Tư liệu dịch: Chính trị, xã hội và văn hóa Mỹ

NHỮNG NGƯỜI PHỤ NỮ CÓ NHIỀU ẢNH HƯỞNG Ở NƯỚC MỸ
Ấn phẩm của Chương trình Thông tin Quốc tế, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, tháng 2/2006

GIỚI THIỆU

Trong những năm gần đây, ngày càng có nhiều xã hội trên khắp thế giới bắt đầu nhận thấy sự đóng góp vô cùng quan trọng của phụ nữ vào hoạt động thương mại, cộng đồng và vào đời sống dân sự. Dù đó là sự kiện phụ nữ Afganistan đi bỏ phiếu bầu cử tổng thống hay việc phụ nữ bắt đầu mở những cơ sở kinh doanh siêu nhỏ tại Êtiôpia, thì xu thế hướng tới quyền bình đẳng hơn nữa của phụ nữ trên toàn thế giới đều đã rõ ràng. Tuy nhiên, theo báo cáo năm 2005 của Quỹ dân số Liên Hiệp Quốc, hiện nay, “sự phủ nhận các quyền con người cơ bản của phụ nữ vẫn còn dai dẳng và trên quy mô rộng”.

Để kỷ niệm Ngày Quốc tế Phụ nữ, 8/3, và kỷ niệm Tháng Lịch sử Phụ nữ Quốc gia, chúng tôi đã phát hành một ấn phẩm điện tử để nêu bật các thành tựu của một vài phụ nữ tiêu biểu trong lịch sử nước Mỹ và vai trò của họ trong việc hình thành nên xã hội dân chủ của nước Mỹ ngày nay. Những phụ nữ này, từ bà Sacagawea, một người Mỹ bản địa - người đã dẫn dắt những người da trắng đến định cư tại những vùng đất hoang dã rộng lớn, đến bà Sojourner Truth, người đã đấu tranh để chấm dứt chế độ nô lệ và thực hiện quyền bình đẳng cho tất cả mọi người, và bà Jeannette Rankin, người đã lên tiếng bảo vệ sức khỏe cho phụ nữ và trẻ em trước Quốc hội - đều đã tin rằng họ cần phải cống hiến và đã không lưỡng lự vượt qua những trở ngại trên con đường cống hiến ấy. Kể lại những thành tựu này của họ là để nhắc nhở chúng ta rằng mọi xã hội đều đang được hưởng những lợi ích do tài năng và trình độ chuyên môn của những người phụ nữ trong xã hội đó mang lại.

QUYỀN BỎ PHIẾU CỦA PHỤ NỮ

Cuộc vận động ở thế kỷ XIX để dành các quyền bình đẳng cho phụ nữ - bắt đầu bằng việc những phụ nữ có học vấn tham gia vào các vấn đề xã hội. Elizabeth Cady Stanton và Lucretia Mott đã gặp nhau vào năm 1840 tại Hội nghị phản đối chế độ nô lệ được tổ chức ở Luân Đôn. Không hài lòng với việc bị loại khỏi các hoạt động của Hội nghị chỉ vì lý do về giới tính, Stanton, Mott, và các đại biểu nữ khác đã tẩy chay hội nghị và sau đó bắt đầu lên kế hoạch cho một Hội nghị tương tự về quyền phụ nữ. Tám năm sau đó, Hội nghị này đã diễn ra tại Seneca Falls, New York.

