Các tài liệu khác

Các cuộc họp báo nhân chuyến thăm Việt Nam của Thứ trưởng Ngoại giao Robert Zoellick

Họp báo ở Hà Nội
Ngày 6 tháng 5 năm 2005

THỨ TRƯỞNG NGOẠI GIAO ZOELLICK: Xin cảm ơn tất cả các quý vị đã tới đây. Tôi cho rằng nhiều người trong số chúng ta đã biết, chuyến thăm này nằm trong khuôn khổ chuyến công du của tôi tới Đông Nam Á. Do Tổng thống Bush mới bắt đầu nhiệm kỳ hai của ông nên Ngoại trưởng Rice và tôi mong muốn viếng thăm các khu vực khác nhau để có thể tham vấn và lắng nghe các đối tác của chúng tôi.

Do vậy, trong một vài ngày qua, tôi đã có dịp tới thăm Thái Lan, Philippines, và hôm nay là Việt Nam. Ngày mai tôi sẽ tới Indonesia và Aceh, sau đó đến Malaysia và Singapore. Rõ ràng, năm nay là một năm quan trọng trong quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ bởi lẽ nó đánh dấu kỷ niệm mười năm ngày bình thường hóa quan hệ ngoại giao song phương. Tôi đã có dịp làm việc với các đồng nghiệp Việt Nam suốt bốn năm qua với tư cách là Đại diện Thương mại Hoa Kỳ. Tôi rất vui vì đã có thể góp phần vào việc thông qua Hiệp định Thương mại tại Quốc hội Hoa Kỳ - một hiệp định đã được đàm phán suốt chính quyền trước của chúng tôi. Tôi cũng rất vui vì đã được biết Phó Thủ tướng Vũ Khoan hồi ông còn là Bộ trưởng Thương mại. Ngày hôm nay, tôi lại có cơ hội gặp Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Võ Hồng Phúc và Ngài Phó Thủ tướng qua một cuộc họp kéo dài và thân mật. Khi tôi gặp Phó Thủ tướng, thay mặt cho Tổng thống, tôi đã chuyển qua Ngài lời mời Thủ tướng Việt Nam tới thăm Hoa Kỳ vào ngày 21 tháng 6. Sau đó, chúng tôi đã có dịp nhìn lại những vấn đề khu vực và quốc tế mà hai bên cùng quan tâm. Tôi cho rằng cả hai chúng tôi đều cảm thấy chúng ta đã tạo dựng được một nền tảng vững chắc cho mối quan hệ song phương bền chặt hơn nhưng cũng rộng lớn hơn.

Lẽ dĩ nhiên còn có nhiều thách thức đặt ra trong mối quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ vì những quá khứ lịch sử, song cả hai nước đều cố gắng giải quyết những thách thức đó trong khi vẫn tiếp tục hướng tới tương lai. Do vậy chúng tôi đã dành thời gian đề cập tới việc Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới, môi trường kinh doanh và đầu tư, chương trình phòng chống HIV/AIDS đặc biệt mà Hoa Kỳ hợp tác với Việt Nam. Tôi vừa đi thăm Bệnh viện Bạch Mai trở về. Tôi đã có dịp gặp gỡ các cán bộ y tế và một số bệnh nhân. Như quý vị đã biết, vấn đề này có liên quan tới một chương trình đặc biệt mà Hoa Kỳ đã dành cho 15 quốc gia trên toàn thế giới, và Việt Nam là quốc gia duy nhất nằm ngoài khu vực châu Phi và vùng Caribbean.

Tôi xin nhấn mạnh rằng tôi rất hài lòng khi thấy Chương trình Fulbright với Việt Nam đã tạo điều kiện cho số lượng học viên cao học từ Việt Nam tới Hoa Kỳ nhiều hơn từ bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới. Chúng tôi đã đề cập tới tầm quan trọng của việc hợp tác trong vấn đề dịch cúm gia cầm. Đây vừa là vấn đề sức khỏe lại vừa là vấn đề kinh tế quan trọng ở đây và nhiều nơi khác trong khu vực. Tôi rất vui vì ngày hôm qua chúng ta đã có thể tuyên bố thỏa thuận tự do tôn giáo song phương. Đây là thỏa thuận được xây dựng trên cơ sở những biện pháp mà Chính phủ Việt Nam đang tiến hành. Chúng tôi cũng đã thảo luận một số vấn đề khác, quan trọng đối với việc xây dựng quan hệ của chúng ta trong khu vực – vấn đề nhận con nuôi, công tác tìm kiếm những người mất tích trong chiến tranh (MIA) và nhân quyền. Chúng tôi cũng đã đề cập tới mối quan hệ hợp tác ngày càng chặt chẽ hơn giữa hai nước trong lĩnh vực chống khủng bố, chống ma túy, tội phạm có tổ chức, và việc tàu cập cảng viếng thăm. Chúng tôi rất vui vì Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam đã có thể gặp gỡ Bộ trưởng Rumsfeld tại Washington.

Tất cả những sự kiện đó đều chứng tỏ mối quan tâm ngày càng lớn của hai quốc gia trong mối quan hệ trong khu vực. Theo cảm nhận của tôi, Việt Nam sẽ có ảnh hưởng ngày càng lớn trong khối ASEAN trong những năm tới. Do vậy, chúng tôi rất vui vì Việt Nam sẽ đăng cai tổ chức hội nghị APEC vào năm tới. Từ đây tôi sẽ đến Thành phố Hồ Chí Minh. Tôi sẽ gặp gỡ một số quan chức và thăm một khu công nghệ tại tòa nhà E-Town tại đó. Như vậy, có rất nhiều khía cạnh đang phát triển nhanh chóng trong mối quan hệ này. Tôi muốn cảm ơn Ngài Đại sứ và nhân viên của ông bởi lẽ họ chỉ có số lượng rất ít và ngày càng phải kham nhiều việc song lại làm được rất nhiều cho cả hai nước chúng ta. Một trong những chương trình mà họ đang tiến hành là kỷ niệm năm thứ mười bình thường hóa quan hệ trong khuôn khổ một loạt các hoạt động văn hóa, giáo dục, bao gồm cả cuộc thi sáng tác lô-gô để đánh dấu mười năm đó. Tôi muốn biểu dương anh Linh, một họa sĩ đầy sáng tạo đã nảy ra sáng kiến này. Xin cảm ơn. Anh ấy làm tốt hơn tôi (nếu như tôi phải làm), bởi lẽ lô-gô này rất đẹp.

