Reference Update

Tháng 3/2006

KINH TẾ VÀ THƯƠNG MẠI

1.      VỀ VAI TRÒ LÃNH ĐẠO
Maurice R. Greenberg
National Interest, đông 2005/06, 5 trang
Để có thể đảm bảo lợi ích quốc gia, Hoa Kỳ cần thực hiện chính sách đối ngoại nhất quán và hiểu được tầm quan trọng của việc thúc đẩy quan hệ kinh tế nhằm tăng cường lợi ích chung với các quốc gia khác. Greenberg nhận xét về vai trò lãnh đạo và lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ và nhận định rằng cần phải khắc phục tình trạng hoài nghi và thái độ thù địch để thắt chặt hơn nữa quan hệ kinh tế và thương mại với các quốc gia khác.

2.      VIỆT NAM: TRIỂN VỌNG QUỐC GIA
Economist Intelligence Unit – ViewsWire, ngày 10/3/2006
Bài báo cập nhật thông tin ngắn gọn về những diễn biến mới của Việt Nam, bao gồm tăng trưởng kinh tế, quan hệ quốc tế, chính sách đối nội và đường lối chính sách.

3.      THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ CỦA HOA KỲ: CON SỐ VÀ DỰ BÁO
Dick K. Nanto và Thomas Lum
Báo cáo của Cơ quan Nghiên cứu Phục vụ Quốc hội Mỹ,  ngày 31/1/2006, 19 trang
Cán cân thương mại của Hoa Kỳ bao gồm những biến số kinh tế vĩ mô thể hiện hoặc không thể hiện rõ những vấn đề tiềm ẩn đang đặt ra với sức cạnh tranh của một số ngành cụ thể hay còn gọi là xương sống cho khả năng cạnh tranh của Hoa Kỳ. Căn cứ vào số liệu năm 2004, báo cáo này nêu rõ bối cảnh và phân tích tình hình thương mại quốc tế của Hoa Kỳ và những diễn biến gần đây nhất. Bài viết cũng cung cấp chi tiết các số liệu, dự báo và con số thống kê.

4.      KHÍA CẠNH ĐẠO ĐỨC TRONG TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
Benjamin M. Friedman
Society, tháng 1-2/2006, 8 trang
Mặc dù đạo đức kiềm chế con người và các quốc gia không coi trọng thái quá những cám dỗ vật chất, song có một điều rõ ràng tăng trưởng kinh tế vẫn thường thúc đẩy thái độ khoan dung trước sự đa dạng, đề cao dân chủ và mang lại nhiều cơ hội.

5.      LIỆU TĂNG TRƯỞNG CÓ PHẢI LÀ GIẢI PHÁP?
Richard Anderson-Connolly
Challenge, tháng 1-2/2006, 29 trang
Nhiều nhà quan sát đánh giá cao khả năng đạt tốc độ tăng trưởng cao của nền kinh tế Hoa Kỳ. Nhưng liệu tăng trưởng có đồng nghĩa với tiến bộ kinh tế? Tác giả lập luận rằng nếu chỉ xét kinh tế thuần túy thì tăng trưởng không nên được hiểu là tiến bộ. Theo tác giả, tiến bộ phải được định lượng bằng những thước đo khác.

6.      ĐÓI NGHÈO VÀ TOÀN CẦU HÓA
Shanker Singham và Donna Hrinak
National Interest, đông 2005/06, 6 trang
“Tự do hóa” thương mại đã không giảm nghèo như người ta đã từng hứa hẹn. Theo tác giả, lý do cơ bản là vì các cuộc cải cách “tự do hóa” đã không gắn liền với các cuộc cải cách kinh tế ở trong nước – một nhân tố không thể thiếu nhằm xây dựng thị trường thực sự cạnh tranh. Hơn nữa, các cuộc đàm phán thương mại thiên vị các nhà sản xuất nhiều hơn là người tiêu dùng. Các tác giả đề xuất các nhà đàm phán thương mại nên có lập trường cứng rắn hơn để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng bằng cách gắn kết cạnh tranh trên thị trường với quá trình tự do hóa.

