Reference Update

Tháng 7/2008

AN NINH KINH TẾ VÀ THƯƠNG MẠI

1. Sự thần kỳ tiếp theo của châu Á
Yasheng Huang
Foreign Policy, Tháng 7-8/2008, 9 trang
Tác giả xem xét mối quan hệ giữa tự do hóa chính trị và tăng trưởng kinh tế ở các nước đang phát triển, lấy Trung Quốc và Ấn Độ làm ví dụ. Tác giả thách thức quan niệm cho rằng các nước độc tài, đặc biệt ở châu Á, có lợi thế hơn trong việc phát triển kinh tế so với các nước đối tác dân chủ của họ vì những nước này buộc phải tính đến những vấn đề khó khăn, phức tạp như tiêu chuẩn lao động và sự thỏa hiệp chính trị.
 
2. Giá lương thực và tình trạng lạm phát ở châu Á đang phát triển: Có phải sự nghiệp giảm nghèo đang đi đến hồi kết thúc?
William E. James và cộng sự
Ngân hàng Phát triển châu Á, 4/2008, 47 trang
Giá lương thực gia tăng đột biến từ giữa năm 2007 và tăng đến mức báo động đầu năm 2008. Thực tế này đe dọa làm gia tăng tình trạng đói nghèo ở các nước châu Á đang phát triển vì nó làm giảm thu nhập thực tế của những người vốn đã nghèo, đồng thời đẩy nhiều người khác vào tình cảnh sống dưới chuẩn nghèo. Báo cáo này đề xuất các biện pháp, chính sách phù hợp để đối phó với tình trạng lạm phát giá lương thực nhằm mục tiêu duy trì những thành quả mà khu vực đã đạt được trong lĩnh vực giảm nghèo.
 
3. Đánh giá toàn cầu hóa
Andrew Kohut and Richard Wike
Harvard International Review, Xuân 2008, 5 trang
Qua phân tích kết quả khảo sát Pew Global Attitudes năm 2007 tại 47 quốc gia về mức độ ủng hộ toàn cầu hóa kinh tế, các tác giả chỉ ra rằng có sự ủng hộ lớn đối với thương mại quốc tế, các tập đoàn đa quốc gia và các thị trường tự do - những đặc điểm kinh tế chủ chốt của toàn cầu hóa. Tuy nhiên, cuộc khảo sát cũng cho thấy có dấu hiệu lo lắng về kinh tế đang gia tăng ở các nước phương Tây giàu có.
 
4. Làm sao để thương mại có lợi cho các nước đang phát triển
OECD Policy Brief, 5/2008, 8 trang
Cuộc bàn thảo về những cái được, mất về kinh tế do gia tăng tự do hóa thương mại đem lại thường tập trung vào các nước phát triển, nhưng trên thực tế các nước đang phát triển cũng đã tiến hành tự do hóa thương mại đáng kể trong 20 năm qua. Một số nước được lợi nhiều hơn các nước khác nhờ cải cách thương mại. Tuy nhiên, những kinh nghiệm này cũng mang đến một số bài học. Bài viết xem xét mức độ thành công của một số nước đang phát triển trong việc tiến hành cải cách chính sách thương mại nhằm hỗ trợ những điều chỉnh về cơ cấu.
 
5. Việt Nam: Viễn cảnh quốc gia
Economist Intelligence Unit - ViewsWire, ngày 1/7/2008, 3 trang 
Bài viết này cung cấp thông tin ngắn gọn và cập nhật về sự phát triển của Việt Nam về tăng trưởng kinh tế, quan hệ quốc tế, tình hình chính trị trong nước và các xu hướng chính sách. 

AN NINH KHU VỰC

6. Châu Á - định hình cho tương lai
Douglas H. Paal
Carnegie Endowment for International Peace Policy Brief, số 62, 6/2008, 8 trang
Mặc dù Mỹ chắc chắn vẫn là một cường quốc kinh tế và an ninh mà không một nước nào sánh được ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương trong vài thập kỷ tới, nhưng một số quốc gia châu Á khẳng định sẽ đóng vai trò chủ chốt trong nền chính trị cân bằng quyền lực ở khu vực trong tương lai. Tác giả xem xét cách thức chính quyền Mỹ tiếp theo có thể bắt kịp tốc độ thay đổi và định hình cho các mối quan hệ mà chắc chắn sẽ bị thay đổi do sự chuyển dịch trong tương quan so sánh lực lượng ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương.
 