Tôi sẵn sàng trả lời các câu hỏi của quý vị. Nếu có thể, đề nghị quý vị giới thiệu tên và cơ quan của mình ....

HỎI: Thưa Thứ trưởng, tôi là Sam Taylor thuộc hãng Thông tấn Đức (DPA). Thưa Ngài, liệu Ngài có thể nói rõ hơn về quyền tự do tôn giáo dành cho các nhà thờ Tin lành (CPC) mà Ngài vừa nêu vắn tắt ở trên? Cụ thể, có nhiều báo cáo từ Washington về những thỏa thuận rằng một số nhà thờ sẽ được mở cửa trở lại tại Việt Nam. Vậy đó là những nhà thờ nào, và đã có thay đổi gì chưa với Giáo hội Phật giáo Thống nhất Việt Nam (UBCV)? Tôi được biết Đại sứ Marine rất quan tâm đến tổ chức này.

ZOELLICK: Trước hết, chương trình này do Đại sứ Hanford tại Bộ Ngoại giao theo dõi. Ngày hôm qua, Đại sứ đã chuyển cho tôi tin vắn về việc này, theo tôi, thông tin này có trên trang web của chúng tôi. Đây là chương trình hợp tác với Quốc hội Hoa Kỳ. Quốc hội đã thông qua một đạo luật – Đạo luật Tự do Tôn giáo Quốc tế – để thúc đẩy nỗ lực này. Và chúng tôi đã đạt được nhiều tiến bộ nhất với Việt Nam bởi lẽ Chính phủ, vì nhiều lý do, đã quyết tâm chuyến biến theo hướng này. Và chương trình này bao gồm tất cả các tín ngưỡng. Do vậy, một số chương trình sẽ liên quan tới Thiên Chúa giáo, một số liên quan tới Đạo Tin lành và Phật giáo. Như anh vừa nêu một số nỗ lực của Chính phủ Việt Nam đang tiến hành là mở cửa và đăng ký trở lại các nhà thờ. Ngăn cấm việc cưỡng bức người dân từ bỏ đạo. Chính phủ cũng đã phóng thích một số phạm nhân và ân xá cho nhiều trường hợp khác. Lần đầu tiên trong vòng 20 năm qua, Đại hội Tin lành toàn quốc đã có thể được tổ chức tại Việt Nam. Chính phủ đã có thể làm được phần lớn những việc đó thông qua các quy định của riêng họ. Vì vậy, như chúng ta đã thấy trên toàn thế giới, tự do tín ngưỡng ở các nền văn hóa khác nhau là mối quan tâm chung của tất cả mọi người. Vì lẽ đó, chúng tôi hài lòng với những bước đi quan trọng này, và chúng tôi muốn hợp tác với Chính phủ Việt Nam khi họ thực hiện các bước tiến đó.

HỎI: Tôi muốn hỏi về vấn đề song phương – Tôi là Mai phóng viên báo Đầu tư Việt Nam – Tôi muốn hỏi về các cuộc đàm phán song phương giữa Việt Nam và Hoa Kỳ liên quan tới nỗ lực gia nhập WTO của Việt Nam. Theo Ngài, Việt Nam có thể hy vọng đạt được bước đột phá nào không để có thể đẩy mạnh tiến trình gia nhập WTO, hy vọng là vào cuối năm nay?

ZOELLICK: Trước hết, tôi đã thảo luận chủ đề này khá chi tiết với cả Phó Thủ tướng và Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư. Vì tôi không còn làm Đại diện Thương mại Hoa Kỳ, nên tôi làm việc này là thay mặt cho đồng nghiệp mới của tôi, Đại sứ Portman. Thông điệp quan trọng nhất mà tôi muốn gửi tới là chúng tôi ủng hộ mạnh mẽ việc Việt Nam gia nhập WTO. Quá trình gia nhập tương đối phức tạp, song nói một cách ngắn gọn, nó liên quan tới việc một thành viên mới phải đạt được thỏa thuận đa phương với tất cả các quốc gia thành viên cũng như ký kết một loạt các hiệp định song phương. Hiệp định đa phương đòi hòi phải tuân thủ các quy định cơ bản của WTO mà đối với Việt Nam, điều đó đòi hỏi phải thay đổi khoảng 89 văn bản luật. Thời gian thì tùy thuộc vào tiến độ diễn ra tại Việt Nam, trong đó có hoạt động của Quốc hội. Trong tháng 4 đã có một cuộc họp tại Geneve về vấn đề này, và như tôi đã nói, sẽ còn có nhiều phiên họp không chính thức trong những tuần tới và sau đó là một cuộc họp của nhóm làm việc vào tháng 9. Vấn đề thứ hai – thỏa thuận song phương – các quan chức của Việt Nam và Hoa Kỳ sẽ lại gặp nhau sớm đề thảo luận những vấn đề như mở cửa thị trường dịch vụ đối với hàng hóa và nông sản. Một số nội dung đó trùng lặp với việc thực hiện đầy đủ hiệp định thương mại song phương của chúng ta, nhất là trong lĩnh vực dịch vụ hiện nay. Do đó, trước mắt sẽ có rất nhiều việc phải làm, nhưng Hoa Kỳ cam kết hợp tác với Việt Nam để cố gắng thúc đẩy càng nhanh càng tốt quá trình này và đổi mới hệ thống luật của Việt Nam. Như tôi đã trao đổi với Ngài Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư, tôi hy vọng những bước đi đó có thể phù hợp với kế hoạch năm năm tiếp theo khi Việt Nam hợp nhất việc gia nhập WTO với các quyết định mở cửa nền kinh tế.

