Tư liệu dịch: Chính trị, xã hội và văn hóa Mỹ

CHẶNG ĐƯỜNG DÀI TRANH CỬ: BẦU CỬ Ở HOA KỲ NĂM 2008
Tạp chí Điện tử của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, tháng 10/2007

ĐƯA TIN VỀ CHIẾN DỊCH TRANH CỬ TỔNG THỐNG: QUAN ĐIỂM CỦA GIỚI BÁO CHÍ
Jim Dickenson

Một nhà báo chính trị kỳ cựu chia sẻ câu chuyện về lần sát cánh với một ứng cử viên tổng thống và bàn về vai trò của phóng viên trong việc truyền tải thông điệp của ứng cử viên tới người dân Mỹ. Những ngày đó thật dài và đầy ắp các sự kiện. Các thành viên và cố vấn cho chiến dịch vận động là những nguồn thông tin quý giá nếu biết cách khai thác. Trong khi đã quen thuộc với các điểm dừng chân của chiến dịch, thì các nhà báo chuyên nghiệp luôn phải sẵn sàng xử lý những sự kiện bất ngờ và các tin tức nóng hổi. Jim Dickenson là phóng viên chính trị đã nghỉ hưu của tờ Washington Post.

Việc làm cuối cùng sau một ngày dài vận động là chuyển lịch làm việc dài không kém của ngày hôm sau, hay như người ta vẫn gọi là “cẩm nang”, cho tất cả mọi người, giới báo chí, nhân viên và các cố vấn, và cho cả chúng tôi khi xuống máy bay hoặc khi đã về phòng khách sạn. Một ngày thông thường bắt đầu với những công việc như:

• 6:15 sáng: Hành lý sẵn sàng ngoài tiền sảnh.
• 7:15 sáng: Ứng cử viên và nhóm báo chí rời khách sạn tới đài truyền hình KXYZ -TV.
• 7:30 sáng: Nhân viên và nhóm báo chí lên xe buýt đến Nhà hàng Palm ăn sáng với Phòng Thương mại và Câu lạc bộ Nghề nghiệp lúc 8 giờ sáng.
• 7:45 sáng: Cuộc phỏng vấn 5 phút giữa ứng cử viên với người đưa tin buổi sáng Joe Smith của đài KXYZ.
• 7:50 sáng: Rời đài truyền hình KXYZ đến Nhà hàng Palm.
• 9:00 sáng: Rời Nhà hàng Palm ra sân bay Avery Houston.
  

Và cứ tiếp tục như vậy – hàng loạt sự kiện và di chuyển trong ngày. Ít ra thì cuộc gặp với Phòng Thương mại/ Câu lạc bộ Nghề nghiệp có nghĩa là chúng tôi không phải băn khoăn liệu có thời gian ăn sáng tại quầy cà phê trong khách sạn hay không. (Một nguyên tắc cốt lõi đối với chiến dịch vận động là ăn bất cứ lúc nào có thể, vì lịch hoạt động có thể khiến bạn phải bỏ bữa). Và nhóm báo chí cho đài KXYZ sẽ cung cấp cho chúng tôi một “thông báo” viết tay hoặc báo cáo về những điều đã được trình bày hoặc đã được thực hiện ở đó. Nhóm báo chí luôn sẵn sàng cho các sự kiện mà ở đó thời gian, không gian, và những vấn đề khác không buộc cả nhóm phải có mặt. Nhóm này thường bao gồm một phóng viên nhật báo, phóng viên truyền hình, phóng viên tạp chí tin tức, và phóng viên báo điện tử (AP hoặc Reuters), và tất cả chúng tôi trong nhóm đều được phân công công việc.

Cẩm nang là một tài liệu vô cùng chi tiết do các nhân viên của chiến dịch vận động biên soạn giúp mọi thành viên lên kế hoạch cho từng ngày; mỗi phóng viên đều có những ưu tiên và phần việc riêng cần làm. Sự kiện nào sẽ là sự kiện chính, nguồn tin nào là nguồn tin chính trong ngày? Liệu “thời gian sắp xếp tư liệu” để viết và truyền đi các tin tức có được đưa vào lịch trình, và vào thời điểm thích hợp không? Hầu hết chúng tôi đều có thời hạn hoàn tất công việc khác nhau do khoảng cách địa lý và lịch sản xuất của tổ chức cho các cá nhân. Liệu có sự kiện nào mà tôi có thể bỏ qua để “chộp” những người giúp việc của ứng cử viên tổng thống nhằm trao đổi việc phân tích tin mà tôi đang thực hiện không.