7.      VIỆN TRỢ VÀ TĂNG TRƯỞNG: MỘT THÁCH THỨC TRONG CHÍNH SÁCH
Raghuram Rajan
Finance & Development, tháng 12/2005, 4 trang
Rajan, Vụ trưởng Vụ Nghiên cứu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế, nhấn mạnh rằng hầu như chưa có bằng chứng nào chứng minh tác động của viện trợ vô điều kiện với tốc độ tăng trưởng. Dường như những nhân tố quan trọng giúp xây dựng môi trường kinh doanh thực sự tích cực và mở cửa nền kinh tế cho thương mại quốc tế bao gồm quản trị, quản lý kinh tế vĩ mô, luật pháp và các chính sách nhạy bén. Tác giả đề xuất các nước giàu nên có những chính sách đáp ứng những tiêu chí nêu trên thành điều kiện quan trọng đối với viện trợ, song cũng cảnh báo không nên quản lý quá chi ly hoặc quá cứng nhắc.

8.      NHÌN LẠI PHÁT TRIỂN KINH TẾ CỘNG ĐỒNG
Ron Shaffer, Steve Deller và Dave Marcouiller
Economic Development Quarterly, tháng 2/2006, 16 trang
Trong khi nêu các quan điểm ủng hộ cách tiếp cận đa ngành đối với phát triển kinh tế cộng đồng, các tác giả đã đề xuất một mô hình thay thế gồm sáu thành tố - nguồn lực, thị trường, thể chế, xã hội, quá trình ra quyết định và không gian. Các tác giả đề cao mô hình gắn lý thuyết kinh tế với thực tiễn, nhất là việc kết hợp các nhân tố kinh tế và phi kinh tế.

AN NINH KHU VỰC

9.      VĂN HÓA CHIẾN LƯỢC VÀ ĐẾ CHẾ HOA KỲ
Theo Farrell
The SAIS Review, hè-thu 2005, 16 trang
Bất kể việc liệu Hoa Kỳ có tự coi mình là một đế chế hay không, nhiều người khắp nơi trên thế giới vẫn cứ coi Hoa Kỳ là một đế quốc. Tác giả đã chỉ ra mối quan hệ giữa tư duy chính sách đối ngoại áp đảo hiện nay của Hoa Kỳ với văn hóa chiến lược của nước này – nguyên nhân đã dẫn tới tình trạng này kéo dài dai dẳng.

10.  SUY NGHĨ NHƯ THẾ NÀO VỀ KHỦNG BỐ?
Richard K. Betts
Wilson Quarterly, đông 2006, 6 trang
Tại sao lúc nào cũng khó có thể lường trước tất cả mọi nguy cơ khủng bố - và thậm chí gần như không thể nào ngăn chặn được những nguy cơ sắp sửa xảy ra? Theo tác giả, ngay cả khi có công nghệ và thông tin tình báo tốt hơn chúng ta vẫn chưa có đủ lý do để lạc quan. Tuy nhiên, hiện đã có một số bước mà chúng ta nên tiến hành để giải quyết vấn đề nêu trên.

11.  SAU HỌC THUYẾT BUSH: ĐẤU TRANH BẢO VỆ CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA ĐẢNG CỘNG HÒA
Joshua Kurlantzick
New Republic, ngày 13/2/2006, 5 trang
Kurlantzick nhấn mạnh Đảng Cộng hòa đã ủng hộ thái quá những mục tiêu chính sách đối ngoại của chính quyền Bush suốt bốn năm qua kể từ khi diễn ra các cuộc tấn công khủng bố vào ngày 11/9. Tuy nhiên, những khó khăn nảy sinh trong cuộc chiến chống khủng bố và cuộc chiến ở Iraq đã dẫn tới sự phân liệt trong nội bộ đảng về các vấn đề chính sách đối ngoại. Tác giả nêu bật ba trường phái chính sách đối ngoại và những nhân vật cốt cán trong ngành hành pháp và lập pháp hiện đang có những quan điểm rất khác nhau về chính sách đối ngoại.