HỎI: Tôi là Margie Mason thuộc hãng Thông tấn AP. Liệu Ngài có thể cho chúng tôi biết Thủ tướng Phan Văn Khải sẽ gặp gỡ ai khi ông tới Washington vào tháng tới?

ZOELLICK: Tổng thống.

HỎI: Tôi muốn biết chắc chắn. Ngài Thủ tướng sẽ gặp ai nữa?

ZOELLICK: Tôi không biết lịch trình chi tiết. Trong hầu hết mọi trường hợp, Tổng thống sẽ là người gặp đầu tiên. Tôi không biết đầy đủ quy trình đâu, nhưng thông thường một Thủ tướng sẽ gặp Tổng thống. Sẽ còn nhiều quan chức khác, tùy thuộc vào việc họ có ở trong nước hay không, có thể là Ngoại trưởng hoặc những người khác. Do vậy tôi không biết chính xác ai sẽ có mặt tại đó, nhưng chúng tôi sẽ phối hợp với Chính phủ Việt Nam về lịch trình đầy đủ.

Tôi rất cảm động vì anh cho rằng cuộc gặp gỡ của bất cử ai trong số chúng ta ở đây đều quan trọng khi họ gặp Tổng thống, và tôi rất trân trọng điều đó. (cười)

HỎI: Tôi cũng muốn hỏi Ngài ... về Thỏa thuận Tự do Tôn giáo tại Việt Nam ... những nhà thờ đang mở cửa trở lại... nếu họ không được nhà nước cho phép hay được chính phủ đồng ý, liệu họ có được phép mở cửa lại hay không? Liệu đó có phải là một phần nội dung thỏa thuận?

ZOELLICK: Tôi không biết chi tiết về quy trình cho phép tái đăng ký và mở cửa. Tôi không biết ... Nếu anh công tác tại đây, có thế Đại sứ quán có thể sẽ giúp anh biết một số chi tiết trong quy trình này. Tôi chỉ biết chủ trương chung mà chúng tôi đã nhất trí với nhau thôi.

HỎI: Với tư cách là cựu Đại diện Thương mại Hoa Kỳ ở thời điểm này, liệu Ngài có thể có lời khuyên gì cho Việt Nam, và câu hỏi kế tiếp là theo Ngài, có thể đạt được thỏa thuận để Việt Nam gia nhập WTO và sẽ được ký kết trong chuyến thăm của Thủ tướng Phan Văn Khải tới Hoa Kỳ hay không? Nếu có thể đạt được vào thời điểm đó, Ngài có nghĩ rằng sẽ có đủ thời gian cho Quốc hội phê chuẩn và dành quy chế quan hệ thương mại bình thường cho Việt Nam hay không?

ZOELLICK: Như tôi đã nêu khi trả lời câu hỏi trước, khi một quốc gia gia nhập WTO, điều đó sẽ liên quan tới tất cả 148 quốc gia thành viên chứ không chỉ riêng Hoa Kỳ. Nhưng, cũng như tôi đã nói, với yêu cầu đạt thỏa thuận đa phương và song phương thì quá trình này rõ ràng sẽ kéo dài hơn một tháng tới.

Tôi không thể nói chính xác quá trình đó sẽ mất thời gian bao lâu vì nó tùy thuộc không những vào các nỗ lực của chính phủ Việt Nam nhằm thực hiện các quy định mới mà Việt Nam còn phải đàm phán song phương với Trung Quốc, Nhật Bản và nhiều quốc gia khác.

Nhưng liên hệ quá trình này với câu hỏi đầu tiên của bạn, lời khuyên mà tôi sẽ cố gắng dành cho đồng nghiệp của tôi là có thể tận dụng quá trình tự do hóa trong khuôn khổ gia nhập WTO để phục vụ quá trình phát triển có quy mô rộng lớn hơn mà họ đang tiến hành.

Vì việc gia nhập WTO liên quan tới việc mở rộng pháp quyền tới lĩnh vực kinh tế, do vậy pháp quyền càng mạnh thì điều đó càng tăng khả năng tăng cường hơn nữa đầu tư và tăng trưởng cho cả các công ty của Việt Nam và nước ngoài.

Tôi cho rằng tất cả chúng ta đều thừa nhận Việt Nam là một nền kinh tế đang phát triển và nhiều trong số những thay đổi như trên sẽ cần phải có thời kỳ chuyển đổi. Nhưng điều tôi đã nhấn mạnh với Ngài Phó Thủ tướng và Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư là càng mở cửa bao nhiêu thì thị trường dịch vụ càng trở nên quan trọng đối việc xây dựng cơ sở hạ tầng cho tăng trưởng và phát triển bấy nhiêu. Do vậy, điều đó sẽ liên quan tới các lĩnh vực khác như dịch vụ tài chính, viễn thông, năng lượng, quyền phân phối, nghe-nhìn. Trong thời gian qua, đây là những thành tố đã tỏ ra rất quan trọng đối với khả năng của một quốc gia trong việc thu hút vốn hiệu quả, xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc hấp dẫn với các tập đoàn quốc tế đang kinh doanh trên toàn thế giới. Do vậy, tất cả các nội dung đó có quan hệ mật thiết với nhau.

