Tư liệu dịch: Chính trị, xã hội và văn hóa Mỹ

CHẶNG ĐƯỜNG DÀI TRANH CỬ: BẦU CỬ Ở HOA KỲ NĂM 2008
Tạp chí Điện tử của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, tháng 10/2007

INTERNET ĐANG THAY ĐỔI SÂN CHƠI NHƯ THẾ NÀO
Andy Carvin

Internet đã tạo ra cuộc cách mạng trong truyền thông trong suốt thập niên vừa qua, gắn kết người dân theo bất kỳ mục đích nào mà chúng ta có thể tưởng tượng. Tác giả đề cập tới một số đổi mới sáng tạo trong công nghệ trực tuyến được áp dụng trên chính trường khi các ứng cử viên và người dân – thậm chí còn sáng tạo hơn – sử dụng công nghệ để gây ảnh hưởng tới cử tri. Andy Carvin là cựu Giám đốc mạng Digital Divide Network [http://www.digitaldivide.net] và viết nhật ký mạng mang tên Learning.now cho Public Broadcasting Service (Hệ thống Truyền thông Công cộng ) [http://www.pbs.org].

Rõ ràng cuộc tổng tuyển cử ở Hoa Kỳ năm 2008 sẽ đánh dấu một năm có tính chất bước ngoặt trong lịch sử Hoa Kỳ, không phải do một chính sách hay một ứng cử viên đặc biệt nào đó. Cũng giống như nhiều kỳ bầu cử gần đây, Internet đã trở thành một công cụ chính trị quan trọng xét từ góc độ vận động, gây quỹ và thu hút sự tham gia của công chúng. Điều khiến cho kỳ bầu cử lần này trở nên thú vị chính là những đổi mới sáng tạo đang diễn ra hiện nay không phải xuất phát từ các chiến dịch vận động hay từ phía các chính trị gia, mà xuất phát từ người dân Hoa Kỳ.

Việc truy cập Internet không phải là hiện tượng mới ở Hoa Kỳ. Bắt đầu từ giữa thập niên 1990, hàng triệu người dân Mỹ đã có thể tiếp cận Internet và kỹ năng sử dụng công nghệ cho dù ở nhà, ở nơi làm việc hay ở trường học. Theo một báo cáo công bố tháng 6/2007 của dự án Pew Internet and American Life (Internet và cuộc sống của người Mỹ), 71% người lớn ở Mỹ truy cập Internet tại nhà, và khoảng 50% người lớn có đường truyền tốc độ cao.

Tương tự như vậy, đại đa số các trường học và thư viện công ở Hoa Kỳ đã có Internet. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng cách giữa khả năng tiếp cận và kỹ năng sử dụng trong số những người bị tước quyền bầu cử, đặc biệt khi xét từ góc độ trình độ giáo dục và mức thu nhập, cũng như trong nhóm người cao tuổi, người tàn tật và dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, xu hướng chung trong suốt thập niên vừa qua đã cho thấy tốc độ tăng trưởng rất nhanh của việc truy cập Internet.

Khi người dân Mỹ lần đầu tiên bắt đầu sử dụng công nghệ trực tuyến, phần lớn nội dung sẵn có trên Internet là do các chuyên gia hoặc những người có chuyên môn về công nghệ xây dựng. Xuất bản trực tuyến trước hết đòi hỏi phải có kỹ năng công nghệ và khả năng tạo ra lượng lớn nội dung được tinh chỉnh. Đặc biệt, hình ảnh và âm thanh trực tuyến thường được coi là lĩnh vực của các hãng truyền thông lớn.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là Internet không có nội dung do công chúng xây dựng. Bắt đầu từ cuối thập niên 1990, số lượng người bắt đầu viết nhật ký mạng cá nhân về những điều đang diễn ra hàng ngày trong cuộc sống của họ đã tăng lên chưa từng thấy. Một số trang rất hay, và cũng rất nhiều trang không hay. Nhưng, ý tưởng viết nhật ký mạng (blog) đã thôi thúc một số chuyên gia phát triển công nghệ trực tuyến xây dựng những công cụ tạo điều kiện dễ dàng hơn cho bất kỳ ai cũng có thể đưa nội dung văn bản trên mạng. Hiện tượng này nhanh chóng có hệ thống thuật ngữ riêng, trong đó "Web 2.0" và "truyền thông xã hội" đã trở thành một trong những phương thức phổ biến nhất để mô tả xu thế này.