Hội nghị ở Seneca Falls đã đưa ra dự thảo Tuyên ngôn về Tình cảm dựa trên Tuyên ngôn Độc lập của Hoa Kỳ, bản Tuyên ngôn năm 1776 đã tách nước Mỹ khỏi Anh Quốc. Bản tuyên ngôn này đã đề ra chương trình nghị sự cho phong trào đấu tranh cho nữ quyền: công nhận quyền của phụ nữ đối với con cái của họ trong trường hợp ly dị, quyền được làm chứng trước toà án để chống lại một người chồng bạo hành, quyền được làm việc và được giữ lại tiền lương của mình mà không cần phải nộp cho chồng của họ - và điều đặc biệt gây nhiều tranh cãi trong thời kỳ này là quyền được tham gia bỏ phiếu của phụ nữ.
Sự hiểu biết sâu sắc về chính trị của Stanton và của người bạn không kém phần nổi tiếng trong phong trào đấu tranh vì các quyền của phụ nữ trong thế kỷ XIX, Susan B. Anthony, là để thay đổi xã hội, trước tiên, bạn phải thay đổi được quan điểm của công chúng. Cả hai người phụ nữ này đều có ý nghĩ là phải tuyên truyền: Stanton thì thông qua các bài viết của mình, còn Anthony thì thông qua ảnh hưởng cá nhân và hàng loạt các buổi thuyết trình. Bên cạnh đó, cả hai người phụ nữ này đều nhận thấy rằng tự do và quyền tự do cho một vài nhóm phụ nữ về cơ bản cũng đồng nghĩa với tự do và quyền tự do cho tất cả các nhóm phụ nữ khác. Qua việc đấu tranh để xóa bỏ chế độ nô lệ da đen, vào cuối thế kỷ XIX, hai người phụ nữ này đã thuyết phục dân chúng Mỹ rằng phụ nữ, giống như những người nô lệ trước kia, xứng đáng được hưởng các quyền đối xử rành mạch và quyền được luật pháp bảo vệ. Cuối cùng, họ đã kết luận rằng các cuộc bầu cử tự do, phổ thông và công bằng cần phải cho phép mọi thành viên trong xã hội tham gia để họ bày tỏ nguyện vọng của mình thông qua một phuơng tiện hiệu quả.

VAI TRÒ CỦA PHỤ NỮ TRONG CHÍNH PHỦ MỸ

Trong nửa đầu thế kỷ XX, nước Mỹ đã trở thành một cường quốc trên thế giới sau chiến thắng trong hai cuộc chiến tranh thế giới và thoát khỏi cuộc đại suy thoái. Các cải cách kinh tế và xã hội đã đem lại cho người lao động Mỹ và gia đình của họ một mức sống tốt hơn và những người dân Mỹ gốc Phi càng hy vọng rằng cuối cùng, họ cũng đã có được quyền bình đẳng về sắc tộc.

Thời gian này cũng đánh dấu những thành công vượt bậc của phụ nữ trong những lĩnh vực lâu nay vẫn nằm ngoài vai trò truyền thống của họ là làm vợ, làm mẹ, hay là người chăm sóc cho người khác. Rất nhiều phụ nữ đã theo học các trường cao đẳng hoặc tìm được việc làm trong các ngành công nghiệp khi nam giới tham gia Chiến tranh Thế giới Thứ hai. Sự kiện giành được quyền bầu cử từ năm 1920 đã thôi thúc và khích lệ phụ nữ đạt được vô số những thành công khác trong lĩnh vực chính trị và trong các hoạt động của Chính phủ. Bang miền tây Montana là bang đầu tiên trao cho phụ nữ quyền bầu cử trước khi cả nước thực hiện quyền này vào năm 1920, đã bầu Jeannette Rankin làm người phụ nữ đầu tiên đại diện cho họ trong Quốc hội. Ngay sau đó, hàng trăm, rồi hàng nghìn phụ nữ đã vận động tranh cử vào các vị trí lãnh đạo tại chính quyền các thành phố, các hạt, các cơ quan cấp bang và liên bang. Trong số đó có Ella Grasso ở bang Connecticut, người phụ nữ đầu tiên được bầu làm Thống đốc, Lorna Lockwood, người phụ nữ đầu tiên được chọn vào Toà án tối cao của bang; và những người phụ nữ khác đã tranh cử Tổng thống hoặc Phó Tổng thống Hoa Kỳ, trong đó có Shirley Chisholm và Elizabeth Dole. Một số người khác đã được bổ nhiệm vào các vị trí quan trọng như Eleanor Roosevelt tại Liên Hiệp Quốc, Sandra Day O'Connor tại Toà án Tối cao, và Condoleezza Rice hiện là Ngoại trưởng Mỹ, cũng đều là những phụ nữ trong nhiều phụ nữ nổi tiếng mà tài năng của họ đã làm phong phú thêm đời sống chính trị tại nước Mỹ và ở nước ngoài. Nhưng câu chuyện của họ bắt đầu với những người phụ nữ tiên phong như Jeannette Rankin và Hattie Caraway.