn cầu và dự báo những thay đổi và các hệ quả tiềm tàng của chúng.

Năm 2001, Tổng thống George W. Bush đã khởi động chương trình Sáng kiến nghiên cứu thay đổi khí hậu để “nghiên cứu những lĩnh vực mà chúng ta còn chưa chắc chắn và xác định các lĩnh vực ưu tiên" cho nghiên cứu. Năm 2002, Tổng thống đã thiết lập một cơ cấu quản lý mới ở cấp chính phủ để theo dõi các chương trình nghiên cứu và công nghệ về thay đổi khí hậu.

Chương trình khoa học về thay đổi khí hậu (CCSP) là một phần của cơ cấu đó có vai trò điều phối những khoản đầu tư và hoạt động khoa học của 13 cơ quan và bộ trong Chính phủ Liên bang (http://www.climatescience.gov).

Tầm nhìn, nhiệm vụ và mục tiêu của CCSP

Sự nghiêm trọng của khả năng biến đổi và thay đổi khí hậu và vai trò độc tôn của khoa học trong việc giúp xác định xu hướng phát triển của xã hội đã tạo nên tầm nhìn định hướng của CCSP: Một quốc gia và cộng đồng quốc tế được tăng cường với những tri thức khoa học để quản lý những rủi ro và cơ hội có được từ sự thay đổi về khí hậu và trong các hệ thống môi sinh liên quan.

Quy tắc căn bản tạo nên động lực cho CCSP là áp dụng những kiến thức khoa học tốt nhất có thể có trong việc quản lý khả năng biến đổi và thay đổi khí hậu và những khía cạnh có liên quan đến thay đổi toàn cầu. Do đó, nhiệm vụ của CCSP là tạo thuận lợi cho việc tạo ra và ứng dụng những tri thức về môi trường toàn cầu trên trái đất thông qua nghiên cứu, quan trắc, hỗ trợ ra quyết định và trao đổi thông tin.

CCSP sẽ có tác dụng hỗ trợ bổ sung đáng kể cho các nhiệm vụ khoa học về trái đất và môi trường của 13 cơ quan và bộ tham gia chương trình và các đối tác quốc gia và quốc tế của họ, thông qua điều phối hoạt động nghiên cứu và tập trung và tổng hợp thông tin để đạt được những kết quả mà không một cơ quan hay một nhóm cơ quan nào có thể đạt được.

CCSP có năm mục tiêu liên quan đến nhiệm vụ đáp ứng nhu cầu thông tin của xã hội.

 

Mục tiêu 1: Nâng cao tri thức về khí hậu và môi trường của trái đất trong quá khứ và hiện tại, bao gồm khả năng biến đổi khí hậu, và nâng cao hiểu biết về những nguyên nhân của khả năng biến đổi và sự thay đổi đã quan sát được.

 

Điều kiện khí hậu thay đổi đáng kể theo thời gian. Hoạt động nghiên cứu của CCSP sẽ nâng cao hiểu biết về những dao động về khí hậu trong tự nhiên theo những thước đo thời gian từ vài tuần đến hàng thế kỷ, bao gồm cả việc nâng cao và chia sẻ những thông tin dự báo về ENSO. Những hoạt động quan sát, phân tích và xây dựng mô hình được nâng cao sẽ giúp chúng ta có sự hiểu biết định tính và định lượng sâu sắc hơn về quá trình và nguyên nhân vì sao khí hậu đang thay đổi và sẽ giúp xác định liệu những thay đổi về tần suất hoặc mức độ nghiêm trọng của những sự kiện khí hậu (ví dụ như hạn hán) có nằm trong khả năng biến đổi của tự nhiên hay không.

 

Mục tiêu 2: Cải thiện việc lượng hóa những lực lượng tạo nên các thay đổi về khí hậu và trong các hệ thống liên quan trên trái đất.

Việc đốt nhiên liệu, những thay đổi trên bề mặt đất bao phủ và trong việc sử dụng đất, và các hoạt động công nghiệp tạo ra khí thải nhà kính và hoạt động xả khí thải, từ đó làm thay đổi thành phần khí quyển và các tính chất vật lý và sinh học của bề mặt trái đất. Những thay đổi này có các tác động quan trọng về mặt khí hậu mà hiện nay chỉ có một số tác động được lượng hóa một cách không đầy đủ.