7. Người Mỹ cảm nhận như thế nào về các nước châu Á và tại sao
Benjamin I. Page, et al
Journal of East Asian Studies, tháng 1-4/2008, 31 trang
Theo các tác giả, những cảm nhận của người Mỹ về nước ngoài ảnh hưởng đến thái độ chính trị của họ, như đã ăn sâu trong chính sách đối ngoại. Để xem xét những sự kiện thế giới hoặc hành động của các quốc gia tác động như thế nào tới cảm nhận và các lựa chọn chính sách - đổi lại những cảm nhận hoặc lựa chọn chính sách đó có thể kiềm chế hoặc tác động tới hoạch định chính sách của chính phủ Mỹ - điều quan trọng là phải biết tại sao người Mỹ lại có những cảm nhận đó. Các tác giả phân tích số liệu từ các cuộc khảo sát trên toàn quốc về công chúng Mỹ, do Hội đồng các Vấn đề Toàn cầu Chicago thực hiện giai đoạn 1978-2006, để tìm hiểu người Mỹ cảm nhận như thế nào về 10 quốc gia ở châu Á. Bài viết cũng bàn về những hệ lụy chính sách.
 
8. Trụ cột đạo lý cho chính sách đối ngoại Mỹ
Derek Chollet & Tod Lindberg
Policy Review, 12/2007-1/2008, 21 trang
Sau khi hai tổng thống kế tiếp nhau là người của hai đảng là Bill Clinton and George W. Bush lập luận rằng phố biến những giá trị Mỹ là lợi ích sống còn, sự hoài nghi trong nhiều bộ phận người Mỹ ngày càng trở nên lớn hơn khi vấn đề được đặt ra là liệu việc phổ biến những giá trị đó có đáng để chúng ta phải bỏ ra chi phí quá lớn không. Bên cạnh đó còn có sự hoài nghi cho rằng rốt cục thì đó có phải lợi ích thực sự của nước Mỹ không. Thế nhưng chính sách đối ngoại Mỹ sẽ như thế nào nếu nó loại bỏ thành phần các giá trị đó? Tác giả xem xét những giá trị Mỹ như dân chủ, chủ nghĩa tự do, nhân quyền và pháp quyền vì trong lịch sử chúng đã được gắn với chính sách đối ngoại Mỹ. 

9. Suy ngẫm lại lợi ích quốc gia
Condoleezza Rice
Foreign Affairs, 7-8/ 2008, 25 trang
Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice bàn về vai trò của Mỹ trong quan hệ quốc tế sau các cuộc tấn công khủng bố ngày 11/9/2001 và quan hệ của Mỹ với các cường quốc cũ và các cường quốc đang nổi lên, trong đó có Nga và Trung Quốc, và quan hệ với các quốc gia khác ở châu Âu và châu Á. Tác giả suy ngẫm về những bài học của tám năm qua và đưa ra những nhận định về thúc đẩy dân chủ và chính sách đối ngoại Mỹ nói chung.

10. Học thuyết McCain
Matt Bai
New York Times, 18/5/2008, 12 trang
Trong số rất nhiều vấn đề trong cưỡng lĩnh của đảng Cộng hòa, Thượng nghị sĩ John McCain đã chọn Irắc, bất chấp sự chỉ trích của các thành viên Đảng Cộng hòa cho rằng vấn đề đó sẽ làm ông và cả đảng Cộng hòa bị tổn hại trong cuộc bầu cử tháng 11. Tác giả xem xét tại sao McCain lại quyết tâm chọn một cuộc chiến chống bạo động kéo dài và tốn kém nữa.

