GIÁC THƯ GỬI HÀ NỘI

Wall Street Journal, ngày 4/5/2007
Tác giả: Chris Smith, Bart Stupak và Frank Wolf

Một linh mục Công giáo từng ở tù 13 năm vừa bị bắt lại và bị kết án thêm tám năm nữa vì làm cố vấn cho phong trào dân chủ và một đảng chính trị mới.  Một phụ nữ, có chồng bà được thả sau một thời gian ngồi tù vì truyền bá tài liệu ủng hộ dân chủ, lại bị xe hơi đụng – được tin là do công an mặc thường phục lái – nhằm dọa người phụ nữ này và ngăn không cho bà đến gặp Đại sứ Mỹ. Một luật sư vừa kết thúc chương trình học tại Mỹ theo học bổng của Quỹ Dân chủ Quốc gia bị bắt trong vòng một tuần sau khi về nước, và bị buộc tội tham gia vào các hoạt động nhằm lật đổ chính phủ.

Các chuyện này nghe như được trích từ hồ sơ KGB, nhưng thực tế đó lại là những sự kiện đã xảy ra gần đây ở Việt Nam.

Mỗi sự kiện, dù gây sốc và kinh khủng, tiếc thay, lại là điều có thể đoán trước được. Việt Nam nói đã chấm dứt những hành động vi phạm nhân quyền nhưng cái gọi là cải cách của Việt Nam hóa ra chẳng là gì khác ngoài trò bịp.  Chính phủ Việt Nam vẫn tiếp tục những hành động vi phạm nhân quyền mà không bị trừng phạt.

Đầu tuần này, Hạ viện Mỹ thông qua nghị quyết do chúng tôi đề xuất để một lần nữa yêu cầu Chính phủ Việt Nam ngừng vi phạm nhân quyền. Nghị quyết của chúng tôi kêu gọi nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam trả tự do ngay lập tức và vô điều kiện cho các tù nhân chính trị và tù nhân vì lí do tín ngưỡng, là những người đã bị bắt trong làn sóng đàn áp gần đây của Chính phủ. 

Các tù nhân đó bao gồm Cha Nguyễn Văn Lý, người được nói ở trên, bị xử tám năm tù đơn giản chỉ vì cố thực thi quyền con người cơ bản của mình để ủng hộ thay đổi ở Việt Nam một cách hòa bình.  Những thủ tục trong phiên tòa chiếu lệ xử Cha Lý đã kết thúc trước khi chúng bắt đầu. Không được có luật sư biện hộ, ông phải tự bảo vệ mình trong phòng xử án nơi tội của ông đã được định trước và ông bị bịt miệng khi cố đấu tranh cho quyền của mình.

Không phải chỉ mình ông. Cùng thời gian Cha Lý bị vướng vào vòng lao lý, công an Việt Nam bắt người phát ngôn chính cho Đảng Thăng tiến Việt Nam và người sáng lập Phong trào Công đoàn Việt Nam, Lê Thị Công Nhân. Vào đúng ngày Cha Lý bị bắt, ngày 6/3/2007, công an Việt Nam bắt Nguyễn Văn Đài, một trong số rất ít luật sư hoạt động vì nhân quyền của Việt Nam.

Cùng với các nỗ lực đáng hổ thẹn để bịt miệng những người phản đối chính trị, nhà cầm quyền ở Hà Nội tiếp tục đàn áp tự do tôn giáo và ngược đãi các thành viên của đạo Cao Đài, Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất, Phật giáo Hòa Hảo và những người Thượng ở Tây Nguyên.  Quyền công nhân hầu như không tồn tại và Chính quyền Việt Nam hầu như không có hoặc có rất ít tiến bộ trong việc chấm dứt nạn buôn người kinh khủng ở đất nước họ.

Việc kết tội Cha Lý và bắt giữ ông Đài và bà Nhân đã vi phạm Điều 69 Hiến pháp Việt Nam và đi ngược lại các quyền được bảo vệ trong Hiệp ước Quốc tế về Quyền Dân sự và Chính trị, mà Việt Nam là một thành viên chính thức. Cha Lý và những người bất đồng chính kiến khác chỉ muốn một tương lai tốt đẹp hơn cho đất nước họ. Họ là những người thông minh, tài năng và tử tế -- và nằm trong số người giỏi nhất, thông minh nhất và can đảm nhất của Việt Nam.  Họ không nuôi dưỡng ác tâm gì với Chính phủ Việt Nam, và chẳng mảy may ủng hộ bạo lực chống chính phủ.

Rất giống với Vaclav Havel, Lech Walesa và những người bảo vệ nhân quyền khác đã góp phần chấm dứt chủ nghĩa cộng sản một cách hòa bình ở Đông Âu, những cá nhân đó là những anh hùng. Họ và gia đình họ luôn bị quấy rầy, ngược đãi, và trong nhiều trường hợp, bị bắt giam và hành hạ chỉ vì họ ủng hộ một Việt Nam nơi họ và đồng hương có thể tự do phát ngôn, đi bầu trong các cuộc bầu cử tự do và công bằng, và thực hành tín ngưỡng của họ.

Chế độ chuyên chế ghét và sợ sự phơi bày công khai, nên chúng ta phải tập trung chú ý như một tia laser chiếu vào các vi phạm nhân quyền đang diễn ra ở Việt Nam. Hạ Viện Mỹ đã mạnh mẽ kêu gọi cải cách qua việc thông qua nghị quyết của chúng tôi, lên tiếng cho những người bất đồng ở Việt Nam, những người sẽ tiếp tục bị nhà cầm quyền bịt miệng, và yêu cầu chính phủ Việt Nam tuân theo các tiêu chuẩn được quốc tế công nhận cho tự do và quyền con người cơ bản. Cộng đồng quốc tế -- đặc biệt là láng giềng và các đối tác thương mại của Việt Nam -- nên làm theo bằng một nghị quyết tương tự để gây sức ép đối với nhà cầm quyền Việt Nam.

Khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2006, Việt Nam được phép gia nhập với bảo đảm là chính phủ đang đều đặn cải thiện thành tích nhân quyền và sẽ tiếp tục như thế. Tình hình bị siết chặt gần đây là một bước lùi đáng kể. Các tiêu chuẩn và trách nhiệm để tham gia vào cộng đồng quốc tế không được chấm dứt sau khi gia nhập WTO. Hơn nữa, một cam kết chắc chắn bảo vệ và đẩy mạnh nhân quyền nên được yêu cầu đối với mọi nhà nước thành viên. Nếu lãnh đạo Việt Nam không sẵn lòng tuân theo yêu cầu của WTO, họ không xứng đáng nhận được các lợi ích có được do là thành viên WTO.

Nhân quyền là vấn đề trung tâm và phải là cốt lõi trong quan hệ của chúng ta với bất cứ chính phủ nào. Không nên có ngoại lệ cho Việt Nam.

Các tác giả là thành viên của Hạ viện Mỹ. Ông Smith thuộc Đảng Cộng hòa, bang New Jersay, ông Stupak thuộc Đảng Dân chủ, bang Michigan; ông Wolf thuộc Đảng Cộng hòa, bang Virginia.