Quan hệ Việt Nam-Hoa Kỳ

Trợ lý Ngoại trưởng Hoa Kỳ về Các vấn đề Lãnh sự Janice Jacobs Trả lời phỏng vấn Báo điện tử Vietnam Net

12-2-2009
Hà Nội, Việt Nam

Vietnam Net: Câu hỏi đầu tiên dành cho bà. Trước khi Hiệp định hợp tác về con nuôi giữa hai nước hết hiệu lực từ tháng 9 năm trước, phần lớn các tổ chức con nuôi nước ngoài được cấp phép hoạt động tại Việt Nam là của Mỹ, chiếm 42/69 tổ chức. Khi Hiệp định hết hiệu lực, văn phòng của các tổ chức con nuôi Mỹ tại Việt Nam cũng đã phải dừng hoạt động. Theo bà, nhu cầu thực tế nhận con nuôi từ Việt Nam của các gia đình Mỹ hiện nay như thế nào? Vì sao các gia đình Mỹ lại có xu hướng hướng đến Việt Nam để chọn con nuôi?
 
Trợ lý Ngoại trưởng Jacobs: Trước hết tôi phải nói rằng vấn đề cho, nhận con nuôi giữa các nước là mối quan tâm lớn của Hoa Kỳ. Tại Mỹ, có rất nhiều nhóm quan tâm đến hoạt động này, coi đó là một trong những lựa chọn để mang lại một mái ấm cho các trẻ em bị thiệt thòi.

Do có mối quan tâm lớn về vấn đề cho, nhận con nuôi quốc tế, Hoa Kỳ đã ký thoả thuận hợp tác song phương với Việt Nam năm 2005. Tại thời điểm đó, Hoa Kỳ đã bày tỏ sự mong đợi rất lớn rằng Việt Nam sẽ tham gia Công ước La-Haye về con nuôi quốc tế.

Hoa Kỳ nhấn mạnh Công ước La-Haye vì chúng tôi đặc biệt cho rằng công ước này sẽ đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động cho, nhận con nuôi; các tiêu chuẩn do công ước này quy định thúc đẩy lợi ích tốt nhất cho trẻ cũng như cho bố mẹ nuôi và bố mẹ đẻ.

Tính minh bạch đặc biệt quan trọng và cần được đảm bảo trên nhiều phương diện khác nhau. Ví dụ như vấn đề lệ phí bố mẹ nuôi phải trả. Chúng tôi yêu cầu các nước đối tác công bố bảng phí liên quan đến vấn đề con nuôi. Thông thường, các phí này được tính trên chi phí của cung cấp dịch vụ của chính phủ, chi phí hành chính, trong một số trường hợp còn là chi phí nuôi dưỡng trẻ bị bỏ rơi tại các trại trẻ. Đây là một khía cạnh rất quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch.

Một khía cạnh quan trọng nữa là chúng tôi cần đảm bảo rằng đứa trẻ được cho làm con nuôi có đủ điều kiện thuộc diện cho làm con nuôi. Có nghĩa là chúng tôi cần biết rõ nguồn gốc của đứa trẻ đó.

Sau khi ký hiệp định hợp tác với Việt Nam, phía Mỹ đã có mối quan tâm rất lớn đối với việc nhận trẻ từ Việt Nam làm con nuôi. Như bạn đã nói, có rất nhiều tổ chức con nuôi của Mỹ hoạt động tại Việt Nam. Chúng tôi cũng đã cấp hàng trăm visa cho con nuôi Việt Nam. Tuy nhiên, sau đó chúng tôi đã nhận thấy một số điểm bất thường trong việc cho, nhận con nuôi. Chúng tôi đã tiến hành điều tra và phát hiện trong một số trường hợp, bố mẹ của đứa trẻ đã được cho tiền, về cơ bản tức là đứa trẻ đó đã bị mua bán. Cũng có trường hợp trẻ được đưa vào trung tâm nuôi dưỡng để được cho làm con nuôi trong khi bố mẹ đẻ của trẻ không hề biết gì về việc đó.

Do các quan ngại nói trên, chúng tôi đã quyết định không gia hạn khi hiệp định hết hiệu lực tháng 9 năm ngoái. Chúng tôi đã đề cập các quan ngại đó với Chính phủ Việt Nam. Tôi rất vui mừng rằng trên thực tế, Việt Nam đã tiến hành điều tra một số vụ việc và đã bắt giữ một số người liên quan.