Và lời nhận xét cuối cùng về vấn đề này là – vì đây là một câu hỏi rất hay – Việt Nam đã hoàn thành một khối lượng công việc khổng lồ trong khoảng thời gian tương đối ngắn. Nhưng thông điệp mà tôi muốn gửi tới các bạn là Việt Nam không thể ngừng nghỉ, vì Việt Nam là một mắt xích trong nền kinh tế toàn cầu, đang phải cạnh tranh với Trung Quốc hay nhiều quốc gia khác trong khu vực Đông Nam Á, hoặc Mỹ La tinh, hoặc tất cả mọi khu vực trên thế giới. Vì thế Hoa Kỳ mong muốn hỗ trợ trong quá trình đó.

HỎI: Tôi là phóng viên của báo Lao động. Liệu Ngài có thể cho biết tầm quan trọng của chuyến thăm của Thủ tướng Phan Văn Khải tới Hoa Kỳ ở thời điểm vô cùng đặc biệt, một năm vô cùng đặc biệt này không?

ZOELLICK: Theo tôi, như câu hỏi của bạn đã cho thấy, thật tuyệt vời trong năm thứ mười bình thường quan hệ này lại có chuyến thăm của Thủ tướng và nhìn lại những vấn đề mà chúng ta đã đề cập tới trong ngày hôm nay, và cũng quan trọng không kém là hướng tới tương lai.

Và gắn với câu hỏi đặt ra cho tôi trước đó, thông thường khi một thủ tướng hay nguyên thủ quốc gia viếng thăm Hoa Kỳ, họ thường tranh thủ gặp gỡ các đại biểu Quốc hội, giới doanh nghiệp và giới báo chí, do vậy họ sẽ giúp tuyên truyền về đất nước của họ. Và đó là lý do tại sao chúng tôi đang phối hợp với Chính phủ Việt Nam về nhiều lĩnh vực như tôi đã nêu trên. Vì chúng ta có nhiều khía cạnh tế nhị trong quá khứ.

Nhưng sự giúp đỡ của Việt Nam trong các vấn đề như quân nhân mất tích (POW-MIA) đã được đánh giá rất cao tại Hoa Kỳ. Vì đây là thoả thuận đầu tiên mà chúng ta ký kết về tự do tôn giáo nên đó là một lý do điển hình nhất. Rõ ràng đối với Việt Nam, hiệp định thương mại đã giúp tăng mạnh thương mại của Việt Nam với Hoa Kỳ. Nhưng tôi chắc chắn rằng các nhà lãnh đạo sẽ muốn bàn tới các vấn đề khu vực và quốc tế.

Cho phép tôi trả lời câu hỏi của ai đó ở phía sau kia.

HỎI: Xin chào, tôi là Kay Johnson, phóng viên Tạp chí Times.

ZOELLICK: Tôi lại gặp anh rồi.

HỎI: Đối với các quốc gia cần theo dõi đặc biệt, đạo luật đòi hỏi các chính phủ phải quyết định trừng phạt các quốc gia đó. Liệu thỏa thuận mới này có nghĩa là những biện pháp trừng phạt đó giờ đây đã được dỡ bỏ? Và liệu Việt Nam sẽ được gạt khỏi danh sách đó hay không, và những quốc gia nào đã được xóa khỏi danh sách này trong thời gian qua?

ZOELLICK: Như Đại sứ Hanford đã đề cập ngày hôm qua, một lần nữa bạn có thể tìm kiếm thông tin chi tiết qua trang web. Đây là quốc gia đầu tiên trong số những nước được nêu tên trong khuôn khổ đạo luật này mà chúng tôi có thể ký kết được một thỏa thuận.

Ngày hôm qua, đại sứ đã đề cập tới một số quốc gia khác. Nhưng chúng tôi hy vọng thỏa thuận này sẽ thực sự là động lực mở đường cho việc đạt được tiến bộ với các quốc gia khác nữa. Nhưng đối với câu hỏi của bạn, Việt Nam vẫn là quốc gia cần theo dõi đặc biệt. Nhưng nguyên nhân là do chúng tôi muốn tiếp tục hợp tác với Việt Nam đề thực thi thỏa thuận này. Nhung chúng tôi đánh giá một số bước tiến của Chính phủ Việt Nam là rất tích cực và chúng tôi coi đây là một bước ngoặt. Vì vậy, khi chúng ta theo dõi diễn tiến của nó chúng ta sẽ quyết định được liệu việc liệt vào danh sách đó còn phù hợp hay không trong tương lai.

Tôi không thể quên được quý ông này!

HỎI: Thưa Thứ trưởng, tôi là phóng viên báo điện tử Vietnam Net. Tôi biết Ngài là người có ảnh hưởng rất lớn về ngoại giao kinh tế, vậy Ngài có chiến lược hay ý tưởng ngoại giao kinh tế có liên quan tới Việt Nam nào không?