NHỮNG VẤN ĐỀ TOÀN CẦU VÀ MÔI TRƯỜNG
 
11. Những chuẩn mực cần thiết về cứu trợ thảm họa ở châu Á
Roberta Cohen
Brookings Northeast Asia Commentary, 6/2008, 5 trang
Số lượng và mức độ nghiêm trọng ngày càng gia tăng các thảm họa thiên nhiên, đặc biệt ở châu Á, khiến các chính phủ phải xem xét cải thiện phản ứng quốc gia trong tình trạng khẩn cấp. Mặc dù ngày càng nhiều chính phủ trên thế giới ban hành luật và các chính sách về đối phó với thảm họa, nhưng họ chưa giải quyết thỏa đáng những vấn đề nghiêm trọng nhất nảy sinh. Tác giả đưa ra danh sách một số những vấn đề chính, đòi hỏi phải có sự quan tâm của cả chính phủ các nước chịu thảm họa và các nhà tài trợ quốc tế để xử lý thảm họa hiệu quả.
 
12. Thiếu hụt năng lượng do nguyên nhân chính trị
Craig S. Marxsen
The Independent Review, Xuân 2008, 15 trang
Tác giả xem xét nguyên nhân của cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu, trích dẫn cuốn sách “Những cản trở đối với tăng trưởng” trong đó dự đoán rằng sự cạn kiệt các nguồn tài nguyên thiên nhiên và gia tăng ô nhiễm môi trường sẽ làm sản xuất công, nông nghiệp sụt giảm. Tác giả cho rằng cuộc khủng hoảng năng lượng không phải là kết quả của việc cạn kiệt nguyên liệu mà là hậu quả của các hệ thống chính trị cản trở đầu tư xây dựng và vận hành các nhà máy lọc dầu và chiết xuất thực vật.
 
13. Năm điều chưa biết về năng lượng hạt nhân
Kristin Shrader-Frechette
America, 23–30/6/2008, 5 trang
Để giúp chính phủ và người dân hiểu được những rủi ro cố hữu của năng lượng hạt nhân, tác giả xem xét một số vấn đề chưa biết về năng lượng hạt nhân với tư cách nguồn cung cấp điện ở Mỹ. Tác giả cho rằng các nguồn năng lượng tái sinh sạch hơn, rẻ hơn và có khả năng giải quyết tốt hơn tình trạng biến đổi khí hậu và những rủi ro của việc phổ biến nguyên liệu hạt nhân, và quan trọng nhất là an toàn hơn năng lượng hạt nhân.
 
 
BÁO CHÍ, TRUYỀN THÔNG VÀ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

14. Internet và cuộc Bầu cử 2008
Aaron Smith & Lee Rainie
Pew Internet & American Life Project, 15/6/2008, 27 trang
Các tác giả xem xét tác động của Internet đối với cuộc bầu cử Mỹ 2008 và cách người Mỹ dùng Internet để lấy tin tức chính trị và chia sẻ những suy nghĩ của họ về chiến dịch tranh cử thông qua tìm hiểu quan điểm của người sử dụng về ảnh hưởng của Internet đối với các thể chế chính trị. Các tác giả cũng đánh giá mức độ người dân tham gia cuộc tranh luận chính trị trực tuyến thông qua tần xuất tham gia tiến trình chính trị với các công cụ internet, thư điện tử và tin nhắn.
 
15. Chệch hướng
Paul Farhi
American Journalism Review, 4-5/2008, 6 trang
Theo tác giả, việc phóng viên các báo và kênh truyền hình cáp đưa tin 24/24 giờ vừa phải viết bài cho các trang web, vừa phải viết báo in đã dẫn đến hệ quả là việc đưa tin, phân tích và dự đoán rất hời hợt và phần lớn là thiếu chính xác. Tác giả bàn về việc đưa tin chiến dịch vận động tranh cử ở Mỹ năm 2008 và xem xét các xu hướng yếu kém của truyền thông chính trị và những gì các cơ quan báo chí cần làm để giải quyết những vấn đề này.
 
16. Tội phạm mạng năm 2025
Gene Stephens
The Futurist, tháng 7-8/2008, 5 trang
Với việc phân tích chi tiết các loại hình tội phạm mạng và cuộc chiến chống loại hình tội phạm này đã xảy ra ở nước Mỹ năm 2005, tác giả bàn về những dự đoán trước kia của ông về tội phạm mạng và giải thích những gì ông đã dự đoán đúng, những gì sai và nguyên nhân tại sao. Tác giả cũng đưa ra một số dự đoán rất đáng lo ngại về những gì mà những người làm công tác chống tội phạm mạng trong tương lai phải thực hiện để giải quyết vấn đề này.
 