12.  HÃY SUY NGHĨ LẠI: QUYỀN LỰC MỀM
Joseph S. Nye Jr.
Foreign Policy Web Exclusive, tháng 2/2006, 3 trang

Thực sự quyền lực mềm là gì và nó có ý nghĩa như thế nào trong việc giải quyết những thách thức đặt ra hiện nay? Là người đưa ra thuật ngữ này trong một bài viết vào năm 1990, tác giả cho rằng sau khi được sử dụng rộng rãi thuật ngữ này đã được mở rộng và phát triển đôi khi tới mức không thể ngờ tới. Bài viết này chứng minh rõ hơn ý nghĩa thực sự của khái niệm quyền lực mềm.

NHỮNG VẤN ĐỀ TOÀN CẦU VÀ MÔI TRƯỜNG

13.  KIỂM SOÁT MA TÚY: CHÍNH SÁCH VÀ CÁC CÁCH TIẾP CẬN CỦA QUỐC TẾ
Rafael Perl
Báo cáo của Cơ quan Nghiên cứu Phục vụ Quốc hội Mỹ, ngày 02/2/2006, 19 trang
Bản báo cáo đề cập tới chính sách kiểm soát ma túy hiện nay của chính quyền Bush, đồng thời nêu khái quát và phân tích vấn đề ma túy và xem xét các cách tiếp cận giải quyết. Báo cáo cũng tóm lược chiến lược chống ma túy của chính quyền của Tổng thống George W. Bush.

14.  QUAN NIỆM MỚI VỀ Y TẾ TOÀN CẦU
Jon Cohen
Science, ngày 13/1/2006, 6 trang
Những hỗ trợ và tài trợ cải thiện hệ thống y tế cộng đồng ở các nước đang phát triển đã tăng mạnh trong những năm gần đây với nhận thức cho rằng sức khỏe của cộng đồng được cải thiện có thể là nhân tố chủ chốt thúc đẩy sự phát triển và tính bền vững của một dân tộc nói chung.

BÁO CHÍ, TRUYỀN THỐNG VÀ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

15.  QUẢN LÝ CÓ HIỆU QUẢ BẢO MẬT VÀ AN NINH THÔNG TIN
Alicia Anderson
EDUCAUSE Quarterly, tập 29, số 1, 2006, 4 trang
Một loạt vụ tin tặc đột nhập hệ thống thông tin của một số trường đại học lớn ở Hoa Kỳ gần đây là tiếng chuông cảnh tỉnh, đòi hỏi phải xây dựng một chiến lược an ninh thông tin và bảo mật toàn diện. Tuy nhiên, đây không phải là nhiệm vụ dễ dàng. Điều đó liên quan tới việc hài hòa giữa một bên là văn hóa công khai với một bên là nhu cầu đảm bảo an ninh và bảo mật. Tác giả cho rằng an ninh và bảo mật không phải là những vấn đề công nghệ thông tin thuần túy mà đòi hỏi một cách tiếp cận tập thể, chiến lược và toàn diện. Bài viết đề xuất các giải pháp cho vấn đề này.

16.  SỰ HƯNG THỊNH CỦA NHẬT KÝ MẠNG
K. Daniel Glover
National Journal, ngày 21/1/2006, 6 trang
Sau khi giành vị trí nổi bật trên phương tiện truyền thông và chính trường, nhật ký mạng (blogs hay còn gọi là Weblog) ngày càng có ảnh hưởng lớn với giới hoạch định chính sách. Các nhà hoạt động đã sử dụng nhật ký mạng để gây ảnh hưởng trong các cuộc tranh luận về nhiều vấn đề khác nhau. Tác giả xem xét xu hướng và giới thiệu sơ lược về 17 Thượng nghị sỹ và Hạ nghị sỹ đã tạo các nhật ký mạng trong năm 2005, cùng 11 người có nhật ký mạng có ảnh hưởng lớn nhất ở Washington.