ZOELLICK: Tôi đã nêu một số điểm trong những câu trả lời trước và tôi sẽ biết được nhiều hơn sau khi tôi tới thăm khu công nghệ thành phố điện tử ở Thành phố Hồ Chí Minh. Nhưng tôi cho rằng thông điệp chính ở đây là Việt Nam đã làm được rất nhiều điều. Việt Nam đang cạnh tranh trên thị trường quốc tế và do vậy sẽ phải tiếp tục mở cửa để các doanh nhân sẽ lựa chọn kinh doanh và đầu tư tại Việt Nam chứ không phải Trung Quốc hay những nơi khác. Nhưng cá nhân tôi có ấn tượng rất tốt. Vì tôi mới đến đây đêm khuya hôm qua và tôi đã thấy rất nhiều người Việt Nam đi xe ga, vẫn đi lại, làm việc và ra ngoài vào tối khuya. Tôi dậy rất sớm vào buổi sáng để tập thể dục quanh bờ hồ và tôi thấy rất nhiều người Việt Nam đã có mặt ở đó từ sáng sớm. Tôi không biết khi nào thì người ta ngủ nữa, nhưng dường như họ rất tích cực và có óc kinh doanh. Mặc dù bạn có thể giúp tôi thông qua báo điện tử của bạn bằng cách yêu cầu những người đánh cầu lông chăng lưới cao hơn tí nữa vì tôi gần như “mất đầu” khi chạy! Nhưng đây là những điểm khác biệt về văn hóa mà chúng ta buộc phải vượt qua. Đúng thế nhỉ. (cười)

HỎI: Tôi muốn Ngài nói rõ số ngày của chuyến thăm, Ngài nói là từ ngày 21 tháng 6 đến ngày nào? và Thủ tướng sẽ đến nơi nào?

ZOELLICK: Ngày 21 tháng 6 sẽ là ngày Thủ tướng gặp Tổng thống. Chúng ta đã biết ngày đó, chúng tôi sẽ phối hợp với Chính phủ Việt Nam để chuẩn bị sớm chương trình chi tiết. Tôi sẽ yêu cầu Đại sứ quán kết hợp với Chính phủ để cung cấp cho bạn thông tin đầy đủ hơn.

Có ai bị khuất sau máy quay phim mà tôi chưa nhìn thấy không?

Rồi, đằng kia? Vâng, mời ngài.

HỎI: Tôi là phóng viên Thông tấn xã Việt Nam. Đề nghị Ngài đánh giá về mười năm quan hệ giữa hai nước chúng ta và Ngài có thể dự đoán về triển vọng trong năm tới?

ZOELLICK: Anh muốn tôi bó gọn 10 năm trong vòng 30 giây thôi sao? (cười)

Tôi chắc chắn rằng trang web của Đại sứ quán có một danh sách dài liệt kê những diễn biến trong quan hệ của chúng ta, do vậy tôi sẽ trả lời một cách chủ quan hơn. Ngay cả danh sách các chủ đề mà tôi đã thảo luận ngày hôm nay đã cho thấy quan hệ giữa hai nước rất sâu và rộng. Hiển nhiên quan hệ kinh tế rất quan trọng, nhưng danh sách đó còn bao gồm hàng loạt các vấn đề an ninh và chính trị nữa. Theo cảm nhận của riêng tôi thì động lực trong mối quan hệ này đã tăng mạnh trong vài năm vừa qua. Tôi cho rằng điều quan trọng là Tổng thống Clinton đã có thể thăm Việt Nam, còn bây giờ chúng ta lại hướng tới chuyến thăm của Thủ tướng. Theo tôi năm tới khi Việt Nam đăng cai tổ chức hội nghị APEC, Việt Nam sẽ chứng minh vị thế thực sự của mình ở tầm vóc khu vực và quốc tế. Vì như quý vị đã biết các cuộc họp APEC còn bao gồm một hội nghị thượng đỉnh quy tụ tất cả các nguyên thủ quốc gia. Vì vậy, một trong những lý do mà tôi muốn đến Việt Nam là để thảo luận về những chủ đề này với các đồng nghiệp của tôi tại đây. Ngoài việc đưa ra các đề nghị, tôi còn lắng nghe họ nói về những chủ đề quan trọng đối với họ. Do đó, tôi hy vọng mối quan hệ song phương sẽ tiếp tục tiến triển rất nhanh. Trong khi còn nhiều vấn đề lịch sử để lại, có tầm quan trọng và tính nhạy cảm, song quý vị cũng có thể cảm thấy sự gắn bó trong quan hệ hữu nghị giữa hai dân tộc Việt Nam – Hoa Kỳ, miễn là họ nâng lưới đánh cầu lông lên cao hơn một chút nữa thôi. (cười)

Một người nữa ... chị phụ nữ này....

HỎI: Lẽ dĩ nhiên Việt Nam và Hoa Kỳ đã có một lịch sử đầy khó khăn, nhưng tôi phải nói rằng ngay lúc này ở Hoa Kỳ nhiều người Mỹ và nhiều người Mỹ gốc Việt vẫn chưa thừa nhận Chính phủ Việt Nam và vẫn đang chống lại chúng tôi. Họ đang có những hành động chống đối Chính phủ Việt Nam chẳng hạn công nhận cờ của chế độ Sài Gòn trước đây. Như vậy đến thời điểm này Việt Nam vẫn đang gắng hết sức để hòa giải. Vậy Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ có quan điểm chính thức gì về vấn đề này?

ZOELLICK: Đất nước chúng tôi là một đất nước tự do. Mọi người có thể nêu lập trường của riêng họ. Đó là một quốc gia nơi mọi người có thể phản đối các quan điểm của chính phủ hoặc của những người khác, nơi báo chí được tự do và thực sự được khuyến khích chỉ trích chính phủ. Do đó đây là một phần của đời sống trong một xã hội dân chủ và cởi mở. Nhưng nhiều người Việt tại Hoa Kỳ cũng là những người muốn đến và làm ăn tại đây, và gắn bó với mối quan hệ gia đình và văn hóa của họ. Họ mở cánh cửa để những người Mỹ không phải là gốc Việt hiểu biết sâu sắc hơn về Việt Nam. Tôi sống ở phía bắc Virginia nơi có cộng đồng người Việt rất đông, và đó cũng là khu vực rất năng động ở Hoa Kỳ hiện nay. Vậy điều các chính phủ cố gắng làm là xây dựng khuôn khổ cho mối quan hệ. Các chính phủ cố gắng đảm bảo an ninh cho người dân, đồng thời cả cơ hội kinh tế và những hy vọng nữa. Chúng ta gần hoàn thành nhiệm vụ đó. Do đó, tôi có mặt tại đây ngày hôm nay là để giúp tạo ra một khuôn khổ như vậy. Nhưng chắc chắn chính người dân hai nước sẽ thúc đẩy mối quan hệ song phương. Và tôi tin rằng những mối quan hệ đó sẽ trở nên bền chặt hơn.