17. Tình hình đã đến mức đáng lo ngại
Carl Sessions Stepp
American Journalism Review, 4-5/2008, 6 trang
Ngày nay, với một chiếc máy tính ai cũng có thể trở thành một nhà xuất bản. Nhà báo không còn kiểm soát được nội dung và hình thức xuất bản nữa. Theo tác giả, các cơ quan báo chí cần phải khởi động tư duy sáng tạo hơn, biến áp lực thành động lực, khiến cho nội dung tin bài của họ không thể bỏ qua và hoạt động kinh doanh của họ luôn nhanh chóng và liên tục. Tác giả suy ngẫm về địa vị của các cơ quan báo chí và bàn về những thách thức mà họ đang phải đối mặt để duy trì công tác báo chí một cách nghiêm túc.

XÃ HỘI VÀ VĂN HÓA MỸ

18. Chơi thể thao mang lại lợi ích lớn
Scott Ganz & Kevin Hassett
The American, 5-6/2008, 4 trang
Ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy việc thanh niên chơi thể thao mang lại những lợi ích rất lớn và tích cực về mặt kinh tế và xã hội. Các lợi ích khác cũng vậy, nếu trẻ em chơi thể thao, chúng sẽ kiếm được nhiều tiền hơn, học cao hơn và tham gia nhiều hơn vào đời sống công cộng. Các tác giả bàn về cách thức các môn thể thao của thanh niên củng cố triển vọng của người Mỹ về các mặt kinh tế, học thuật và xã hội.
 
19. Công nghệ dành cho học đường
Bob Coulter
Connect Magazine, 5/2008, 2 trang 
Liên quan đến sự hữu dụng của chụp ảnh kỹ thuật số đối với giáo dục ngoại khóa ở Mỹ, tác giả bàn về những lợi ích của máy ảnh kỹ thuật số với tư cách là công cụ để học sinh phát triển tư duy. Việc ứng dụng hoạt động chụp ảnh kỹ thuật số để làm phong phú thêm chương trình giảng dạy là cần thiết để ghi lại những thay đổi theo thời gian. Hơn thế nữa, khi học sinh ngày càng quan tâm và trí nhớ phát triển hơn, việc ghi lại các sự kiện cho thấy đây là một nguồn tư liệu giảng dạy rất có giá trị.
 
20. Phê bình không thoả đáng các trường học Mỹ
Jay Mathews
The Wilson Quarterly, Xuân 2008, 6 trang
Có phải Mỹ đang thua trong cuộc chạy đua về kinh tế với Ấn Độ và Trung Quốc do sinh viên Mỹ không học tập chăm chỉ và kiên trì như các sinh viên ở những nước này không? Tác giả không đồng ý với quan điểm này, cho rằng vấn đề thực sự không phải là hệ thống trường học Mỹ tồi mà là 30% các trường học Mỹ xếp cuối danh sách ở trong các cộng đồng đô thị và nông thôn có học sinh là con em của những gia đình có thu nhập thấp. Tác giả cũng bàn về hiệu quả của các trường học Mỹ và các vấn đề căn bản của chúng
 
21. Trí tuệ của quần chúng
Gerald M. Pomper
Harvard International Review, Xuân 2008, 5 trang
Tại sao thế giới hiện đại lại chọn những người lãnh đạo của mình bằng hình thức bầu cử phổ thông. Và tại sao nước Mỹ lại nghĩ rằng hàng chục triệu công dân của mình, những người thậm chí không biết tên của những đại diện của họ tại Quốc hội, lại có thể sáng suốt lựa chọn con người có quyền lực nhất trên thế giới như tổng thổng Mỹ? Tác giả bàn về sự ưu ái đối với nền dân chủ bầu cử và sử dụng hình thức bầu cử để chọn ra các nhà lãnh đạo trên khắp thế giới.
 