Đây là điều đáng khích lệ. Bên cạnh đó, trong chuyến thăm Hoa Kỳ của Thủ tướng Việt Nam năm ngoái, ngài Thủ tướng cũng cho biết Việt Nam rất quan tâm đến việc tham gia Công ước La-Haye về con nuôi. Chúng tôi cho rằng cả hai điều trên đều là những tín hiệu đáng khích lệ.

Chúng tôi muốn hợp tác với Việt Nam để đến một thời điểm nhất định Việt Nam sẽ có thể tham gia Công ước La-Haye. Tôi rất vui khi được nói rằng đây không chỉ là nỗ lực của riêng Hoa Kỳ. Nhiều đại sứ quán khác ở Hà Nội cũng đang làm việc cùng chúng tôi trong việc hợp tác với Chính phủ cũng như cung cấp các hỗ trợ kỹ thuật trong quá trình triển khai các bước cần thiết để gia nhập Công ước La-Haye.

Hiện chúng tôi đang hợp tác tốt với Việt Nam trên nhiều lĩnh vực. Chúng tôi rất hy vọng hai bên sẽ có nhiều bước tiến tích cực trong hợp tác về cho, nhận con nuối.

Vietnam Net: Sau khi Mỹ ra quyết định trước chấm dứt không gia hạn Hiệp định hợp tác về con nuôi giữa hai nước, Việt Nam cũng ra quyết định tương tự và việc hợp tác đã ngừng lại kể từ ngày 1.9.2008. Nhưng tôi được biết hai bên đang bàn về khả năng tiếp tục đàm phán một thỏa thuận mới nhằm tiếp tục triển khai chương trình hợp tác nuôi con nuôi Việt Nam-Mỹ theo hướng minh bạch hơn, rõ ràng hơn và phù hợp với các chuẩn mực của Công ước La-Haye. Nội dung này có nằm trong chương trình làm việc của bà tại Việt Nam?

Trợ lý Ngoại trưởng Jacobs: Tôi sẽ có buổi làm việc với quan chức Bộ Tư pháp và các bộ ngành khác về vấn đề con nuôi. Chúng tôi sẽ không thảo luận việc ký kết một thoả thuận mới ngay tại thời điểm này. Tuy nhiên, tôi rất hy vọng rằng hai bên sẽ có thể làm việc với nhau để tiến đến một thoả thuận nhằm giúp Việt Nam đáp ứng các yêu cầu của Công ước La-Haye.

Vietnam Net: Việt Nam đang có chương trình xây dựng pháp luật về vấn đề con nuôi và dự kiến Quốc hội Việt Nam sẽ thông qua Luật nuôi con nuôi vào tháng 5/2010. Là nước hợp tác về vấn đề này với Việt Nam từ lâu, Mỹ có lời khuyên nào cho phía Việt Nam trong việc xây dựng một hành lang pháp lý chắc chắn cho vấn đề này? Mỹ có tham hỗ trợ kỹ thuật cho phía Việt Nam như thế nào?

Trợ lý Ngoại trưởng Jacobs: Đây là một câu hỏi rất hay. Câu trả lời là có. Chúng tôi muốn được xem bản dự luật đó. Tôi tin rằng không chỉ Hoa Kỳ mà UNICEF và các nước khác hiện đang có hoặc dự định có hợp tác về con nuôi với Việt Nam cũng sẽ rất mong muốn được xem. Chúng tôi sẵn sàng đưa ra các khuyến nghị nếu được yêu cầu. Tuy nhiên, tất cả các bên đối tác đều muốn làm việc cùng nhau nhằm hỗ trợ Việt Nam về mặt kỹ thuật, giúp Việt Nam thông qua dự luật nói trên, đồng thời giúp xây dựng năng lực, cung cấp các hình thức hỗ trợ kỹ thuật khác để xây dựng hạ tầng cần thiết cho việc đáp ứng các yêu cầu của Công ước La-Haye.

Vietnam Net: Tôi được biết Hoa Kỳ đã ít nhất một lần đề cập việc hỗ trợ kỹ thuật cho Việt Nam. Tôi nhớ người tiền nhiệm của bà trong chuyến thăm Việt Nam năm ngoái đã nói điều đó. Bà có thể cho biết phản hồi từ phía Việt Nam là gì? Hợp tác về con nuôi quốc tế và với Hoa Kỳ ở Việt Nam còn rất mới mẻ. Hoa Kỳ có rất nhiều kinh nghiệm về vấn đề này và có thể cung cấp các hỗ trợ kỹ thuật trên phương diện xây dựng các văn bản pháp luật cần thiết. Vậy phản hồi của phía Việt Nam trước đề nghị hỗ trợ từ phía Mỹ như thế nào?