Xin cảm ơn các quý vị.

 

Họp báo ở Thành phố Hồ Chí Minh
Ngày 6 tháng 5 năm 2005

THỨ TRƯỞNG NGOẠI GIAO ZOELLICK: Chắc các quý vị đều biết, tôi bắt đầu buổi sáng ở Hà Nội và đã có một số cuộc gặp gỡ rất hữu ích với Chính phủ Việt Nam. Chúng tôi đã thăm một bệnh viện điều trị HIV/AIDS. Tôi đã được nghe rất nhiều về sự năng động của Thành phố Hồ Chí Minh. Tôi muốn có dịp được gặp Phó Chủ tịch Thứ nhất của thành phố, và sau đó gặp một số doanh nhân, những người đã tạo nên sự tăng trưởng kinh tế của Thành phố và tổ chức hoạt động này.

E-Town quả thực là một trung tâm rộng lớn và tôi biết nó mới chỉ ba năm tuổi, nhưng các quý vị có thể thấy nơi đây đã không còn một chỗ trống và giờ đây họ đang dự định xây dựng một trung tâm thứ hai. Tôi đã bắt đầu bằng một chuyến viếng thăm tới một trong những công ty đang kết hợp các giải pháp phần mềm với nghệ thuật sáng tạo để thiết kế nên những sản phẩm dành cho trò chơi và video và các sản phẩm khác được bán trên toàn cầu. Tôi cũng đã có cơ hội tuyệt vời gặp gỡ những đại diện của rất nhiều ngành công nghiệp nơi đây. Tôi đã hiểu cách họ gây dựng các doanh nghiệp của mình và một số vấn đề họ phải đối mặt trong tương lai. Tôi rất vui được trả lời các câu hỏi của quý vị.

HỎI: Tôi là Sơn, phóng viên báo Tuổi trẻ. Ông có thể cho chúng tôi biết về kết quả chuyến thăm Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh không?

ZOELLICK: Kết quả là tôi đã được nghe và biết rất nhiều về các hoạt động kinh doanh ở đây. Tôi đã có cảm nhận rõ hơn về cách người dân thành lập các doanh nghiệp. Chẳng hạn như tôi hỏi người đứng đầu của một hiệp hội doanh nghiệp nhỏ rằng họ phải chịu những hạn chế lớn nào. Thật thú vị, một trong số những hạn chế đó là trình độ của lực lượng lao động của Chính phủ chứ không phải là các quy định của Chính phủ. Bên cạnh đó là một số vấn đề khác về tìm hiểu các thị trường nước ngoài và khả năng đa dạng hoá. Do vậy, mục tiêu của tôi là cố gắng tìm hiểu những hoạt động kinh doanh khác nhau ở đây và cách chúng ta có thể hợp tác nhằm mở rộng những hoạt động đó.

HỎI: Tôi là một phóng viên của báo Thanh niên. Chúng tôi muốn biết ông đánh giá như thế nào về việc thực hiện Hiệp định Thương mại Song phương. Cho đến nay, đầu tư của Mỹ vào Việt Nam còn rất khiêm tốn. Ông có nhận thấy có cơ hội nào để Mỹ đầu tư hơn nữa vào ngành công nghiệp công nghệ cao của Việt Nam không?

ZOELLICK: Thứ nhất, xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ đã tăng rất nhanh, hiện nay đạt khoảng 4-5 tỉ đô la mỗi năm. Trên thực tế, xuất khẩu Việt Nam sang Mỹ tăng nhanh hơn xuất khẩu của Mỹ sang Việt Nam, với khoảng 1,3 tỉ đô la mỗi năm. Về thống kê đầu tư, như tôi đã thảo luận sáng nay tại Hà Nội, lượng đầu tư đã gia tăng, và còn tăng hơn thế nữa nếu quý vị nhìn vào các công ty Mỹ đang hoạt động ở Đông Á. Đôi khi số tiền đầu tư là từ Singapore hoặc các khu vực khác ở Đông Á, nhưng đó lại là đầu tư của các công ty Mỹ. Thứ ba, ở Việt Nam vẫn còn những vấn đề liên quan đến quản lý, pháp quyền, tham nhũng, bởi vậy một số vấn đề mà chúng tôi đang hợp tác với chính phủ là làm thế nào để tạo ra một môi trường thuận lợi hơn để thu hút đầu tư. Một trong những điểm tôi đưa ra sáng nay tại Hà Nội là mặc dù Việt Nam đã phát triển khá xa và khá nhanh nhưng cũng không thể dừng lại nghỉ ngơi vì đất nước đang vận hành trong một môi trường cạnh tranh toàn cầu. Trên thế giới, mọi người quyết định dựa trên sự lựa chọn của mình chứ không phải vấn đề Việt Nam là gì trong quá khứ.