Chiến dịch tranh cử tổng thống Mỹ là quá trình rất rắc rối, phức tạp, liên quan đến nhiều người. Với bất kỳ ai có liên quan, đó còn là một quá trình dài, mệt mỏi và thậm chí kiệt sức. Ví dụ, một ứng cử viên đang chạy đua vòng ba, bốn, năm trong các cuộc bầu cử sơ bộ, sẽ cố gắng tổ chức thật nhiều sự kiện trong cùng một ngày, đặc biệt ở những bang nhỏ nhưng quan trọng như Iowa và New Hampshire, nơi “hoạt động chính trị đối thoại” – tiếp xúc trực tiếp với cử tri – không những là cần thiết mà còn được mong đợi.

Chuẩn bị cho chiến dịch vận động

Từ lâu trước khi tham gia chiến dịch vận động, tôi đã nghiên cứu các thành viên trong nhóm vận động. Có phải họ là các cố vấn, chuyên gia truyền thông và người thăm dò dư luận được trả lương không? Ai là những cố vấn không chính thức và không được trả lương nhưng lại là người có ảnh hưởng lớn, chẳng hạn như những người từng giữ các chức vụ, các nhà hoạt động, hay các chuyên gia về chính sách được kính trọng?

Tôi cũng đã nội bộ hóa chiến lược vận động. Sẽ phải nỗ lực như thế nào ở những bang có truyền thống bầu cử sơ bộ sớm như Iowa, New Hampshire và South Carolina? Chiến dịch tranh cử sẽ xử lý như thế nào “cuộc siêu bầu cử sơ bộ” được tổ chức vào ngày 5/1/2008 cùng lúc ở rất nhiều bang – trong đó có những bang quan trọng như New York, California và Florida – mà từ đó có thể xác định ứng cử viên tổng thống của từng đảng ngay trong ngày và chín tháng trước Ngày Bầu cử? Ở bang nào các ứng cử viên chiếm ưu thế hoặc không chiếm ưu thế. Trong từng bang, khu vực nào các ứng cử viên chiếm ưu thế hoặc không chiếm ưu thế. Tất cả những chi tiết này sẽ tạo thành cơ sở để người dân Mỹ đưa ra quyết định chính trị quan trọng nhất, đó là bầu Tổng thống.

Chúng tôi trong nhóm báo chí là một nhân tố quan trọng trong quá trình bầu cử. Do sự suy yếu của các đảng chính trị, và tầm quan trọng của các cuộc bầu cử sơ bộ thì tăng lên, nên giới truyền thông đã trở thành người sàng lọc sớm các ứng cử viên. Chức năng của chúng tôi là đánh giá chính sách của các ứng cử viên, đặc điểm của họ như trí thông minh, khí chất, tính trung thực, khả năng phán đoán, năng lực tổ chức, tính thuyết phục; và sự phù hợp với cương vị tổng thống, nhằm giúp các cử tri đưa ra những quyết định đúng đắn về vấn đề quan trọng sống còn này. Chúng tôi đã thực hiện nghiêm túc vai trò này kể từ khi xuất bản cuốn Con đường trở thành tổng thống (The Making of the President 1960) - cuốn sách bán chạy nhất của Theodore White về chiến dịch vận động tranh cử thắng lợi của John F. Kennedy trước Richard Nixon.

Hợp tác với các nguồn tin

Khai thác tin từ nhân viên và các cố vấn - những người có thể là nguồn tin tốt – là ưu tiên hàng đầu của các phóng viên chính trị. Đây chính là bài thực hành liên tục về đánh giá tính cách, quá trình phát triển và tài ngoại giao của ứng cử viên. Điều quan trọng là xác định các nguồn tin, những người thực sự biết những gì đang diễn ra trong chiến dịch vận động và là những người sẽ chia sẻ thông tin đó cho bạn. Đó là sự kết hợp hiếm hoi trong chiến dịch vận động và tại Phòng Bầu dục. Để làm được điều này thì nên tìm tới các cố vấn chuyên nghiệp bên ngoài hơn là những cộng sự trung thành bấy lâu bởi những người này biết họ chắc chắn còn được mời trong các chiến dịch vận động sau này, cũng như tôi vậy, và chúng tôi cần đến nhau.