Trợ lý Ngoại trưởng Jacobs: Tôi cho rằng Việt Nam đã tiếp nhận một cách tích cực các đề nghị giúp đỡ của Hoa Kỳ. Có nhiều cách thức hỗ trợ mà chúng tôi có thể cung cấp.

Hôm nay lần đầu tiên tôi được biết chương trình khách thăm quan tự nguyện của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đang được triển khai tại Việt Nam là chương trình lớn nhất thế giới. Theo chương trình này, những người có mối quan tâm đối với các lĩnh vực nhất định sẽ có thể đến Mỹ; chúng tôi sẽ tổ chức cho họ gặp gỡ những người đồng nhiệm với họ. Ví dụ, để chuẩn bị cho việc tham gia Công ước La-Haye, chúng tôi có thể đưa các thẩm phán của Việt Nam sang Mỹ; ở đó, họ sẽ có thể nói chuyện với các thẩm phán Hoa Kỳ, các nhân viên phúc lợi xã hội hoặc những người làm việc liên quan đến hệ thống phúc lợi trẻ em. Chúng tôi có thể đưa họ sang Mỹ, thiết kế chương trình để họ có thể gặp gỡ và nói chuyện tại Mỹ.

Theo chương trình này thì về cơ bản, khách thăm quan từ Việt Nam sẽ chi trả chi phí đi lại đến Mỹ. Khi đã đến Mỹ, họ sẽ được Chính phủ Hoa Kỳ sẽ chi trả tất cả các chi phí trong suốt chuyến thăm.

Đây là một trong những ví dụ về hình thức hỗ trợ.

Chúng tôi cũng có thể làm việc với đối tác của mình tại Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) để xem họ có thể cung cấp các dạng hỗ trợ nào, từ đó sẽ tiến hành. Như vậy, có rất nhiều cách chúng tôi có thể hỗ trợ.

Tất nhiên, chúng tôi cũng có thể làm việc thông quan UNICEEF và Uỷ ban Thường trực La-Haye để cung cấp các hỗ trợ liên quan đến Công ước La-Haye.

Vietnam Net: Bà có hy vọng khi nào hai bên có thể ký kết một thỏa thuận hợp tác mới về vấn đề nuôi con nuôi giữa hai nước? Nếu Việt Nam và Mỹ tiếp tục ký thỏa thuận mới về hợp tác nuôi con nuôi quốc tế thì phía Việt Nam dự kiến sẽ chỉ còn khoảng 20 tổ chức nuôi con nuôi của Mỹ sẽ có văn phòng hoạt động tại Việt Nam, tức sẽ giảm một nửa so với số tổ chức từng hoạt động ở Việt Nam. Phía Mỹ sẽ có tổ chức lựa chọn để đảm bảo các tổ chức nuôi con nuôi của Mỹ hoạt động ở Việt Nam chất lượng hơn?

Assistant Secretary Jacobs: Trước hết, chúng tôi chưa có thời gian cụ thể cho việc ký kết một thoả thuận mới. Hai bên cần thảo luận các vấn đề tồn tại và tìm kiếm giải pháp. Như vậy thoả thuận mới nếu được ký sẽ là bước đệm để tiến tới việc Việt Nam ký kết tham gia Công ước La Haye. Dù việc đó có mất bao nhiêu thời gian đi nữa thì chúng tôi cũng sẵn sàng.

Sẽ là khôn ngoan khi hạn chế số lượng các tổ chức con nuôi. Trước đây, khi làm việc với các đối tác không tham gia Công ước La-Haye, chúng tôi cũng đề nghị chỉ sử dụng những tổ chức, nhà cung cấp dịch vụ liên quan đến vấn đề con nuôi đã được xác nhận đáp ứng những tiêu chuẩn trong khuôn khổ của Công ước La Haye. Đây cũng có thể là một khả năng cho Việt Nam. Các nước nói trên chi sử dụng các tổ chức được Mỹ chính thức công nhận.

Vietnam Net: Xin cảm ơn bà về cuộc phỏng vấn.

Assistant Secretary Jacobs: Cảm ơn bạn.

# # # #