Cụ thể trong lĩnh vực công nghệ cao, một trong những nhân tố chủ chốt là bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Đây là một lĩnh vực quan trọng đối với các công ty mang công nghệ đến Việt Nam. Nước nào càng có uy tín trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ bao nhiêu thì càng có khả năng thu hút những ngành công nghiệp đó bấy nhiêu. Chẳng hạn như trong một vài ngày nữa tôi sẽ tới Singapore và như một phần của Hiệp định Thương mại Tự do giữa Singapore và Mỹ, Singapore đã củng cố luật bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của nước này. Khi tôi ở đó tôi sẽ đi thăm một số công ty dược phẩm, một số ngành công nghiệp sáng tạo và một số các công ty khác đã bị Singapore lôi cuốn vì luật bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Bởi vậy cùng lúc có rất nhiều vấn đề nảy sinh. Như câu hỏi của bạn cho thấy Hiệp định Thương mại Song phương đã làm thương mại gia tăng đáng kể, tuy nhiên các cơ hội đầu tư khác sẽ tới nếu có một cơ chế luật pháp hoàn thiện hơn. Việc Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) sẽ là một nhân tố nữa thúc đẩy điều đó. Đây cũng là một vấn đề mà chúng tôi đã thảo luận tại Hà Nội. Chúng tôi sẽ cố gắng thúc đẩy tiến trình này để Việt Nam có thể trở thành một thành viên đầy đủ của WTO; điều đó đòi hỏi phải có một số thay đổi về luật pháp mà tôi cũng đã đề cập tới.

HỎI: Theo báo cáo của Ngài Đại sứ, xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ năm 2002 tăng 128% và hơn 100% năm 2003, tuy nhiên năm 2004 tốc độ xuất khẩu chỉ đạt 18%. Ông nghĩ thế nào về tác động của thuế chống bán phá giá đối với hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ?

ZOELLICK: Tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ vẫn cao hơn nhiều so với các nước khác, bởi vậy xuất khẩu sẽ vẫn tiếp tục đà tăng trưởng. Tăng trưởng xuất khẩu phụ thuộc vào các nhân tố khác chẳng hạn như tốc độ tăng trưởng tương đối của các nền kinh tế, tỉ giá hối đoái và các nhân tố khác. Còn đối với việc chống bán phá giá, rõ ràng là nó có thể làm chậm lại tốc độ tăng trưởng, tuy nhiên con số thống kê bạn đưa ra cho thấy đã có sự tăng trưởng rất lớn. Không có gì đáng ngạc nhiên nếu các bạn đạt tốc độ chậm hơn sau khi đã tăng hơn 100%. Mục tiêu của chúng ta là gia tăng thương mại cho cả hai nước. Tôi rất vui mừng vì chiều nay sẽ được chứng kiến một dự án mới với ngài Phó Chủ tịch Thứ nhất, đó là một dự án đầy sáng tạo vì mang đến công nghệ xử lý rác thải rắn. Dự án này cũng sẽ tạo công ăn việc làm cho Việt Nam, mang đến nguồn vốn đồng thời cũng tạo ra một số khả năng cho phía Mỹ. Một phần của bức thông điệp là chúng ta phải làm cho dự án này có hiệu quả theo cả hai chiều bởi vì chúng tôi nghĩ cả hai bên đều sẽ có lợi. Thương mại và đầu tư có thể là công việc kinh doanh cùng có lợi. Chúng tôi biết điều này quan trọng như thế nào đối với sự phát triển của Việt Nam. Chúng tôi muốn được thấy Việt Nam phát triển và trở thành một lực lượng lớn hơn trong nền kinh tế thế giới. Đồng thời chúng tôi cũng cần sự giúp đỡ để mở cửa thị trường cho hàng hóa của Mỹ ở đây.

HỎI: Tôi là Jason Folkmanis. Tôi làm việc cho Bloomberg. Hy vọng ngài sẽ bỏ quá cho tôi nếu tôi hỏi hơi nhiều. Một là tôi chỉ muốn được làm sáng tỏ. Tôi đã nghe về cuộc họp báo của ngài tại Hà Nội sáng nay. Tôi không rõ lắm câu trả lời về hiệp định tôn giáo đạt được giữa Việt Nam và Mỹ. Câu hỏi cụ thể là liệu khả năng áp dụng lệnh trừng phạt do Việt Nam bị liệt vào danh sách các Nước cần Quan tâm Đặc biệt hiện nay có được loại bỏ không? Do có hiệp định này nên không còn khả năng áp dụng lệnh trừng phạt, ít nhất là cho đến khi danh sách các Nước cần Quan tâm Đặc biệt sắp tới được đưa ra. Đó là chỉ câu hỏi mà tôi muốn được làm rõ hơn mà thôi.

Câu hỏi thứ hai của tôi liên quan đến vị trí của Việt Nam với tư cách là một nền kinh tế phi thị trường. Tôi biết đó là đánh giá của Bộ Thương mại Mỹ nhưng không biết là liệu Phó Thủ tướng hoặc Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư có đưa vấn đề này ra bàn không. Như ngài biết đó phía Việt Nam không hài lòng với đánh giá này và đã viết thư yêu cầu thay đổi. Tôi muốn biết là vấn đề này có được đưa ra không, và nếu được đưa ra thì câu trả lời của ngài là gì.

Tôi có thể hỏi câu hỏi cuối cùng không ạ, tôi xin hứa đây là câu hỏi cuối cùng, nhanh thôi ạ. Dệt may là một vấn đề lớn đối với Việt Nam. Đây là mặt hàng xuất khẩu lớn thứ hai của họ. Ngài đã hiểu rõ toàn bộ tình hình giữa Trung Quốc và Mỹ, khi Mỹ đang xem xét hạn chế xuất khẩu dệt may của Trung Quốc. Ngài có thể giải quyết vấn đề dệt may một cách tổng thể không vì nó liên quan đến Việt Nam. Xuất khẩu dệt may của Trung Quốc đã thực sự đè bẹp xuất khẩu của Việt Nam kể từ khi chấm dứt chế độ hạn ngạch. Xin cảm ơn.