22. Đỉnh cao của Đảng Cộng hòa
Kevin Baker, et al
Harper's Magazine, 7/2008, 8 trang
Một nhóm các nhà nghiên cứu chính trị bàn về hệ thống hai đảng, những người Cộng hòa có thể bị đánh bại như thế nào, cái giá của sự thất bại đối với những người của đảng Dân chủ ra sao và kịch bản nhiều khả năng xảy ra nhất sau cuộc bầu cử tổng thống 2008.
 
23. Tiếng nói của dân thường: Động lực thay đổi trong xã hội hiện đại
Mito Kostov Mitov
Center for International Private Enterprise, 5/2008, 5 trang
Giáo dục công dân, chính phủ điện tử và blog là những cơ chế mà thanh niên có thể tham gia một cách tích cực vào tiến trình quản lý.

24. Tư cách công dân của các tập đoàn toàn cầu: Kỷ nguyên mới của cơ hội
Don Eberly
Center for International Private Enterprise, 5/2008, 8 trang
Sự trỗi dậy của tư cách công dân trong các tập đoàn toàn cầu mang đến những cơ hội chưa từng có cho các doanh nghiệp để tạo nên sự khác biệt tích cực và gắn trách nhiệm xã hội vào các chiến lược kinh doanh của họ.

TÀI LIỆU DỊCH

Những bài viết dưới đây trích từ cuốn “Tóm lược nền Kinh tế Mỹ” - một ấn phẩm của VP các Chương trình Thông tin Quốc tế, Bộ Ngoại giao Mỹ, tháng 7/2007 (tiếp theo)

25. Thời đại đổi thay
200 năm trước đây từ một nước đang phát triển mà hầu hết là nông dân sống tự cung tự cấp, Mỹ đã trở thành một trung tâm sản xuất của thế giới trong thế kỷ 19 và 20. Vào thời kỳ đầu thế kỷ 21, Mỹ vẫn là nước sản xuất và là nhà cung cấp dịch vụ hàng đầu của thế giới.
 
25. Rắc rối tứ bề
Nền kinh tế Mỹ không chỉ có những sức mạnh nền tảng mà còn có cả những vấn đề căn bản. Cục Tình báo Trung ương Mỹ tóm tắt tình hình kinh tế của chừng 200 quốc gia. Trong cuốn sách Thế giới toàn cảnh 2007 mà cơ quan này xuất bản, phần nói về nước Mỹ như sau: “Những vấn đề dài hạn bao gồm đầu tư không đầy đủ cho hạ tầng kinh tế, chi phí y tế và lương hưu cho người già gia tăng nhanh chóng, thâm hụt thương mại và thâm hụt ngân sách nghiêm trọng, thu nhập hộ gia đình trong các nhóm thu nhập thấp hơn đang giảm đi”.

26. Tất cả là vấn đề năng lượng
Nền kinh tế Mỹ tiêu thụ rất nhiều năng lượng- năm 2005, 99,89 triệu tỉ (đơn vị nhiệt lượng của Anh). Gần như toàn bộ năng lượng được sản xuất tại Mỹ đã được tiêu thụ hết, ngoài ra, nước Mỹ còn nhập khẩu nhiều năng lượng hơn nữa.

27. Đầu tư nước ngoài
Các nhà kinh tế cho rằng việc nền kinh tế Mỹ quá phụ thuộc vào các dòng vốn đầu tư nước ngoài trong bối cảnh lãi suất tiết kiệm trong nước thấp là một thách thức nghiêm trọng khác nữa.

28. Hướng về phía trước
Tất nhiên tăng trưởng kinh tế không phải là mãi mãi. Từ năm 1854, nền kinh tế Mỹ đã trải qua 32 chu kỳ tăng trưởng và suy thoái. Trong giai đoạn hiện đại, chu kỳ tăng trưởng trở nên dài hơn và chu kỳ suy thoái trở nên ngắn hơn, 10 chu kỳ từ năm 1945 đến 2001, trung bình mỗi chu kỳ tăng trưởng là 57 tháng, mỗi chu kỳ suy thoái là 10 tháng. Nếu tính cả 32 chu kì để so sánh thì trung bình chu kỳ tăng trưởng là 32 tháng còn chu kì suy thoái là 17 tháng.