CHÍNH TRỊ, XÃ HỘI VÀ VĂN HÓA MỸ

17.  TÌNH TRẠNG CHIA RẼ CỦA CHÚNG TA
Carl M. Cannon
National Journal, ngày 21/1/2006, 8 trang
Quan điểm đảng phái vốn từ lâu đã trở thành bộ phận không thể tách rời trong nền chính trị Hoa Kỳ, song sự thái quá trong lập trường đảng phái lại có thể làm phức tạp chứ không phải soi sáng các vấn đề, đồng thời cản trở cơ hội thỏa hiệp. Tác giả xem xét thực trạng quan điểm đảng phái ở Hoa Kỳ hiện nay so với thời điểm George W. Bush nhậm chức vào năm 2001.

18.  MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BỘ TỘC
Steven Waldman và John C. Green
The Atlantic Monthly, tháng 1-2/2006, 5 trang
Phân tích tác động của tôn giáo và các giá trị đối với chính trị Hoa Kỳ, các tác giả không đơn thuần xem xét theo khuôn mẫu “tả và hữu” mà còn phân loại công chúng thành “12 bộ tộc” khác nhau. Đồng thời, các tác giả lý giải cách thức người Mỹ giải quyết các vấn đề văn hóa và tôn giáo, và nêu ảnh hưởng của phương thức này với chính trị của nước Mỹ.

19.  TẠI SAO CUỘC CHIẾN VĂN HÓA LẠI LÀ CUỘC CHIẾN SAI LẦM?
E. J. Dionne, Jr.
The Atlantic Monthly, tháng 1-2/2006, 6 trang
Dionne khẳng định vốn từ lâu ở Hoa Kỳ luôn có một cuộc chiến văn hóa. Viện dẫn các cuộc điều tra ý kiến cử tri, Dionne cho rằng Hoa Kỳ không bị phân cực nhiều trong những vấn đề quan trọng như các nhà báo và các nhà hoạt động chính trị vẫn thường nghĩ. Sự phân cực thực sự ở Hoa Kỳ lại diễn ra ở những người muốn tiến hành chiến tranh văn hóa và những người không muốn như vậy.

20.  ĐIỀU GÌ SẼ XẢY RA NẾU?
David Baumann, Kirk Victor, và Richard E. Cohen
National Journal, ngày 28/1/2006, 9 trang
Nhân cuộc bầu cử năm 2006 đang đến gần, tác giả xem xét điều gì có thể sẽ xảy ra nếu Đảng Dân chủ kiểm soát Hạ viện hoặc Thượng viện năm 2007. Các tác giả mô tả sơ lược một số lãnh đạo đảng và các vị chủ tịch có triển vọng trong các ủy ban của Hạ viện và Thượng viện sau khi đề cập tới việc các cựu Tổng thống Reagan và Clinton đã vấp phải những khó khăn như thế nào trong một chính phủ bị chia rẽ.

21.  XÂY DỰNG CÁC CỘNG ĐỒNG SÁNG TẠO: VAI TRÒ CỦA NGHỆ THUẬT VÀ VĂN HÓA
John M. Eger
The Futurist, tháng 3-4/2006, 5 trang
Tác giả, một chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực công nghệ thông tin, đã lập luận rằng các thành phố phải phát huy tiềm năng sáng tạo và thúc đẩy mỗi người dân tích cực tham gia đời sống cộng đồng.