ZOELLICK: Đối với câu hỏi thứ nhất, về vấn đề tự do tôn giáo, với hiệp định này rõ ràng chúng ta đang trên con đường tiến tới quan hệ tích cực với Việt Nam bởi vậy mà một trong những điểm tôi đưa ra sáng nay là Việt Nam vẫn còn là một nước trong danh sách các Nước cần Quan tâm Đặc biệt, chúng tôi đã giải thích với phía Việt Nam rằng việc phân loại này vẫn giữ nguyên trong khi chúng tôi đánh giá tiến độ thực hiện những cam kết và hành động mà Chính phủ Việt Nam nói sẽ thực hiện. Bởi vậy tôi nghĩ rằng vấn đề áp dụng lệnh trừng phạt vẫn đang tạm hoãn trong khi chúng tôi theo dõi những vấn đề này. Một lần nữa tôi cho rằng điểm mấu chốt là chúng tôi rất hài lòng về việc nhìn chung Chính phủ Việt Nam đang có những hành động trong một số lĩnh vực mà tôi đã đề cập sáng nay-các tín đồ Tin Lành, Thiên Chúa giáo và Phật giáo, tuy nhiên chúng tôi cần phải xem xét tiến độ thực hiện một số những hành động này. Đó là điều tại sao Việt Nam vẫn được liệt vào danh sách các Nước cần Quan tâm Đặc biệt.

Câu hỏi thứ hai của bạn là về nền kinh tế phi thị trường. Tôi không nhớ chính xác nó có được bàn tới trong cuộc họp với các bộ trưởng không, nhưng nó có được đề cập tới trong cuộc gặp gỡ với các doanh nhân. Tôi đã giải thích tác động của những hành động chống bán phá giá và cách tính thiệt hại và như câu hỏi của bạn đã cho thấy tôi muốn nói rằng đây là một lĩnh vực mà Bộ Thương mại Mỹ phải đánh giá dựa trên các tiêu chí được luật pháp quy định, bởi vậy tôi cho rằng Chính phủ Việt Nam cần hợp tác với Bộ Thương mại chúng tôi để đáp ứng được những tiêu chí đó. Hiện nay những tiêu chí đó bao gồm những chủ đề như vai trò của các doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế. Những tiêu chí khác liên quan đến tiền tệ và giá cả được thả nổi. Do vậy tiêu chí đã được định ra. Chúng tôi chắc chắn sẽ sẵn sàng hợp tác với Chính phủ Việt Nam, nhưng chúng ta phải đáp ứng một số tiêu chí nhất định. WTO quyết định thế nào là các nền kinh tế thị trường còn Mỹ định ra các tiêu chí. Tôi cho rằng đó là điều tốt bởi từ đó người dân nhận thức rõ ràng tiêu chí là gì, và cũng có thể nhận biết được các tiêu chí. Sẽ chẳng mấy khó khăn để có được một hệ thống giá cả tự do nếu chính phủ sở hữu phần lớn khu vực công nghiệp. Đó là những vấn đề mà chúng tôi có thể hợp tác với Việt Nam trong quá trình Việt Nam gia nhập WTO.

Câu hỏi thứ ba của bạn là về hàng dệt may và Trung Quốc. Như quý vị đều biết, chúng tôi có một hiệp định đặc biệt về hàng dệt may với Việt Nam cho phép gia tăng mặt hàng này và chắc chắn quý vị biết đã có sự gia tăng nhanh chóng được thể hiện qua những con số thống kê xuất khẩu đã được nhắc tới. Nếu tôi nhớ không lầm thì tốc độ tăng trưởng liên tục là 7%, thay đổi theo từng mặt hàng. Tôi nghĩ cách thứ nhất để cố gắng củng cố vị trí của Việt Nam là hoàn thành các cuộc đàm phán gia nhập WTO thì sẽ không còn phải chịu hạn ngạch.

Thứ hai, như đã thảo luận với một số doanh nhân ở đây, khả năng áp dụng các biện pháp bảo hộ đối với Trung Quốc cũng có thể xảy ra với Việt Nam bởi vì những người bán lẻ Mỹ sẽ có lợi nếu họ biết chắc chắn hơn về nguồn gốc sản xuất. Sau khi Trung Quốc gia nhập WTO, những biện pháp bảo hộ vẫn còn khả năng áp dụng đến tận năm 2008 làm người ta không yên tâm về vấn đề sản xuất của Trung Quốc, bởi vậy chúng tôi thảo luận về tầm quan trọng của sự tin cậy, nhanh chóng thay đổi mẫu mã, những khía cạnh không chỉ đơn thuần nhấn mạnh đến chi phí sản xuất, mà còn nhấn mạnh đến bản chất mối quan hệ làm ăn. Tôi sẽ chỉ ra rằng những con số thống kê mà tôi được thấy đầu năm 2005 mặc dù cho thấy sự gia tăng mạnh xuất khẩu dệt may của Trung Quốc nhưng cũng cho thấy sự gia tăng xuất khẩu của Việt Nam, trong khi đó đối với một số nước thì không. Bởi vậy trong thị trường xuất khẩu hàng may mặc và quần áo Việt Nam tiếp tục có sự tăng trưởng.

Trong môi trường hậu hạn ngạch, những điểm tôi vừa đề cập cho thấy các nhà sản xuất ở Việt Nam muốn phát triển mối quan hệ làm ăn mạnh hơn nữa với những người bán lẻ ở đây bởi vì trong đàm phán với các công ty Mỹ họ sẽ không muốn phụ thuộc vào một nguồn duy nhất, họ không muốn chỉ dựa vào Trung Quốc, mà họ sẽ có những lựa chọn khác-Trung Mỹ, Việt Nam, những nước khác ở Đông Nam Á và châu Phi. Đó là nơi mà sự cạnh tranh sẽ nổi lên hàng đầu. Xin cảm ơn.