Tôi cũng đánh giá cao các cố vấn làm việc không cần trả lương. Họ là những người quan tâm tới nền chính trị đất nước chứ không phải vì sự nghiệp hay đầu tư cá nhân cho chiến dịch vận động. Trong một chiến dịch vận động tranh cử tổng thống của Đảng Dân chủ, tôi đã kết bạn với một nhà hoạt động chính trị ôn hòa và là người kỳ cựu trong chiến dịch vận động tranh cử của Tổng thống Kennedy. Trên đường làm nhiệm vụ có vài lần chúng tôi cùng ăn tối và thi thoảng cũng đi uống ở quán bar. Đã có lúc anh quyết định là không thể tiếp tục tuân theo những điều sai lầm và những tính toán sai của các chiến dịch vận động tranh cử. Cho rằng có thể tin cậy tôi sẽ đưa tin đúng và có thể bảo vệ danh tính của mình, nên anh đã cung cấp cho tôi những thông tin “hậu trường” của chiến dịch vận động. Điều đó có nghĩa là tôi có thể sử dụng thông tin nhưng không trích dẫn danh tính của anh. Kết quả là tôi có được một trong những bản phân tích tốt nhất về các chiến dịch vận động.

Năm 1988 tôi làm cho tờ Washington Post và đưa tin về Thượng nghị sĩ Al Gore tại cái gọi là cuộc Siêu bầu cử sơ bộ ngày thứ 3, trong đó một số bang miền nam cũng tổ chức các cuộc bầu cử sơ bộ cùng ngày nhằm gia tăng ảnh hưởng của khu vực đối với việc chỉ định ứng cử viên tổng thống. (Gore đã đạt kết quả tốt ở đó nhưng không có nguồn lực để tổ chức các cuộc bầu cử sơ bộ tiếp theo tại các bang miền bắc). Gore chọn điểm dừng chân tại bang Tennessee quê nhà, tới một bệnh viện có tòa nhà mới xây hiện đại dành cho khoa nhi. Tại đó chúng tôi đã được gặp Bill Clinton, lúc đó là Thống đốc bang Arkansas, và tôi quyết định bỏ chuyến thăm bệnh viện để phỏng vấn Clinton. Qua những cuộc đối thoại trước đây, tôi thấy ông ta là một nhà phân tích chính trị giỏi và dễ tiếp cận, và cuộc phỏng vấn đã cực kỳ hiệu quả. Bản thân tôi đã thỏa thuận với một đồng nghiệp của tờ báo không cạnh tranh ở miền Trung Tây là sẽ cung cấp cho anh ta thông tin về Clinton, đổi lại anh ta sẽ cung cấp cho tôi thông tin về chuyến thăm ở bệnh viện.

Mong đợi những sự kiện bất ngờ

Cẩm nang vạch ra những sự việc đã được sắp đặt, nhưng nó không tiên liệu được một nghìn lẻ một những sự kiện bất ngờ lúc nào cũng có thể xảy ra. Tôi lúc nào cũng phải sẵn sàng ứng biến trước những sự kiện bất ngờ, bởi chúng là cốt lõi của ngành kinh doanh tin tức. Những diễn biến mới tại Iraq, những động thái mới tại Quốc hội về vấn đề nhập cư hay chăm sóc y tế, rồi một ứng cử viên bị loại khỏi cuộc bầu cử sơ bộ của đảng mình do gặp khó khăn về gây quỹ và nhiều sự kiện khác nữa.