Cộng đồng ảo

Ngày càng có nhiều người sử dụng Internet bắt đầu tham gia cộng đồng trực tuyến. Xét dưới bất kỳ khía cạnh nào, các cộng đồng như vậy không phải là một hiện tượng mới – các nhóm sử dụng thư điện tử và các cộng đồng sử dụng bản tin trực tuyến đã xuất hiện từ thập niên 1970 — mà vì việc sử dụng Internet ngày càng trở nên phổ biến và các hình thức nhóm được thành lập trực tuyến cũng trở thành xu thế chủ đạo. Không chịu sự chi phối của những nhóm có ưu thế về công nghệ, nhiều người đã bắt đầu thành lập cộng đồng trực tuyến theo khu vực địa lý, ví dụ các thị trấn hoặc khu dân cư, và theo cộng đồng cùng chung sở thích – ví dụ hội nghề nghiệp.

Đến đầu những năm 2000, việc viết nhật ký mạng đã thực sự khởi sắc, với hàng ngàn người tự lập blog của riêng họ. Chỉ trong một vài năm, hàng ngàn người đã nhân lên thành hàng triệu người. Đối với một số người, chỉ cần chút ít thời gian là có thể đưa những trang nhật ký về các vấn đề chính trị lên mạng. Chẳng bao lâu những người viết nhật ký mạng có thể tập hợp được lực lượng đông đảo những người cùng chí hướng chính trị hoặc ủng hộ ứng cử viên nào đó. Họ cũng bắt đầu sử dụng các công cụ cộng đồng trực tuyến để tăng cường liên lạc với nhau.

Một trong những ví dụ điển hình nhất về cộng đồng trực tuyến cấp cơ sở là chiến dịch tranh cử tổng thống của Howard Dean năm 2004. Trước đó, giới truyền thông và các chuyên gia chính trị đánh giá Dean là ứng cử viên hạng ba, song ông đã tập hợp được sự ủng hộ mạnh mẽ trên Internet bằng cách sử dụng nhật ký mạng, chiến dịch gửi thư điện tử và các cuộc thảo luận cộng đồng trực tuyến. Chẳng bao lâu, Dean đã được nhận được sự ủng hộ chính trị, trong đó hàng ngàn người khắp cả nước đã đóng góp cho chiến dịch tranh cử. Khi uy tín của ông trên mạng Internet tăng lên thì các hãng truyền thông lớn bắt đầu đưa tin về ông nhiều hơn, chú ý tới những thành công trong vận động gây quỹ và mức độ phổ biến trong cộng đồng trực tuyến cấp cơ sở của ông. Gần như từ một người không có tên tuổi, ông bỗng dưng trở thành lực lượng chính trị cần phải tính tới. Mặc dù cuối cùng ông không được Đảng Dân chủ đề cử, song những kỹ thuật tổ chức trực tuyến thành công của ông đã giúp tạo nền tảng cho các nhà hoạt động tự do chuẩn bị huy động sự ủng hộ cho các sự nghiệp khác.

Các chiến dịch cộng đồng trực tuyến cấp cơ sở khác đã diễn ra trước chiến dịch của Dean và còn tiếp tục đến tận ngày hôm nay. Ví dụ, năm 1997, những người sáng lập công ty phần mềm ở khu vực San Francisco đã bắt đầu lập nhóm bạn và đồng nghiệp sử dụng thư điện tử. Họ đã hối thúc các quan chức dân cử của họ chấm dứt quá trình luận tội Tổng thống lúc đó là Bill Clinton và “chuyển sang” các vấn đề chính sách khác. Chiến dịch sử dụng thư điện tử đã thành công tới mức những người bạn và đồng nghiệp của họ đã chuyển tiếp thư điện tử tới những người khác. Dần dần, chiến dịch quy mô nhỏ đó đã trở thành một tổ chức chính sách công tập trung vào những vấn đề tiến bộ, đặc biệt là đòi chấm dứt chiến tranh ở Iraq. MoveOn.org giờ đây là một trong những ủy ban hành động chính trị hùng mạnh nhất ở Hoa Kỳ, có hàng triệu người sử dụng Internet tham gia các chiến dịch chính trị thông qua sử dụng thư điện tử.
 
