Quan hệ Mỹ-Việt

Hỗ trợ của Hoa Kỳ trong phòng ngừa và điều trị Lao tại Việt Nam

3/2009

Bất kể các tiến bộ gần đây, bệnh lao vẫn là một trong những vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng trên phạm vi toàn thế giới. Hàng năm, có gần 9 triệu ca mắc mới và hơn 1,7 triệu trường hợp tử vong. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tại Việt Nam hàng năm có 150.000 người mắc lao, trong đó có tới 5.000 trường hợp kháng thuốc. Việt Nam đứng thứ 12 trong danh sách gồm 22 nước của WHO về số người mắc lao nhiều nhất. Sự lây lan của vi rút HIV tại một số tỉnh thành có thể là nguyên nhân làm tăng số người mắc lao trong độ tuổi từ 15 đến 34. Hiện tại, WHO ước tính mỗi năm có khoảng 7.500 trường hợp đồng nhiễm HIV và lao. Để chống lại mối đe dọa cho sức khỏe của cộng đồng này, Chương trình Chống Lao Quốc gia đã thành lập Đối tác Chống Lao nhằm điều phối hiệu quả hơn các bên đối tác, nhà tài trợ, và các hoạt động trợ giúp kỹ thuật.

Kể từ 1995, Chính phủ Hoa Kỳ đã cung cấp hỗ trợ kỹ thuật cho Chương trình Chống Lao Quốc gia Việt Nam. Đặc biệt kể từ 2004, phạm vi hỗ trợ đã được mở rộng rất nhiều với các hoạt động về HIV và lao thông qua Kế hoạch Cứu trợ AIDS Khẩn cấp của Tổng thống Hoa Kỳ (PEPFAR). Tới nay, Hoa Kỳ đã đóng góp 10 triệu đô-la giúp Việt Nam chống lao thông qua Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) và Các trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh thuộc Bộ Y tế và Phúc lợi Con người Hoa Kỳ. Các hoạt động hỗ trợ của Chính phủ Hoa Kỳ nằm trong bốn lĩnh vực như sau.

Xét nghiệm HIV và Khám sàng lọc Lao

Hiện nay, các hoạt động do Hoa Kỳ tài trợ tập trung vào các chiến lược nhằm giảm gánh nặng về bệnh lao cho người sống chung với HIV, bao gồm xét nghiệm HIV cho người mắc lao, thuyên chuyển để điều trị đối với các trường hợp xét nghiệm dương tính, đẩy mạnh việc xác định người mắc lao, nâng cao công tác kiểm soát mắc nhiễm và đánh giá phương pháp hiệu quả nhất về khám lao cho người có HIV. Năm 2008, đã có hơn 20.000 bệnh nhân lao được xét nghiệm tại hơn 100 phòng khám lao tại 19 tỉnh thành. Các phòng khám này hiện đã có dịch vụ tư vấn và xét nghiệm HIV do Hoa Kỳ hỗ trợ. Ngoài ra, Hoa Kỳ cũng đã hỗ trợ hơn 100 điểm chăm sóc người có HIV tại 30 tỉnh thành trên toàn quốc. Tại các điểm chăm sóc này, người có HIV nghi ngờ mắc lao sẽ được giới thiệu và chuyển qua các cơ sở cung cấp dịch vụ về lao để được chuẩn đoán và điều trị, nâng cao tính điều phối giữa các cơ sở dịch vụ về lao và HIV. Cũng trong năm 2008, chương trình đã khám sàng lọc lao và thuyên chuyển điều trị hơn 12,000 người có HIV nghi ngờ mắc lao. Hơn 2.500 người có HIV mắc lao đã được điều trị. Nhằm xác định phương pháp khám sàng lọc lao tốt nhất cho người có HIV, Chính phủ Hoa Kỳ đã tiến hành nghiên cứu lâm sàng tại Campuchia, Thái Lan và Việt Nam. Dự kiến kết quả nghiên cứu sẽ được công bố vào tháng 5, 2009.

Kiểm soát mắc nhiễm

Chính phủ Hoa Kỳ trợ giúp tài chính cho Chương trình Chống Lao Quốc gia Việt Nam để thực hiện các biện pháp kiểm soát mắc nhiễm hiệu quả hơn nhằm giảm sự lây lan trong môi trường y tế. Nền tảng của hoạt động này dựa trên việc nâng cao giáo dục y tế về truyền nhiễm lao và việc sử dụng thiết bị phòng chống cá nhân thông qua đào tạo. Ngoài ra, hỗ trợ về tài chính đã giúp đổi mới cơ cấu tại tám bệnh viện tỉnh và các trung tâm phục hồi điều trị bệnh nhân HIV và bệnh nhân lao kháng thuốc.

Điều trị và Quản lý Ca bệnh

Một số hoạt động nhằm tăng cường điều trị nâng cao và quản lý ca bệnh lao tốt hơn được thực hiện thông qua việc thuyên chuyển bệnh nhân lao tới các dịch vụ điều trị HIV và lao và việc giới thiệu các thiết bị điều trị. Chính phủ Hoa Kỳ cũng đã trợ giúp Bộ Y tế thành lập phương thức phối hợp quốc gia giữa các chương trình lao và HIV trong công tác chẩn đoán, điều trị và quản lý bệnh nhân lao nhiễm HIV. Chương trình thí điểm dành một phần cho hoạt động ngăn ngừa sự phát triển của lao. 1000 bệnh nhân HIV được điều trị dự phòng bằng chất C6 H7 N30 (chất điều trị bệnh lao) tại hai tỉnh An Giang, Hải Phòng và thành phố Hồ Chí Minh. Phối hợp với các đối tác kỹ thuật Hoa Kỳ, chương trình lao quốc gia đã hình thành các phương thức hiệu quả để theo dõi và thăm dò các thông tin liên quan tới lao và HIV tại các bệnh viện bằng việc sử dụng mẫu đăng ký bệnh viện đã được cải tiến.

Thiết bị thí nghiệm và Đào tạo

Chính phủ Hoa Kỳ hỗ trợ việc đào tạo cán bộ lâm sàng và giúp cải tiến hoạt động chẩn đoán bệnh lao tại phòng thí nghiệm của tám tỉnh. Đã có 150 cán bộ lâm sàng được đào tạo để khám sàng lọc và điều trị lao có liên quan tới virus HIV và hỗ trợ các hoạt động điều phối ở cấp huyện. Đào tạo tại chỗ, tư vấn cho cán bộ và trợ giúp công tác báo cáo các chỉ số bệnh nhân lao đã đạt được những cải tiến về phương pháp. Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, các tỉnh Đà Nẵng, Cần Thơ đã nhận được sự hỗ trợ chuyên biệt để kiểm tra và điều trị các trường hợp bệnh lao kháng nhiều loại thuốc.