 

Hoạt động nghiên cứu mà CCSP tiến hành sẽ làm tăng sự tin tưởng vào những hiểu biết của chúng ta về các đặc tính của khí thải nhà kính và hoạt động xả khí thải, sự lan truyền xa trong khí quyển và sự biến mất khỏi khí quyển của chúng, cũng như các tác động qua lại của chúng đối với khí hậu toàn cầu, với tầng ôzôn thấp và cao trong khí quyển, và chất lượng không khí theo quy mô khu vực.

 

Hoạt động nghiên cứu cũng cải thiện việc định lượng hóa các tác động qua lại giữa chu trình cacbon, các quá trình sinh học/sinh thái, bề mặt bao phủ đất và việc sử dụng đất để qua đó dự báo tốt hơn về những khu vực tập trung khí thải nhà kính trong khí quyển và để hỗ trợ nâng cao hiệu quả cho việc ra quyết định. Chương trình cũng sẽ giúp nâng cao khả năng xây dựng và áp dụng những phương án thải khí trong việc nghiên cứu và phân tích, với sự hợp tác của Chương trình liên cơ quan về công nghệ thay đổi khí hậu.

Mục tiêu 3: Nâng cao sự chắc chắn trong việc dự báo về khí hậu và các hệ thống liên quan trên trái đất có thể thay đổi như thế nào trong tương lai.

Sự không chắc chắn tồn tại trong việc xác định mức độ thay đổi chính xác của khí hậu trên toàn cầu và tại từng khu vực cụ thể.

Một mục tiêu chính của CCSP là xây dựng cơ sở thông tin và năng lực khoa học cần thiết để nâng cao sự hiểu biết định tính và định lượng thông qua phối hợp các quan sát, đồng hóa dữ liệu và mô hình hóa. Hoạt động nghiên cứu được CCSP hỗ trợ sẽ tìm hiểu những tính chất cơ bản của hệ thống khí hậu và một loạt những “phản hồi” hay thay đổi phái sinh có thể tăng cường hoặc làm yếu đi những tác động ban đầu của khí thải, việc xả khí thải và những thay đổi về việc sử dụng đất và bề mặt đất bao phủ.

Chương trình cũng sẽ tìm hiểu khả năng xảy ra những thay đổi trong tương lai từ những hiện tượng thiên tai và những thay đổi nhanh chóng hoặc không liên tục của khí hậu. CCSP sẽ phát huy những thế mạnh hiện nay của Hoa Kỳ trong hoạt động nghiên cứu và mô hình hóa khí hậu.

Mục tiêu 4: Hiểu biết về tính nhạy cảm và khả năng thích ứng của các hệ sinh thái khác nhau trong tự nhiên và có quản lý và các hệ môi sinh của con người trước các thay đổi khí hậu và thay đổi toàn cầu có liên quan.

Người ta thấy rằng khả năng biến đổi khí hậu từ theo mùa sang theo năm có tác động đối với các hệ sinh thái và cuộc sống con người. Nâng cao khả năng của chúng ta trong việc đánh giá những ý nghĩa tiềm ẩn của thay đổi khí hậu và điều kiện môi trường đối với các hệ sinh thái và môi sinh của con người có thể giúp các chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng giảm bớt những thiệt hại và nắm bắt cơ hội bằng cách thích ứng cơ sở hạ tầng, các hoạt động và kế hoạch.

Hoạt động nghiên cứu của CCSP sẽ xem xét những tác động qua lại giữa những sự thay đổi và tác động có liên quan phụ thuộc với nhau. Ví dụ như hiệu ứng gia tăng khí cacboníc theo đó tỷ lệ quang hợp của một số loại cây tăng cùng với lượng khí cacboníc; những thay đổi về cảnh quan có tác động tới nguồn nước và môi trường sống; và những thay đổi về tần số xuất hiện cháy rừng hoặc sâu bệnh. 

Hoạt động nghiên cứu của CCSP sẽ nâng cao hiệu quả của các phương pháp chia sẻ sự hiểu biết của chúng ta về những tác động tiềm ẩn của các vùng tập trung khí thải nhà kính khác nhau trong khí quyển và xây dựng các phương pháp tổng hợp và so sánh những tác động tiềm ẩn đối theo khu vực và vị trí.