22.  ĐỘNG NĂNG CỦA THAM NHŨNG CHÍNH TRỊ: NHÌN LẠI ẢNH HƯỞNG CỦA DÂN CHỦ
Charles Blake và Christopher Martin
Democratization, tháng 2/2006, 14 trang
Các tác giả sử dụng Chỉ số Đánh giá Tham nhũng (CPI) để nghiên cứu ảnh hưởng của dân chủ đối với khả năng xảy ra tham nhũng. Các tác giả lập luận hầu như không có bằng chứng chứng minh cho quan điểm của đa số hiện nay cho rằng các chế độ dân chủ luôn đề cao trách nhiệm của những người cầm quyền hơn những chính thể độc đoán. Các nhân tố kinh tế và văn hóa là biện pháp kiểm soát tham nhũng dễ tiên liệu hơn so với vai trò của dân chủ. Tuy vậy, các tác giả cũng chứng minh rằng chính việc củng cố quá trình dân chủ lâu dài lại có vai trò tăng cường sức đề kháng trước tham nhũng.

23.  LUẬT PHÁP QUỐC TẾ VÀ HOA KỲ
Andrew C. McCarthy
Commentary, tháng 2/2006, 8 trang
Bài viết đề cập sâu sắc việc thực thi luật pháp quốc tế ở Hoa Kỳ. Hiến pháp đã quy định một hệ thống đầy đủ các quyền để bảo vệ quốc gia và thúc đẩy thương mại song, đồng thời tôn trọng sự lựa chọn của mỗi cá nhân và chủ quyền của các quốc gia. Luật pháp của mỗi quốc gia và các điều ước là nguồn để điều chỉnh quan hệ quốc tế của quốc gia đó. Bài viết cũng đề cập tới các thách thức do các điều ước quốc tế đặt ra với trật tự hiến pháp và an ninh quốc gia.

TÀI LIỆU DỊCH

24.  NĂM 2006 ĐƯỢC COI LÀ BƯỚC NGOẶT TRONG QUAN HỆ VIỆT-MỸ
Eric G. John
Washington File, 29/3/2006, 5 trang
Theo nhận xét của Eric John, Trợ lý Ngoại trưởng phụ trách khu vực Đông Á-Thái Bình Dương, Việt Nam đang trong thời kỳ chuyển đổi mạnh mẽ từ nền kinh tế hướng nội, kế hoạch hóa tập trung sang một xã hội cởi mở hơn và tăng cường hợp tác với thế giới bên ngoài.

25.  TỰ DO BÁO CHÍ
Ellen Hume
Tạp chí điện tử của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, tháng 12/2005, 3 trang
Phương tiện thông tin đại chúng độc lập phục vụ quá trình dân chủ, buộc cách nhà lãnh đạo chính phủ phải có trách nhiệm, hướng dư luận tới các vấn đề quốc gia đại sự, nâng cao dân trí và gắn kết người dân với nhau.

26.  VAI TRÒ CỐT LÕI CỦA TỰ DO KINH TẾ TRONG CHẾ ĐỘ DÂN CHỦ
Ian Vásquez
Tạp chí điện tử của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, tháng 12/2005, 3 trang
Tự do kinh tế - quyền của các cá nhân được tự do kinh doanh và đảm bảo quyền sở hữu tư nhân - được chứng minh có khả năng duy trì tốc độ trăng trưởng kinh tế và khuyến khích đa nguyên chính trị.

27.  TRÁCH NHIỆM CÔNG DÂN VÀ CHÍNH PHỦ DÂN CHỦ
Ralph Ketcham
Tạp chí điện tử của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, tháng 12/2005, 3 trang|
Dân chủ đòi hỏi mỗi công dân không chỉ chú trọng đến lợi ích của riêng mình mà còn phải quan tâm tới lợi ích chung.

28. ỦNG HỘ DÂN CHỦ VÀ NHÂN QUYỀN: BÁO CÁO NĂM 2005-06 CỦA HOA KỲ
Cục Dân chủ, Nhân quyền và Lao động, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ công bố ngày 5/4/2006