UGC (Nội dung do người sử dụng khởi tạo) và các mạng lưới xã hội

Tính đến cuộc bầu cử quốc hội năm 2006, đã có hai xu hướng Internet mới, minh chứng cho những điều sẽ diễn ra trong kỳ bầu cử năm 2008. Thứ nhất, chúng ta đã chứng kiến sự bùng nổ của UGC – như người ta hay gọi là “nội dung do người sử dụng khởi tạo”. UGC về cơ bản là bất kỳ hình thức tài liệu trực tuyến nào do những người không chuyên tạo ra, ví dụ văn bản, hình ảnh, âm thanh, video. Một ví dụ nổi tiếng khắp thế giới về UGC là đoạn phim quay cảnh hành quyết cựu Tổng thống Saddam Hussein qua điện thoại di động. Trong khi Chính phủ Iraq công bố đoạn video tư liệu chính thức về việc chuẩn bị hành quyết thì chính nội dung do người sử dụng khởi tạo, do một người chứng kiến buổi hành quyết quay được, đã trở thành tâm điểm của báo chí trên toàn thế giới.

Trên mạng Internet không thiếu nội dung do người sử dụng khởi tạo, nhờ các trang web chuyên chia sẻ nội dung đa phương tiện, ví dụ YouTube (chia sẻ video) và Flickr (chia sẻ ảnh). Theo một nghiên cứu được Dự án Internet và cuộc sống của người Mỹ công bố năm 2006, đã có khoảng 40 triệu người Mỹ đã đưa lên mạng một số hình thức UGC trong khi cứ bảy người sử dụng Internet ở Mỹ thì có một người có nhật ký mạng.

Trong kỳ bầu cử năm 2006, không có sự kiện nào thể hiện sức mạnh của UGC bằng giây phút quay được hình ảnh “khỉ nâu”.

Trong khi vận động để tái đắc cử, Thượng nghị sỹ Senator George Allen thuộc tiểu bang Virginia đã thường xuyên bị một thanh niên mang tên S.R. Sidarth theo sát – người đang làm việc cho chiến dịch tranh cử của Jim Webb, đối thủ của ông. Nhiệm vụ của Sidarth là ghi lại những hình ảnh trước công chúng của Allen để thu lại tất cả những gì ông phát biểu trước công chúng, trong trường hợp những nội dung đó có thể được chiến dịch tranh cử của Webb sử dụng. Trong chuyến đi vận động tranh cử vào tháng 8 của năm đó, Allen đã công khai thừa nhận sự hiện diện của Sidarth trước những người tham dự cuộc tuần hành, có hai lần gọi Sidarth là “khỉ nâu”. Sidarth là người gốc thổ dân Da đỏ đã tung đoạn video với những lời nhận xét của Allen lên YouTube và các trang web khác. Ngay lập tức hàng trăm ngàn người sử dụng Internet đã xem được hình ảnh đó. Chẳng bao lâu sau, đoạn video đã trở thành vấn đề tranh cử lớn, khi Allen phải chống chọi với những lời cáo buộc cho rằng cụm từ “con khỉ nâu” – một loài có vú thông minh – đã bị sử dụng để lăng mạ. Allen đã xin lỗi và cho rằng cụm từ đó không có nghĩa xấu đối với cá nhân ông. Cuối tháng 11 năm đó, Allen đã không tái đắc cử trước số phiếu sít sao, đồng thời nhiều nhà bình luận đã dự đoán nội dung do người sử dụng khởi tạo do Sidarth quay được đã góp phần giúp Jim Webb đánh bại Allen.

Nội dung do người sử dụng khởi tạo lẽ ra không bao giờ có thể trở thành một thế lực hùng mạnh trong chính trị trực tuyến nếu không có xu hướng quan trọng thứ hai: tốc độ tăng trưởng của mạng xã hội trực tuyến. Các cộng đồng trực tuyến đã xuất hiện kể từ những ngày đầu tiên mới có Internet. Song trong một vài năm qua, số lượng và quy mô các cộng đồng trực tuyến đã tăng lên nhanh chóng do công nghệ được cải thiện và tạo điều kiện cho người sử dụng tải lên mạng những nội dung của riêng họ và trao đổi với nhau. Các trang web như MySpace và Facebook đã phát triển từ cộng đồng của riêng lứa tuổi vị thành niên để trở thành những đại gia trực tuyến với hàng chục triệu thành viên. Theo một báo cáo do Ipsos Inc. công bố tháng 7/2007, 24% số người sử dụng Internet ở Mỹ đã tham gia vào mạng lưới xã hội chỉ riêng trong tháng trước đó, trong khi 1/3 số người sử dụng Internet đã tải xuống các video. Các ứng cử viên trong cuộc đua năm 2006 đã tận dụng lợi thế của các xu hướng này bằng cách lập hồ sơ cá nhân trực tuyến trên các trang web của mạng xã hội lớn, trong khi một số ứng cử viên đã đưa lên mạng các mẩu quảng cáo tranh cử cũng như nhiều tài liệu truyền thông đa phương tiện khác.
 
