Tư liệu dịch: Các vấn đề toàn cầu

BÁO CÁO NĂM 2005 VỀ TỰ DO TÔN GIÁO QUỐC TẾ
Cục Dân chủ, Nhân quyền và Lao động, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ
tháng 11/2005

TỔNG KẾT TÌNH HÌNH

(Mở đầu phần trích đoạn)  

Bản tổng kết tình hình bao gồm 3 phần. Phần I nói về nhiều nước trong số các nước tại đó quyền tự do tôn giáo bị hạn chế và phân loại các hành động và chính sách của các nước đó thành 5 nhóm. Phần II đưa ra những thí dụ về những nước mà chính phủ đã tiến hành những bước đi có ý nghĩa để thúc đẩy hay bảo vệ tự do tôn giáo, tuy rằng tại các nước này vẫn tồn tại những vấn đề phức tạp. Phần III liệt kê những hành động quan trọng mà Chính phủ Mỹ đã tiến hành tại những nước đã chọn lọc để khuyến khích các nước khác thúc đẩy tự do tôn giáo. Nhiều nước được nhắc tới trong hai hoặc cả ba phần của bản tổng kết, tùy theo loại hành động hay tình hình cụ thể. Trong Phần I, một số nước có thể được liệt kê ở nhiều hơn 1 trong 5 nhóm ; tuy nhiên, để cho gọn, một nước nhất định chỉ được liệt kê một lần trong nhóm thể hiện rõ nhất đặc trưng các rào cản đối với tự do tôn giáo ở nước đó.  

PHẦN I : RÀO CẢN ĐỐI VỚI TỰ DO TÔN GIÁO 

Các hành động cực quyền hay độc đoán nhằm kiểm soát đức tin hay việc hành đạo  

Các chế độ cực quyền và độc đoán tìm cách kiểm soát tư tưởng và biểu hiện tôn giáo. Những chế độ đó xem một số hay tất cả các nhóm tôn giáo như kẻ thù của quốc gia vì các nhóm đó có đức tin tôn giáo hay có tính độc lập đối với chính quyền trung ương. Việc hành đạo thường được xem như một mối đe dọa đối với tư tưởng hay quyền lực nhà nước. Nhà nước thường đàn áp các nhóm tôn giáo có cơ sở là các nhóm sắc tộc chủ yếu.
...  

Sự thù nghịch của nhà nước đối với các tôn giáo thiểu số hay không được chấp thuận

Một số chính phủ, trong khi không thực hiện chính sách kiểm soát toàn diện đối với các tôn giáo thiểu số, vẫn có thái độ thù nghịch và chủ trương đàn áp đối với một số nhóm hoặc xem các nhóm đó như những mối đe dọa an ninh "những mối đe dọa an ninh". Các chính phủ này thi hành các chính sách nhằm yêu cầu các tín đồ ly khai tôn giáo của họ, làm cho các thành viên của các nhóm tôn giáo phải rời bỏ đất nước hay đe dọa và gây rối một số nhóm tôn giáo, hay có những tác động nhằm mục đích chủ yếu là đe dọa hay gây rối đối với một số nhóm tôn giáo.
... 

Việt Nam. Tuy có một số cải thiện về tự do tôn giáo, Chính phủ tiếp tục hạn chế các hoạt động có tổ chức của các nhóm tôn giáo bị xem như không phù hợp với luật pháp và các chính sách của Nhà nước. Mặc dù chính sách quản lí tôn giáo đã bớt phần hạn chế, khuôn khổ pháp lí tiếp tục yêu cầu các tổ chức và các hoạt động thuộc tất cả các giáo phái đều phải được chính phủ chính thức cho phép. Vẫn còn những hạn chế về các đẳng cấp và giáo sĩ của các nhóm tôn giáo. Mức độ giám sát các tôn giáo được công nhận và gây rối đối với các tín đồ của những tôn giáo không được công nhận khác nhau ở từng địa phương. Thường thường điều đó là kết quả của những cách giải thích khác nhau về chính sách của Nhà nước. Có những báo cáo về một số trường hợp các quan chức địa phương ép buộc nhóm sắc tộc thiểu số Tin lành phải ly khai giáo phái này. Theo báo cáo, cảnh sát đã tùy tiện bắt giam và đôi khi đánh đập tín đồ, đặc biệt là tại các vùng dân tộc thiểu số ở miền núi. Có ít nhất 6 người bị giam giữ vì lí do tôn giáo và có ít nhất 15 người khác bị hạn chế hoạt động ở những mức độ khác nhau.
...

Sự thờ ơ của Nhà nước đối với những phân biệt xã hội hay ngược đãi các nhóm tôn giáo

Một số nước chủ trương không khuyến khích phân biệt và ngược đãi tôn giáo nhưng không ngăn chặn được những hành động xung đột, gây rối hay những hành động có hại khác thường, nhưng không nhất thiết chống lại các nhóm tôn giáo thiểu số. Các nước khác có chính sách nhất quán và nghiêm khắc đối với những vi phạm quyền tự do tôn giáo do các cá nhân, các tổ chức phi chính phủ hay những quan chức hành pháp địa phương.
.... 

Quy định hay chính sách phân biệt có hại cho một số tôn giáo

Một số chính phủ đã ban hành những quy định có lợi cho tôn giáo đa số và kì thị tôn giáo thiểu số. Điều đó thường xuất phát từ điều kiện lịch sử với tính trội của tôn giáo đa số và một thiên kiến đối với các tôn giáo mới hay thiểu số. Ở những nước này, một bộ phận công dân thường có tâm lí nghi ngờ đối với các tôn giáo mới.
... 