Những diễn biến trên thường không được hào hứng chào đón do cả phóng viên và biên tập viên đã trở nên chán ngán với những bài diễn thuyết, chiến dịch vận động khuôn mẫu của ứng cử viên. Nó được lặp đi lặp lại hết sự kiện này đến sự kiện khác nhằm thu hút khán giả mới nhưng lại khiến cánh phóng viên chúng tôi luôn phải tìm kiếm các đầu mối tin mới cho chuyên mục và các bài phân tích tin. Tuy nhiên, trong một chiến dịch vận động, tôi đã tập hợp và soạn thảo những gì mà tôi cho là một bản tin tuyệt vời, theo đó các sự kiện lớn trong ngày của chiến dịch vận động tranh cử đã minh họa sống động quan điểm của ứng cử viên về ba vấn đề cơ bản mà ứng cử viên đó đưa ra. Tôi rất tự hào về bản tin đó và gửi đi sớm trước hạn chót. Tuy nhiên, tại sự kiện tiếp theo, ứng cử viên tôi theo dõi chỉ ra rằng đối thủ của ông đã mở rộng chuyến vận động tranh cử mới đây của ông bằng lời khẳng định đầy nghi ngờ rằng carbon dioxit thải ra từ lá cây chính là nguyên nhân gây ra cháy rừng và sương mù ở một rặng núi phía đông nước Mỹ, làm dấy lên một cuộc tranh luận gay gắt về chính sách môi trường của ông ta. Suốt mấy ngày sau chúng tôi tranh nhau đưa tin về sự kiện đó. Như vậy có nghĩa là bao nhiêu nỗ lực viết lách của tôi từ những ngày trước đó đã trở nên vô ích bởi vấn đề mà tôi cho là không có ý nghĩa gì.

Với công nghệ mới hơn của máy tính xách tay, Blackberries, điện thoại di động và những thiết bị tương tự, chúng tôi có điều kiện để tiên liệu các diễn biến ngay cả khi đang trên đường. Chúng tôi có thể kiểm soát dịch vụ có dây và các trang tin của các cơ quan thông tấn khác. Chúng tôi không còn phải chạy theo nhân viên và các cố vấn trong chiến dịch tranh cử để có được thông tin phản hồi trước các sự kiện nóng hổi, vì họ cung cấp những thông tin đó cho chúng tôi qua thư điện tử. Thời kỳ trước khi có máy tính và modem, việc gửi tin bài khi đi trên đường để kịp hạn chót có thể rất khó khăn. Nhưng giờ đây việc liên lạc với tòa soạn nói chung là thường xuyên và nhanh chóng với điện thoại di động, truy cập Internet không dây, modem băng thông rộng và tốc độ cao phục vụ việc chuyển và nhận tin bài, báo cáo, và các tài liệu cơ bản lưu trong máy tính xách tay. Công nghệ mới, kể cả vệ tinh, rõ ràng cũng đã làm đội ngũ làm truyền hình giảm bớt gánh nặng vì đối với họ trước đây khâu hậu cần ghi băng hình rồi chuyển về trụ sở chính để kịp phát bản tin buổi tối là cơn ác mộng thường ngày.

Tuy nhiên, công nghệ mới cũng có nghĩa là thêm nhiều việc hơn, bởi phóng viên các hãng thông tấn có trang tin điện tử và đài phát thanh được trông đợi cập nhật những tin tức nóng hổi trong suốt cả ngày. Về các lý do kỹ thuật mà không ai trong chúng tôi hiểu được, hạn chót để ra ấn bản đầu tiên của hai tờ nhật báo lớn nơi tôi đã làm việc là Washington Star và Washingtion Post, được rời lên sớm hơn một giờ, tức 7 giờ chứ không phải 8 giờ tối, sau khi phòng tin đã lên chế bản. Điều đó cũng có nghĩa là tòa soạn có thể dễ dàng liên hệ với bạn đôi khi với những ý tưởng hết sức ngớ ngẩn về tin bài.

Cuộc sống thật tuyệt diệu nếu bạn không ốm yếu. Đó là một cuộc sống dành cho người trẻ khỏe, có thể làm việc 16 tiếng một ngày và lùi bữa tối đến 11 giờ đêm. Khi tôi còn trẻ và coi mình là đấng nam nhi (đến tận tuổi 50), tôi coi đó là một thách thức tiếp thêm động lực cho mình.

Khi biết tôi làm nghề kinh doanh tin tức, mọi người thường hay nhận xét là: “Nghề đó thú vị đấy. Chắc ngày nào anh cũng phải biết vài thông tin mới. Tôi trả lời “Đúng vậy”, nhưng trong bụng thì nhủ thầm “Còn các anh thì chẳng có ý tưởng gì cả”.

Các ý kiến trình bày trong bài này không nhất thiết phản ánh các quan điểm hay chính sách của Chính phủ Mỹ.