Mục tiêu 5: Tìm hiểu các cách sử dụng và xác định giới hạn của phát triển tri thức để quản lý rủi ro và cơ hội liên quan tới khả năng biến đổi và sự thay đổi khí hậu.

Trong thập kỷ vừa qua, giới khoa học và công nghệ đã phát triển được những sản phẩm để hỗ trợ việc quản lý các rủi ro và cơ hội liên quan đến khả năng biến đổi và thay đổi về khí hậu. CCSP sẽ hỗ trợ để có thêm nhiều nghiên cứu và khuyến khích việc đánh giá và học tập những kinh nghiệm này để phát triển các quy trình và sản phẩm có sử dụng tri thức một cách tốt nhất, với mục đích cuối cùng là hỗ trợ việc hoạch định chính sách, xây dựng quy hoạch và quản lý theo hướng thích ứng.

 

Những nguồn lực này sẽ mang lại thông tin quan trọng và tìm hiểu những ảnh hưởng của sự không chắc chắn đối với quá trình ra quyết định thông qua một loạt các biện pháp bao gồm dữ liệu quan trắc, sản phẩm mẫu, phân tích viễn cảnh, sản phẩm được hình ảnh hóa, và các tổng hợp và phân tích khoa học.

Hoạt động hợp tác quốc tế

Vấn đề về khả năng biến đổi và sự thay đổi khí hậu về mặt nội dung bản chất có tính quy mô toàn cầu. Do đó, hoạt động nghiên cứu hiệu quả đòi hỏi phải có sự hợp tác quốc tế - hợp tác giữa các nhà khoa học, các viện nghiên cứu và các cơ quan chính phủ. Thể hiện vai trò dẫn dắt của giới khoa học khí hậu ở Hoa Kỳ, các nhà khoa học, viện nghiên cứu và các cơ quan chính phủ Hoa Kỳ đang đi đầu trong sự hợp tác quốc tế đó.

CCSP đi đầu trong mạng lưới toàn cầu của các nhà khoa học và viện nghiên cứu quốc tế đang hoạt động hợp tác tích cực, bao gồm Chương trình Địa-sinh quyển quốc tế (http://www.igbp.kva.se), Chương trình nghiên cứu quốc tế về các yếu tố con người (http://www.ihdp.uni-bonn.de), Chương trình nghiên cứu khí hậu thế giới (http://www.wmo.ch/web/wcrp/wcrp-home.html), Diversitas (http://www.diversitas-international.org), và Chương trình hợp tác hệ thống khoa học trái đất (http://www.ess-p.org). Hoa Kỳ cũng phát triển các quan hệ hợp tác đối tác song phương và khu vực để thúc đẩy nghiên cứu khoa học về thay đổi khí hậu, nâng cao công nghệ để theo dõi và giảm khí thải nhà kính, và giúp các nước đang phát triển thông qua hoạt động xây dựng năng lực và chuyển giao công nghệ.

CCSP sẽ tiếp tục hợp tác với những tổ chức và chương trình đối tác này một cách trực tiếp và thông qua việc hỗ trợ các nhà khoa học Hoa Kỳ đang giữ vai trò lãnh đạo khoa học năng động.

 

Với vai trò lãnh đạo trong lĩnh vực khoa học về thay đổi khí hậu, Hoa Kỳ đảm nhận trách nhiệm tham gia và cung cấp thông tin dữ liệu cho các hoạt động đánh giá quốc tế như về tầng ôzôn, hệ sinh thái và khí hậu.

Tuyên bố

Là một phần trong cam kết phát triển các quan hệ đối tác với những cá nhân và tổ chức cung cấp và sử dụng thông tin về khí hậu trên thế giới, chương trình CCSP của Hoa Kỳ xin thông báo mời tham gia cuộc hội thảo “Khoa học khí hậu hỗ trợ quá trình ra quyết định” (Climate Science in Support of Decision Making) sẽ được tổ chức tại Washington, D.C., từ ngày 14-16 tháng 11 năm 2005. (http://www.climatescience.gov/workshop2005/default.htm). 

Chúng tôi khuyến khích sự tham gia của các tổ chức quốc tế và các nước muốn học hỏi kinh nghiệm của Hoa Kỳ hoặc muốn giúp định hướng cho các hoạt động trong tương lai của Hoa Kỳ liên quan đến việc ứng dụng các thông tin về khí hậu.