Tố cáo một số tôn giáo vì xem các tôn giáo đó như những giáo phái nguy hiểm

Một số chính phủ phương Tây tiếp tục thi hành những quy định hạn chế và áp dụng những tập quán xem các tôn giáo thiểu số như những giáo phái nguy hiểm.
...

PHẦN II: NHỮNG CẢI THIỆN ĐÁNG KỂ TRONG VIỆC THÚC ĐẨY TỰ DO TÔN GIÁO

Đạo luật Tự do Tôn giáo Quốc tế yêu cầu phần Tóm lược nội dung phải chỉ ra những quốc gia “có những cải thiện đáng kể trong việc bảo vệ và thúc đẩy” tự do tôn giáo trong thời gian của báo cáo. Tuy nhiên, những vấn đề nghiêm trọng vẫn có thể tồn tại ở những quốc gia này.
…

Việt Nam. Chính phủ đã có nhiều sửa đổi đáng kể về luật pháp liên quan đến vấn đề tôn giáo. Tuy vẫn duy trì quản lý nhà nước chặt chẽ đối với các tổ chức tôn giáo, Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo tháng 11 năm 2004 đã nới lỏng quản lý các hoạt động tôn giáo và truyền đạo. Pháp lệnh cho phép các tổ chức tôn giáo tiến hành các hoạt động từ thiện trong lĩnh vực giáo dục và y tế, hai lĩnh vực bị nghiêm cấm ngặt nghèo trước kia. Tháng 2 năm 2005, Thủ tướng ra văn bản yêu cầu các quan chức chính phủ hợp tác với tín đồ Tin lành, giúp các nhóm tôn giáo chưa được công nhận đi đăng ký, và cho phép các “hội thánh Tin lành tại gia” được hoạt động nếu họ cam kết tuân theo pháp luật. Một nghị định thi hành từ tháng 3 năm 2005 nêu rõ việc cưỡng bức các tín đồ bỏ đạo là phạm pháp, và quy định thủ tục đăng ký cho các tổ chức tôn giáo, những thủ tục này trước kia do các quan chức địa phương tự quyết định. Chính phủ đã thả và ân xá cho một số tù nhân tôn giáo. Rất nhiều trong số hàng trăm hội thánh Tin lành tại gia bị ra lệnh đóng cửa vào năm 2001 nay đã có thể lặng lẽ mở cửa lại dù phần lớn là chưa đi hoặc chưa nhận được giấy phép đăng ký.
…

PHẦN III: HOA KỲ THÚC ĐẨY TỰ DO TÔN GIÁO QUỐC TẾ

Phần này mô tả những hoạt động của Hoa Kỳ ở một số quốc gia. Chi tiết có thể tìm thấy trong các báo cáo của từng nước.
…

Việt Nam. Tháng 9 năm 2004, Ngoại trưởng Mỹ đã đưa Việt Nam vào danh sách "các quốc gia cần theo dõi đặc biệt" do các vi phạm nghiêm trọng về tự do tôn giáo. Đại sứ Lưu động về Tự do Tôn giáo Quốc tế, Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, các quan chức cao cấp và đại diện của Đại sứ quán Mỹ đã thảo luận với chính phủ Việt Nam nhằm thúc đẩy cải thiện về tự do tôn giáo. Ngày 5 tháng 5 năm 2005, Mỹ và Việt Nam đã ký một thỏa thuận về một số vấn đề tự do tôn giáo quan trọng. Theo thỏa thuận này, Việt Nam đã thực hiện một số cam kết, bao gồm: nghiêm chỉnh thực hiện những luật mới về hoạt động tôn giáo, từ bỏ những quy định trái ngược đã lạc hậu trước đó, yêu cầu chính quyền địa phương nghiêm chỉnh chấp hành quy định mới và giám sát việc tuân thủ của họ, hỗ trợ các giáo đoàn trong việc mở nhà thờ, dành sự lưu tâm đặc biệt đến những tù nhân hay những trường hợp mà Mỹ quan tâm trong quá trình ân xá. Vào tháng 5 năm 2005, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ đã thảo luận các vấn đề về nhân quyền, bao gồm cả quyền tự do tôn giáo, với các quan chức cấp cao của chính phủ Việt Nam trong chuyến thăm của ông. Tháng 6 năm 2005, Tổng thống Mỹ và Thủ tướng Chính phủ Việt Nam đã thảo luận về tình trạng tự do tôn giáo ở Việt Nam. Ngài Đại sứ và các quan chức Hội truyền giáo đề nghị Chính phủ Việt Nam công nhận rộng hơn các nhóm tôn giáo, bao gồm Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất, các hội thánh Tin lành tại gia, và các giáo phái không theo nhà thờ chính thống đạo Hòa Hảo và Cao Đài. Họ yêu cầu Chính phủ Việt Nam cho phép các tổ chức tôn giáo đã được công nhận có nhiều tự do hơn. Họ liên tục bênh vực và ủng hộ cho việc dừng các biện pháp nghiêm cấm dành cho Hòa thượng Thích Huyền Quang và Hòa thượng Thích Quảng Độ, và một số hòa thượng khác. Cùng với Ngài Đại sứ Lưu động về Tự do tôn giáo và Phó Trợ lý Ngoại trưởng về Dân chủ, Nhân quyền và Lao động, các đại diện của Hội truyền giáo tiếp tục yêu cầu Chính phủ Việt Nam ngừng việc cưỡng bức các tín đồ bỏ đạo, trừng phạt các quan chức có liên quan, đăng ký và mở cửa lại các hội thánh tại gia bị đóng cửa.
…

(Hết trích dẫn)