Những đổi mới trong tranh cử trực tuyến năm 2008

Kỳ bầu cử năm 2006 mới chỉ là bước khởi đầu của những gì chúng ta có thể sẽ chứng kiến trong năm 2008. Kể từ chiến dịch tranh cử tổng thống trước đến nay, các ứng cử viên đã bắt đầu đẩy mạnh mạng lưới xã hội thêm một bước bằng cách xây dựng các mạng lưới xã hội chuyên phục vụ cho các chiến dịch tranh cử của họ. Đặc biệt, các ứng cử viên của Đảng Dân chủ Barack Obama và John Edwards đã vươn lên với những mạng lưới xã hội có quy mô lớn của họ, sử dụng những công cụ này để thu hút những người ủng hộ và lẽ dĩ nhiên kêu gọi ủng hộ cho ngân quỹ tranh cử của họ.

Các ứng cử viên của cả hai hai chính đảng lớn đều đã sử dụng video trực tuyến để giao lưu với lực lượng cử tri ủng hộ họ. Thậm chí một số người trong số họ còn tuyên bố việc ứng cử của họ bằng cách sử dụng video trực tuyến.

Ngay khi các ứng cử viên bắt đầu xây dựng mạng lưới xã hội của riêng họ, chúng ta đã thấy một xu hướng mới trong đó nhiều người dân bình thường cũng xây dựng mạng lưới xã hội của riêng mình, tập hợp những người cùng chí hướng theo những lý tưởng chính trị chung. Thậm chí đến mùa thu năm 2006, người ta vẫn chưa biết tới những mạng lưới xã hội tự phục vụ, nhưng chỉ trong một thời gian rất ngắn kể từ đó đến nay, những công cụ trực tuyến như Ning.com hiện đã tạo điều kiện cho bất kỳ ai cũng có thể xây dựng được mạng lưới xã hội đặc thù của riêng mình. Hiện các cá nhân, cũng như các chiến dịch mới được thành lập với nguồn tài chính eo hẹp, có thể sử dụng những công cụ này để thúc đẩy mạng lưới cử tri ủng hộ cấp cơ sở.

Gần đây, các mạng lưới xã hội cũng phát triển nhằm mục tiêu cụ thể là vận động gây quỹ. Một trong những công cụ đó là trang web mang tên Change.org. Lúc đầu được thành lập để cho phép các cá nhân tập hợp lực lượng theo các mục tiêu từ thiện, mạng lưới xã hội để thiết kế lại cơ cấu tổ chức nhằm giúp người dân có thể tập hợp cùng nhau vì mục tiêu chính trị hoặc ứng cử viên nào đó. Ví dụ, nhóm các nhà hoạt động vì quyền được dùng súng có thể sử dụng trang web này để thành lập một ủy ban hành động chính trị không chính thức và vận động gây quỹ ủng hộ các ứng cử viên nhất trí với lập trường chính sách của họ. Nếu các ứng cử viên thực sự chưa được lựa chọn, Change.org sẽ giữ số tiền này cho đến khi đảng đề cử ứng cử viên đó. Khi một ứng cử viên chính thức nhận được số tiền quyên góp từ những nhà hoạt động trực tuyến như vậy, đối thủ của ông/bà ta sẽ nhận được một lá thư nêu rõ ứng cử viên kia đã đã nhận được tiền quyên góp của Change.org, nhằm thông báo cho đối thủ biết rằng người dân đang vận động gây quỹ để phản đối lập trường của đối thủ về vấn đề nào đó.

Nói tóm lại, mặc dù Chiến dịch tranh cử năm 2008 vẫn chưa bắt đầu, song đã có một điều chắc chắn. Internet đã mãi mãi thay đổi cách thức giao lưu và trao đổi giữa ứng cử viên và cử tri ở Hoa Kỳ. Sẽ có ít nhất một hoặc hai ứng cử viên hàng đầu có thể sẽ vận động gây quỹ thành công, và các ứng cử viên có thể sẽ không còn hoàn toàn kiểm soát thông điệp của họ nữa. Công chúng sử dụng các công cụ Web 2.0 để nói lên tiếng nói của họ; bao giờ vấn đề chỉ còn là các ứng cử viên sẽ lắng nghe những tâm tư nguyện vọng như vậy tới đâu mà thôi.

Các quan điểm trình bày trong bài viết này không nhất thiết phản ánh quan điểm hay chính sách của Chính phủ Hoa Kỳ.