Tư liệu dịch: Chính trị, xã hội và văn hóa Mỹ

CỬ TRI ĐOÀN
Tạp chí điện tử của Chương trình Thông tin Quốc tế, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, tháng 9/2008

Về số báo này

Hơn 100 triệu cử tri chắc chắn sẽ đi bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử trên toàn quốc ở Mỹ vào ngày 4/11. Tuy nhiên, chỉ có 538 đại cử tri sẽ bầu lên vị tổng thống Mỹ tiếp theo. Các cuộc bầu cử này sẽ diễn ra ở thủ phủ của 50 bang và tại Washington, D.C. ngày 15/12.

Hệ thống bầu cử gián tiếp được gọi là Cử tri đoàn và được các nhà soạn thảo Hiến pháp lập ra năm 1787 khiến người Mỹ và người dân nước khác thấy khó hiểu. Nó phản ánh hệ thống quản lý liên bang phân bổ quyền lực cho chính phủ trung ương, cho người dân và cho cả các bang.

John C. Fortier – tác giả cuốn Sau khi người dân bỏ phiếu – đã viết trong số báo này của Tạp chí điện tử Mỹ như sau: “Cử tri đoàn đòi hỏi ứng cử viên tổng thống phải là một nhân vật có tầm ảnh hưởng quốc gia và có sức lôi cuốn quần chúng rộng lớn ở nhiều khu vực khác nhau. Sự tồn tại của Cử tri đoàn khiến các đảng thứ ba, các phe phái mang tính khu vực và các cá nhân khó có thể giành chức tổng thống”.

Cách thức bầu chọn tổng thống của các đại cử tri trong tháng 12 giống với cách các cử tri đã làm vào tháng 11. Người chiến thắng trong cuộc bỏ phiếu của các đại cử tri hầu như bao giờ cũng giành được phần lớn phiếu phổ thông trên toàn quốc. Tuy nhiên, do tất cả các bang - ngoại trừ hai bang - thực hiện nguyên tắc “người thắng được tất cả” nên đôi khi người giành thắng lợi từ Cử tri đoàn lại về sau ứng cử viên kia về số phiếu phổ thông trên toàn quốc, như đã xảy ra năm 2000.

Phóng viên chính trị David Mark mô tả trò chơi chiến lược xuất phát từ hệ thống Cử tri đoàn. Trong chiến dịch tranh cử, các ứng cử viên tổng thống ít chú ý đến các bang thường ủng hộ Đảng Dân chủ hoặc Đảng Cộng hòa. Thay vào đó, họ tập trung nguồn lực và sự quan tâm tới một số ít bang có sự chia rẽ - chẳng hạn như Florida và Ohio – vì những bang này sẽ quyết định các cuộc bầu cử.

Nhiều người Mỹ muốn thay đổi hình thức bầu cử tổng thống, chuyển sang bầu trực tiếp, nhưng điều đó ít có khả năng xảy ra vì việc sửa đổi Hiến pháp đòi hỏi phải có sự quan tâm mạnh mẽ của chính phủ. Do vậy mà trong hơn 220 năm qua, tất cả mới chỉ có 27 điều sửa đổi Hiến pháp được thông qua. Những thay đổi đó vấp phải sự phản đối từ các bang nhỏ có tỉ lệ đại diện thấp trong Cử tri đoàn, sự phản đối từ những người ủng hộ hệ thống hai đảng và những người ủng hộ hệ thống chính phủ liên bang.

Dù còn những khiếm khuyết, song ít nhất hệ thống Cử tri đoàn đưa ra được những quyết định. Hạ viện mới chỉ phải quyết định hai cuộc bầu cử tổng thống vì không có ứng cử viên nào giành được đa số phiếu của Cử tri đoàn, gần đây nhất là cuộc bầu cử năm 1824.

Chúng tôi hy vọng rằng số báo Tạp chí Điện tử Mỹ lần này sẽ giúp độc giả hiểu rõ hơn những lý do lịch sử dẫn tới sự hành thành Cử tri đoàn và hệ thống này vận hành như thế nào.